Diễn đàn doanh nghiệp VN là hình thức đối thoại tiến bộ

Nền kinh tế VN được đổi mới theo hướng kinh tế thị trường định hướng XHCN Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Nền kinh tế VN được đổi mới theo hướng kinh tế thị trường định hướng XHCN

Đảng Cộng sản Việt Nam đang có thái độ cởi mở hơn với kinh tế tư nhân.

Chính phủ đang sử dụng 'Diễn đàn doanh nghiệp' như một sáng kiến hành động nhằm đạt hai mục đích: thúc đẩy tăng trưởng và cải cách hành chính.

Liệu 'sáng kiến' này có được áp dụng cho lĩnh vực xã hội và lường trước được tác động của nó trong một chương trình cải cách thể chế sâu rộng?

Câu trả lời phụ thuộc vào sự tự thay đổi như thế nào của tập thể lãnh đạo cao nhất của Đảng.

Sáng kiến của Chính phủ

Trong bối cảnh Đảng Cộng sản với ý thức hệ xã hội chủ nghĩa lãnh đạo mọi mặt đời sống xã hội của đất nước Chính phủ đưa ra phương châm hành động "phục vụ doanh nghiệp và người dân" nhằm hướng tới mục đích kép: hỗ trợ cho tăng trưởng và cải cách hành chính. Một chính sách kinh tế như vậy được coi là phù hợp với thực tế và mang tính thực dụng.

Nghị quyết vẫn đang là một công cụ lãnh đạo truyền thống của đảng. Mặc dù, đang có ý kiến về khoảng cách giữa hoạch định và thực thi một số nghị quyết của Đảng trong các kỳ đại hội trước đây.

Sau Đại hội 12 Đảng cộng sản Việt Nam, tháng 6/2017 Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó nhấn mạnh: "Tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo thuận lợi phát triển khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế".

Hàng năm Chính phủ tổ chức Diễn đàn doanh nghiệp. Thực tế đây là cơ chế đối thoại giữa Chính phủ và đại diện một số doanh nghiệp tư nhân về một số chủ đề kinh tế cấp thiết, có ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế trong những giai đoạn và hoàn cảnh cụ thể. Động thái này của Chính phủ cần được coi là sáng kiến, vì chưa có tiền lệ, để thực hiện nghị quyết của đảng giúp thu hẹp khoảng cách hoạch định và thực thi chính sách.

Năm nay, 2019, Diễn đàn kinh tế tư nhân diễn ra vào ngày 02/5 tại Hà Nội với quy mô lớn và nhiều chủ đề. Tham gia diễn đàn có hơn 2.500 doanh nghiệp, cùng hàng trăm chuyên gia, nhà quản lý. Đại diện của Đảng và Chính phủ bao gồm gần 50 Uỷ viên Trung ương Đảng, trong đó có Thủ tướng, Phó thủ tướng, nhiều thành viên nội các và lãnh đạo một số tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. 6 chuyên đề được thảo luận, bao gồm các lĩnh vực Du lịch, Kinh tế số, Vốn - Tài chính, Nông nghiệp, Khởi nghiệp và triển khai thực hiện Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình dương (CPTPP).

Bản quyền hình ảnh Chau Doan
Image caption Một doanh nghiệp tư nhân ở TPHCM - công ty Ling Pang

VN: 'Bảo trợ chính trị' đang gây nguy hại cho chế độ?

Việt Nam và các sân 'trục lợi' đầy màu mỡ

VN: Chống tham nhũng cần nhất điều gì?

Việt Nam: Đảng viên đã qua đời vẫn có thể bị kỷ luật?

Cơ chế đối thoại

Cơ chế đối thoại giữa chính phủ và doanh nghiệp là đặc trưng nổi bật của diễn đàn.

Kinh tế tư nhân hiện chiếm tỷ lệ 40% GDP, các nguyên tắc thị trường tự do chưa được thiết lập đầy đủ, các doanh nghiệp tư nhân chưa đủ lớn trong nhiều lĩnh vực, chưa kết nối nhiều với thị trường khu vực và quốc tế, chưa trở thành lực lượng đủ mạnh… thì cơ chế đối thoại là hình thức tương tác hiệu quả tích cực giữa chính phủ và doanh nghiệp.

Cơ chế đối thoại là hình thức thể hiện công khai sự cam kết từ chính phủ đảm bảo về môi trường tự do kinh doanh. Hy vọng các nguồn lực vật chất được huy động, sự năng động, sáng tạo, vượt khó của các doanh nhân, những người khởi nghiệp được thể hiện và sự vươn lên làm giàu cho bản thân được khuyến khích.

Môi trường tự do kinh doanh, về nguyên lý, khuyến khích cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế - một trong những nguyên tắc của kinh tế thị trường, tạo sức ép đối với doanh nghiệp nhà nước đang sản xuất kinh doanh không hiệu quả.

Hơn thế, nhờ diễn đàn mà thực chất của hệ thống chính quyền dần được bộc lộ: sự không phù hợp với kinh tế thị trường, các rào cản từ thủ tục hành chính, sự trì trệ, quan liêu của bộ máy nhà nước và đội ngũ công chức, viên chức. Tình trạng 'trên nóng dưới lạnh', 'sáng cắp ô đi tối cắp về'… được chỉ ra.

Cải cách thể chế là dư địa lớn cho tăng trưởng.

Vụ ông Thăng: TBT Trọng 'chọn đúng đối tượng'

Chủ nghĩa cộng sản 'súp thịt' là gì?

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Theo tác giả nền kinh tế vận hành theo những quy luật thị trường thì cả chính phủ lẫn doanh nghiệp cần nhận thức và tuân thủ theo các chức năng của mình.

Thực chất và nhân rộng

Các nỗ lực của Chính phủ cắt bỏ các thủ tục, điều chỉnh chính sách, pháp luật, tạo môi trường kinh doanh… đang vướng vào ý thức hệ xã hội chủ nghĩa và đụng chạm đến lợi ích của bộ máy nhà nước và các quan chức vốn được xác lập dựa vào chuẩn mực giá trị lý tưởng và để quản lý kinh tế tập trung. Tự thay đổi để thích nghi với kinh tế thị trường là quá trình khó khăn và lâu dài.

Diễn đàn doanh nghiệp - cơ chế đối thoại - là bước khởi đầu thay đổi khi chính phủ lắng nghe ý kiến và ghi nhận từ các doanh nghiệp. Sự quyết tâm mà không duy ý chí, đồng hành mà không ban ơn của chính phủ là điều đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, nếu không có dự liệu kết quả và những tác động của sáng kiến này để thiết kế các bước cải cách tiếp theo một cách thực chất trong một chương trình tổng thể, thì các chính sách 'dò đá qua sông' gây lãng phí nguồn lực xã hội là không tránh khỏi.

Khi nền kinh tế vận hành theo những quy luật thị trường thì cả chính phủ lẫn doanh nghiệp cần nhận thức và tuân thủ theo các chức năng của mình.

Chính sách tự do kinh doanh thúc đẩy tăng trưởng nhưng mang lại lợi thế cho các doanh nghiệp lớn, các đại gia giành độc quyền, làm tổn hại cạnh tranh bình đẳng.

Chủ nghĩa thân hữu hoành hành, hiện tượng trục lợi lan rộng, các nhóm lợi ích, doanh nghiệp 'sân sau', nạn tham nhũng… nghiêm trọng và kéo dài phản ánh sự không phù hợp và không hiệu quả của các biện pháp cải cách thể chế hiện hành.

Chính sách tăng trưởng kinh tế hiện nay vẫn đang thể hiện tính chính danh của chế độ.

Tuy nhiên, khi chuyển sang thị trường thì tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan, mang tính quy luật mà thể chế phải thay đổi cho phù hợp chứ không phải ngược lại, nhằm đảm bảo cho sự phát triển hài hoà: kinh tế, môi trường và các vấn đề xã hội.

Diễn đàn doanh nghiệp - đối thoại trong kinh tế - là hình thức hoạt động tiến bộ của chính phủ.

Lường trước các tác động của nó trong một chương trình cải cách thể chế kinh tế, và tiến tới mở rộng sang các lĩnh vực xã hội: tư tưởng, văn hoá, giáo dục… là những chủ chương, chính sách đang được nhân dân chào đón và mong đợi.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, một nhà phân tích về chính sách công, nguyên Chủ nhiệm Khoa Chính sách Công, thuộc Học viện Chính sách và Phát triển, Bộ Kế hoạch & Đầu tư của Việt Nam.

Tin liên quan