Bắt đầu cuộc đua vào Tòa Bạch Ốc

Ứng viên Michele Bachmann Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Bầu cử sơ bộ tại Iowa mở màn cho năm tranh cử ở Mỹ

Kết quả bầu cử sơ bộ đầu tiên trong cuộc tranh cử tổng thống Mỹ 2012 cho thấy đảng Cộng hoà rất có thể sẽ tiến cử một trong hai ứng viên sau đây: Rick Santorum, hay Mitt Romney, mỗi người được 25% phiếu trong kì bỏ phiếu tại Iowa ngày 3/1.

Ron Paul đã tranh cử nhiều lần, lần này về thứ ba được 21%. Lập trường chính trị, nhất là quan điểm không can thiệp vào chuyện thế giới và rút hết lính Mỹ ở nước ngoài về; cùng chủ trương chính phủ càng ít can thiệp vào kinh tế và đời sống của dân không được nhiều ủng hộ trong quá khứ vì thế khó cho ông được tiến cử lên mức cao hơn.

Số phiếu dành cho những ứng viên còn lại là: Newt Gringrich 13%, Rick Perry 10% và Michele Bachmann 5%.

Với Iowa đi tiên phong từ 40 năm qua, cuộc chạy đua vào Bạch Cung đã chính thức mở màn.

Coi như vòng loại

Từ năm 1972 đến nay, Iowa tổ chức bầu sơ bộ sớm nhất, coi như vòng loại.

Theo kết quả trong quá khứ, một ứng viên thường phải lọt vào con số ba ứng viên có phiếu cao nhất, trừ năm 2008 khi John McCain về thứ tư, thì mới có hy vọng được đảng tiến cử để có cơ hội trở thành tổng thống.

Như thế ứng viên Cộng hoà rất có thể sẽ là Mitt Romney, cựu thống đốc bang Massachussett hoặc Rick Santorum, cựu Thượng nghị sĩ bang Pennsylvania.

Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Hai ông Mitt Romney và Rick Santorum đã về đầu trong cuộc bỏ phiếu sơ bộ

Năm nay đảng Dân chủ không bận rộn với bầu sơ bộ. Những ngày nghỉ lễ cuối năm Tổng thống Barack Obama đưa gia đình về quê ở hải đảo Hawaii để đón Giáng Sinh và Năm Mới. Cho tới ngày mồng 3 tháng Giêng ông mới trở lại Bạch Cung làm việc.

Theo thông lệ Barack Obama sẽ được đề cử tái tranh cử nên cử tri đảng Dân chủ không có những lựa chọn khác hơn trong bầu chọn sơ bộ. Obama sẽ tái tranh cử như George W. Bush (Con) vào năm 2004, Bill Clinton 1996, George HW Bush (Cha) 1992 và Ronald Reagan 1984.

Trong quá khứ đã có trường hợp tổng thống đương nhiệm vì lãnh đạo quá yếu kém đã bị phe phái trong đảng tìm cách thay ngựa. Đó là trường hợp Tổng thống Jimmy Carter năm 1980 bị Thượng nghị sĩ Edward Kennedy thách thức nên cử tri Iowa đã phải chọn một trong hai.

Năm đó tuy đương kim tổng thống Carter cũng thắng ở Iowa, 59% so với 31% cho Kennedy, nhưng kết quả là một vết thương chính trị nhức nhối đối với một tổng thống đương nhiệm. Đến kì tổng tuyển cử vào tháng 11/1980, Jimmy Carter đã thua nặng ứng viên cộng hoà Ronald Reagan.

Trong khi Đảng Dân chủ còn thư thả nghỉ ngơi, những ứng viên Cộng hoà không được nghỉ ngày nào trong mùa lễ hội mà bận rộn gặp gỡ truyền thông qua những chương trình hội luận chính trị sáng Chủ Nhật để trình bày quan điểm, chính sách hay phải đến những quận hạt của Iowa gặp gỡ cử tri trong mấy tuần qua.

Với kết quả vừa qua, cử tri Iowa đã làm rõ nét hơn quan điểm của các ứng viên Cộng hoà.

Ứng viên Rick Santorum là người Công giáo, bảo thủ, chống hôn nhân đồng tính, chống phá thai. Thành tích đáng ghi của ông trong thời gian tại Thượng viện là biểu quyết cho những chính sách tăng chi tiêu của chính phủ.

Mới đây ông lên tiếng cho biết nếu là tổng thống ông sẽ cho ném bom vào những nhà máy sản xuất vũ khí nguyên tử của Iran.

Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Tổng thống Obama vui với gia đình chứ không phải lo giành vị trí ứng viên của đảng Dân chủ

Mitt Romney theo đạo Mormon, nổi tiếng về chính sách cải cách y tế đem đến bảo hiểm sức khoẻ cho mọi người cư dân bang Massachussett khi ông làm thống đốc vì thế được coi là không bảo thủ lắm. Với quan điểm bảo thủ ôn hoà, ông hy vọng thu hút được lá phiếu của khối cử tri độc lập ngày càng nhiều trong các kì bầu chọn tổng thống.

Điểm yếu của Rick Santorum là chưa có bộ máy vận động tranh cử qui mô, quỹ tranh cử còn hạn hẹp. Ông mới chi chừng hai trăm nghìn đô cho những quảng cáo vận động ở Iowa, trong khi Mitt Romney đã chi hàng triệu đô trong vài tuần qua và quỹ tranh cử vẫn còn dồi dào.

Iowa chỉ có 28 trong số 1143 đại biểu đảng Cộng hoà. Tuy nhiên tiếng nói của cử tri ở đây là dấu chỉ cho cử tri ở những bang khác và là quán tính đẩy cuộc tranh cử của ba ứng viên về đầu tiến lên.

Tuần tới sẽ có bầu sơ bộ ở New Hamsphire. Sau đó đến South Carolina, 21/1 và Florida 31/1.

Hy vọng sang tháng 2 sẽ rõ hơn ai là ứng viên Đảng Cộng hoà. Còn không sẽ là những tranh giành đại biểu gay go dẫn đến chia rẽ nội bộ. Đó là điều mà chắc chắn lãnh đạo đảng này không muốn.

Tác giả là một nhà báo độc lập sống trong vùng Vịnh San Francisco. Bài viết phản ánh cách nhìn riêng của ông.

Tin liên quan