"Nghiên cứu khoa học cần tránh phán xét"

PGS. TS. Béatrice Jaluzot (trái)
Image caption PGS. TS. Béatrice Jaluzot, Giám đốc viện nghiên cứu Á Đông (IAO) chia sẻ với BBC News Tiếng Việt về nghiên cứu châu Á từ Pháp và quan điểm nghiên cứu khoa học

Làm nghiên cứu khoa học là nên tránh phán xét, trong khi nghiên cứu châu Á học đem lại nhiều lợi ích và thực sự thú vị, một nhà nghiên cứu luật học và khoa học chính trị từ Viện nghiên cứu Á Đông (IAO), thuộc Đại học Sư phạm Lyon (École Normale Supérieure de Lyon), Pháp, nói với BBC News Tiếng Việt.

Mở đầu một cuộc trao đổi trước một bàn tròn có liên quan tới Việt Nam vào hạ tuần tháng 9/2019, Tiến sỹ Béatrice Jaluzot, Giám đốc viện IAO, bình luận về hai cường quốc ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương là Trung Quốc và Nhật Bản.

Báo Ấn Độ đăng tải lời đại sứ VN về Biển Đông

Việt Nam ‘thực ra đã có lực lượng đối lập’

Dân Campuchia 'xưa không ưa người Việt nay lo ngại TQ'

TQ với tham vọng vươn ra cả châu Đại Dương

"Ai nói là Trung Quốc đang lên và Nhật Bản thì xuống? Có thể đó là quan điểm từ châu Á, nhưng từ quan điểm của Pháp ít nhất, hay từ châu Âu, chúng tôi nghĩ rằng các quốc gia khác nhau với các điều kiện, cơ sở khác nhau, có những chiều cạnh khác nhau.

"Nhưng chúng tôi không nhìn hai quốc gia này là các quốc gia đang xuống hay đang lên, chúng tôi luôn nhìn cả hai là những quốc gia rất thú vị và rất quan trọng, tất nhiên Trung Quốc là một chủ đề rất quan trọng cho chúng tôi hiện nay, cũng như tương lai. Song Nhật Bản cũng rất quan trọng, như những gì tôi biết và tôi nghĩ, nên tôi sẽ không nói về 'đi lên' hay 'đi xuống'".

Việc thế giới nên nhìn nhận ra sao về một Trung Quốc như một cường quốc đang 'trỗi dậy', nhất là khi cũng có ý kiến đặt ra về việc thế giới có nên "mừng" hay "lo" về điều này, nhà nghiên cứu bình luận:

"Câu hỏi này liên quan đến một chủ đề chính trị, và thực ra đây là một cuộc bàn luận, tranh luận đến từ các nhà chính trị, chúng tôi là một trung tâm nghiên cứu, các nghiên cứu của chúng tôi đang cố gắng hiểu điều gì đang xảy ra. Tôi nghĩ sẽ là điều tốt nếu không có các phán xét, do đó tôi sẽ không thể trả lời điều này, tôi sẽ không bao giờ nói đó là tốt, hay xấu.

"Đây là những dữ kiện thực tế, Trung Quốc, tôi không thích từ 'phát triển', nhưng nước này đang nâng cao khá đáng kể ảnh hưởng quốc tế của họ, trên quan điểm chính trị và chúng tôi cố gắng hiểu ra mọi việc vận hành như thế nào, chúng tôi sẽ phải khảo sát chúng và xem xét hành vi của những dữ kiện này. Đây là một hiện tượng thú vị và đó là điều tôi có thể nói."

Hong Kong và Bắc Hàn

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Hong Kong đang là một tâm điểm thời sự, chính trị trong suốt nhiều tháng Hè và Thu năm 2019

Mùa hè năm nay, các biến động ở Hong Kong là một chủ đề được quốc tế và khu vực quan tâm và được coi là một thách thức với chính quyền trung ương Trung Quốc, bình luận tình hình Hong Kong, Tiến sỹ Béatrice Jaluzot nói:

"Một lần nữa đây là một chủ đề rất thú vị và cũng rất quan trọng, bởi vì Hong Kong là một điểm xoay giữa Trung Quốc và các nước phương Tây, xuất phát từ điểm này và với các dữ liệu hiện nay, nếu nghiên cứu Hong Kong trong suốt 20 năm, bạn có thể thực sự nghĩ là nó sẽ đi đến điểm này.

"Đó là một dân số có khó khăn trong phát triển, một vùng đất cố gắng để đi xa hơn nữa trong một ranh giới của một hòn đảo. Cho nên, bây giờ chúng tôi phải xem xem Trung Quốc và Hong Kong sẽ giải quyết hệ quả, giải quyết các vấn đề kinh tế và dân số, chúng tôi sẽ chỉ có thể là những người quan sát của tình hình."

Về Bắc Hàn, có ý kiến cho rằng đã đang có những cơ hội để thấy quốc gia này trở nên cởi mở hơn với thế giới và có thể dẫn tới những thay đổi, nhưng liệu điều có dễ dàng xảy ra không là một câu hỏi được đặt ra.

Nhất là trong bối cảnh cũng có ý kiến cho rằng Bắc Hàn có truyền thống với lãnh đạo có thể nói một đằng, nhưng hành động một nẻo khác và câu hỏi đặt ra là liệu có thể tin tưởng được hay không. Bình luận về câu chuyện này, bà Béatrice Jaluzot nói:

"Đây là một câu hỏi khó vì tôi không phải là một chuyên gia về Triều Tiên và chúng tôi không có chuyên gia nào đang nghiên cứu về Bắc Hàn, do đó tôi không thể trực tiếp đưa ra câu trả lời. Nhưng ít nhất Bắc Hàn có những cơ hội để mở hơn.

"Vấn đề là nếu Bắc Hàn không thực sự muốn cởi mở hơn, thì đó sẽ là một vấn đề khác... Nên chúng tôi muốn hiểu thêm là các nhà chính trị của Bắc Hàn muốn làm gì để tồn tại thêm, bởi vì đất nước này khá đóng và họ có nhiều khó khăn phải giải quyết."

Asean, thương chiến và Biển Đông

ASEAN họp về Biển Đông 'bất lợi' cho VN

VN 'quá rụt rè trước TQ' trong vấn đề Biển Đông

Hong Kong: Vì sao Hoàng Chi Phong đi vận động ở Mỹ, Đức?

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Tàu khảo sát Hải Dương Địa chất và các nhóm tàu của Trung Quốc gây nóng ở khu vực mùa Hè này khi đi vào bãi Tư Chính và khu vực lân cận, khiến Việt Nam hơn 40 lần lên tiếng phản đối

Về Đông Nam Á, Asean được cho là một khối quốc gia có nhiều hứa hẹn, triển vọng, nhưng cũng có ý kiến cho rằng khối này vẫn còn là một khối tương đối "yếu" và còn "thiếu đoàn kết", từ kinh nghiệm nghiên cứu trên thực tế của mình, nhà nghiên cứu từ Lyon nói:

"Tôi có làm một số nghiên cứu về các nước Asean cách đây 10 năm, đó một nghiên cứu nhỏ về sự tích hợp luật pháp bên trong Asean, và tôi cố gắng hiểu sự tích hợp này trong so sánh với các nước thuộc Liên minh châu Âu.

"Rất thú vị để xem các nước ở Asean cố gắng giữ sự khác biệt ra sao so với nước khác trong khối, nhưng đồng thời cũng thú vị để xem cách thức các nước cố gắng đến với nhau thành một khối thế nào, ít nhất từ quan điểm kinh tế.

"Và điều tôi nói là Asean có sự thành công là có hòa bình ở các đất nước đó, do đó bạn có thể đi lại trong các nước này và có thể làm ăn với họ. Đây là một thành công của Asean trong sự tích hợp.

"Còn khi nói tới 'yếu', một lần nữa đây là một sự phán xét, nói 'yếu' ở đây có ý nghĩa gì? Các nước này cũng có những khó khăn, cũng giống như nhiều nước khác của thế giới. Các nước này thực sự cởi mở hơn, được biết đến nhiều hơn, tôi nghĩ thế và chúng ta cũng phải nghiên cứu các quốc gia này một cách sâu sắc."

Hiện tại ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đang có một cuộc đối đầu giữa hai đại cường, ít nhất trên hai khía cạnh là cuộc chiến tranh thương mại và hồ sơ Biển Đông, chia sẻ về những nghiên cứu và quan sát từ Viện nghiên cứu Á Đông, bà Béatrice Jaluzot nói:

"Chúng tôi có những chuyên gia có năng lực ở đây nghiên cứu về vấn đề Biển Đông, chúng tôi không bao giờ đưa ra phán xét về điều gì đang xảy ra. Về vấn đề thương chiến giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, trên thực tế, chúng tôi không có chuyên gia nào làm việc về chủ đề này, tôi nên nói là chúng tôi không bàn luận nhiều về vấn đề này.

"Tất nhiên đây là một vấn đề của cả châu Á và thế giới, nên tất cả chúng tôi đều xem xét xem điều gì có thể xảy ra.

"Đây là một vấn đề với các nước châu Á, nhưng từ quan điểm của Âu châu, chúng tôi đứng giữa, chúng tôi chỉ quan sát điều gì đang xảy ra để xem thương chiến sẽ đi xa tới đâu... nhưng chúng tôi không ở trong các nước này, như tôi có thể nói."

VN, Nhật Bản và lợi ích nghiên cứu

Pháp có nhiều lý do để quan tâm Biển Đông

'Việt Nam không đơn độc nếu đổi mới'

Image caption Một cuộc tọa đàm về Việt Nam đương đại và tự do ngôn luận, báo chí, xuất bản tại Viện nghiên cứu Đông Á (IAO)

Về Việt Nam, quốc gia thành viên Đông Nam Á ở khu vực này, nhà nghiên cứu từ Lyon nói:

"Tôi không phải là chuyên gia về Việt Nam, tôi là một chuyên gia về pháp luật Nhật Bản..., nhưng tôi nghĩ đây là đất nước đẹp có nhiều tài nguyên, và tôi rất muốn ủng hộ các nghiên cứu về Việt Nam.

"Ít nhất, tôi nghĩ quan hệ giữa Pháp và Việt Nam có thể được phát triển hơn nữa, theo những gì tôi biết, nhân dân thân thiện với nhau. Chúng ta (Pháp - Việt) có một quá khứ khá lạ với nhau, quá khứ thời kỳ thực dân như quý vị biết. Rất khó để so sánh giữa các nước, nhưng quá khứ thuộc địa ở Việt Nam rất khác với các nước thuộc địa khác.

"Quá khứ này có mối liên hệ tới các quan hệ ngày nay, nhưng nó không phá hoại hoàn toàn các mối quan hệ của chúng ta và chúng ta có thể có những quan hệ thành công hơn."

Trở lại với quan điểm nghiên cứu khoa học, khi nghiên cứu về Á Đông và châu Á, về khía cạnh các lợi ích khi nghiên cứu về khu vực và lĩnh vực này với Pháp, bà Béatrice Jaluzot chia sẻ thêm:

"Rất khó để nói khái quát, nói chung về nghiên cứu châu Á và lợi ích khi nghiên cứu, về việc chúng tôi muốn đạt được gì khi nghiên cứu, khu vực này của thế giới rất thú vị để nghiên cứu và chúng tôi có cơ hội để trực tiếp liên kết với các quốc gia đó.

"Nhưng chúng tôi ở đây có các lĩnh vực nghiên cứu khác nhau, các ngôn ngữ khác nhau và các bộ môn khoa học khác nhau, nên chúng tôi có thể bổ trợ cho nhau, và tất cả lợi ích là các công trình có thể mang lại một sự hiểu biết tổng thể về các quốc gia.

"Từ quan điểm của tôi, như tôi nghiên cứu về Nhật Bản, tôi thích nhìn vào việc Nhật Bản xây dựng như thế nào tổng thể quốc gia của họ trong một thời gian rất ngắn, và sẽ rất hữu ích để so sánh với các quốc gia khác. Nếu quý vị so sánh với Pháp, để hiểu xem làm thế nào để có thể hiểu được các đất nước rất tốt và rất nhanh.

"Hoặc so sánh với các đất nước như ở Phi Châu xem làm thế nào các nước này có thể bắt nhịp, đuổi kịp rất nhanh, tại sao họ không chọn cách này để tự vệ trong các quan hệ quốc tế v.v..., do đó sẽ hết sức thú vị và hữu ích để hiểu biết về các quốc gia châu Á và Á Đông," nhà nghiên cứu từ Lyon, Đông Nam nước Pháp, nói với BBC.

Tiến sỹ Béatrice Jaluzot cũng là Phó Giáo sư luật học tại Sciences Po Lyon - viện Đại học chuyên về khoa học chính trị tại Pháp. Từ 2 năm rưỡi nay bà là Viện trưởng Viện nghiên cứu Á Đông (IAO), một trung tâm nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn được thành lập từ năm 1992, tập hợp các nhà nghiên cứu chuyên ngành về nhân học, luật, địa lý, lịch sử, văn học, triết học, kinh tế và khoa học chính trị, tập trung chủ yếu vào Đông Á và Đông Nam Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan và các nước ASEAN).

Chủ đề liên quan

Tin liên quan