http://www.bbcvietnamese.com

21 Tháng 4 2004 - Cập nhật 08h57 GMT

Tại sao người Thượng biểu tình?

Ngày 17/04 báo điện tử vnExpress dưới hàng tít "Gây rối quy mô lớn tại Tây Nguyên" tường thuật rằng "Hành động gây rối, có biểu hiện vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đã diễn ra trên quy mô lớn, với tổng cộng gần 10 nghìn người tham gia, đồng loạt ở các tỉnh Đăk Lăk, Gia Lai và Đăk Nông ngày 10/4. Nhiều người xác nhận có sự xúi giục từ nước ngoài."

Theo bản tin của vnExpress thì sáng 10/4, hàng nghìn người Êđê gồm thanh, thiếu niên, già làng... từ 30 trong tổng số 532 thôn buôn thuộc huyện Chư M’ga, Krông Ana đã tràn ra quốc lộ 14, quốc lộ 27 và tỉnh lộ 8, có chuẩn bị kỹ lưỡng, tổ chức thành 4 mũi nhằm về hướng trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột.

"Đường lối, chủ trương, chính sách phát triển khu vực Tây Nguyên của Đảng và Nhà nước ta là hoàn toàn đúng đắn, tuy nhiên khi thực hiện vẫn còn không ít bất cập," Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ông Phạm Thế Duyệt đã nói như vậy với VietNamNet.

Ông Duyệt nói: "Lực lượng Fulro chưa hết gốc. Các thế lực phản động người Việt ở nước ngoài vẫn chưa hết tham vọng quay về phá rối công cuộc đổi mới của chúng ta. Chúng lợi dụng chiêu bài dân tộc, tôn giáo, nhân quyền để kích động đồng bào ta gây ra chuyên bạo động như vừa rồi."

Ông Duyệt xác nhận với VietNamNet: "Chỉ có hai người trong số những người cố ý gây rối trật tự công cộng bị chết do chính họ ném đá vào nhau. Ngoài ra, còn có vài chục người bị thương trong các cuộc ẩu đả lẫn nhau."

Ý kiến xin gửi bằng tiếng Việt unicode có dấu để tiện việc đăng tải. Những ý kiến trên diễn đàn không phải là quan điểm của đài BBC.
--------------------------------------------------------------------------------------

Young student, TP HCM
KÍnh gửi Ban Việt Ngữ đài BBC! Em là một sinh viên nam đang học năm 3 của một trường ĐH ở TP HCM. Em có vài ý kiến muốn chia sẻ cùng các cô chú trong ban và các thính giả... " Là một người dân Tây Nguyên chính gốc (Ông bà tôi sinh sống ở BMT từ rất lâu).

Em lớn lên bên cạnh những buôn làng của người Thượng, em đã có bao kỉ niệm với bạn bè là người Ede. Em rất tự hào rằng mình đã có một tuổi thơ thật đẹp và những người bạn thân thiện vui tính là người dân tộc Êdê.

Sau này vì cuộc sống gia đình em phải di chuyển đi nơi khác nhưng vẫn không xa buôn làng thỉnh thoảng em vẫn vào thăm những nguời bạn thời thơ ấu, chúng tôi vẫn rất vui vẻ... Trong em người Êde bao giờ cũng thân thiện, hiếu khách, thật thà và rất đoàn kết...

Thật sư tối ngày 10/4 em nghe tin BBCVietnamese, được biết lại có bạo động ở Tây Nguyên, em rất buồn!!!...và càng buồn hơn khi biết có bạo động ngay khu vực gia đình em đang sinh sống(trên tuyến quốc lộ 27, cách trung tâm thành phố BMT khoảng 10km)...

Nhân dịp được nghi lễ 30/4 và 1/5 em về thăm gia đình và bạn bè. Nhưng còn một mục đích là tim hiểu xem "chính xác" chuyện gì đã diễn ra ở chính nơi gia đình em ở. Qua lời kể lại của Cha Mẹ, anh chị, bạn bè, bà con hàng xóm... (những người đã chứng kiến tận mắt hôm xảy ra bạo động).. một khung cảnh toàn diện đã hiện lên trước mắt em, càng tìm hiểu càng có nhiều thông tin em càng thất vọng vô cùng...

Em đã bị sốc vì không nghĩ sự việc lại tệ hại đến mức này (Một khung cảnh còn tệ hại hơn cả những gì mà BBC đã đưa tin-vậy mà đã có người bảo BBC" đưa tin thế này thế nọ") Những người chứng kiến khảng định rằng: (tại quốc lộ 27) 1- Đã có trên chục người EDe thiệt mạng do bị ném đá, đánh đập bằng gậy cho đến chết 2- Chuyện Quân đội mặc thường phục trà trộn vào đám đông để bằng mọi giá dẹp cuộc biểu tình là có thật (thật chẳng quân tử chút nào). 3- có rất nhiều người bị thương (cả hai phía).

Sự việc này trở nên nghiêm trọng do người kinh đã chặn đòan người thuợng trên xe máy cày (Họ không làm gì hết ngoài chuyện vừa đi vừa vỗ tay). Những phần tử thiếu văn hóa, thiếu hiểu biết tham gia vây đánh người Thượng chủ yếu là thanh niên quậy phá, đã bỏ học. Bọn chúng hô hào nhau dùng gậy gộc, đá, tấn công người Dân Tộc (Có rất nhiều phụ nữ và trẻ em).

Khi nói chuyện với những người này tôi có cảm giác họ xem đây như một trò chơi không biết ớn tay, không ý thức được hậu quả của vụ việc. Họ bao vây , tấn công người dân tộc (tất nhiên người dân tộc cũng phải tự vệ thôi), đập phá, xô xe máy cày xuống hồ, hôi của (tháo đồ từ xe máy cày). Còn công tác cấp cứu thì hỡi ôi...cứ khiêng (có lúc chả thèm khiêng)những người bị thương "vứt đụp đụp", đè lên người nhau trên xe cấp cứu... đến bệnh viện thì người kinh được ưu tiên trước, người dân tộc cứ kệ đấy đã...

Sau vụ việc nhưng người kinh tham gia vụ bạo động mà bị thương thì đến ủy ban nhân dân xã sẽ được cấp tiền thuốc ( ví dụ ở xã Hòa Thắng có một ông tham gia bị gãy 4 cái răng được "bồi dưỡng" 200 000 VND....) Một khung cảnh hết sức hỗn loạn: Tiếng người la hét, tiếng súng chỉ thiên, súng phóng lựu đạn hơi cay, còi xe cấp cứu , xe công an, máy bay trực tthăng lên xuống-vi đây là khu vực gần sân bay.

Hiện tại chính quyền đang cố gắng soa dịu tình hình... thu lại những tài sản hôi của, đài truyền hình DakLak đã đưa bản tin người thượng lên trước tiên sau đó đến bản tin của người kinh... Thiết nghĩ đã bao đời nay các dân tộc trên vùng tây nguyên luôn sống hòa thuận... mảnh đất tây nguyên luôn là mảnh đất của tự do (tự do đúng nghĩa của nó)...

Không biết liệu lần này các tổ chức nhân quyền, các tổ chức nước ngoài có thấy được cái "sự thật" hay không! Không biết liệu khi các bạn du lịch lên tây nguyên... vào Bản Đôn xem lễ hội đâm trâu, đi thuyền độc mộc, cưỡi voi và nhất là thưởng thức những ché rựơu cần mát lạnh... các bạn có cảm nhận được" men đắng" mà những người thượng ở đây phải hứng chịu???

Hy vọng rằng nhà nước từ bài học này có thể đưa ra một chính sách hợp lý cho người Thượng ở Tây nguyên... Xin đừng để cho vụ viêc vừa rồi trở thành mâu thuẫn sắc tộc sâu sắc, xin hãy để cho Tây Nguyên, vùng đất của bóng cây Kơnia, mãi mãi là vùng đất của tự do, của hòa bình.

Quốc Huy, Việt Nam
Báo chí VN đột nhiên đưa tin rầm rộ về vụ người Thượng ở Tây Nguyên, như vậy là BBC đã đưa tin kịp thời và chính phủ CS VN không có cách nào bưng bít làm "chìm xuồng" vụ này và họ phản pháo bằng các hệ thống thông tin tuyên truyền của mình tuy rằng hơi chậm vì vụ việc đã xảy ra hơn chục ngày. Báo chí Đảng có giải thích lý do vụ người Thượng ở Tây Nguyên và ông Duyệt giải thích nguyên nhân dẫn đến cái chết của hai người "cố ý gây rối", giải thích của ông Duyệt có đúng hay không thì còn phải chờ những người trực tiếp chứng kiến và thân nhân của gia đình các nạn nhân lên tiếng, ít nhất qua ẩn ý câu nói của ông Duyệt tôi có thể hiểu là 2 người Thượng biểu tình đã bị chết và như vậy BBC đã đưa tin đúng.

Tuy là người Kinh nhưng tôi thông cảm với người Thượng, người Thượng đã góp phần làm đa dạng và phong phú kho tàng văn hoá dân tộc VN, góp phần bảo vệ tài nguyên môi trường và biên giới VN. Tôi được biết người Thượng có ngôn ngữ và chữ viết riêng, điều đó chứng tỏ họ thông minh không hề thua kém các sắc tộc khác, những đóng góp của người Thượng đối với Việt Nam không hề nhỏ. Cách thức cai trị của chế độ độc đảng gây ra tình trạng bất công và có thể đây chính là nguyên nhân người Thượng bất bình. Mặc dù nhà nước CSVN có nhắc đến chính sách giúp đỡ đối với các dân tộc thiểu số nói chung nhưng chỉ là mị dân, riêng đối với người Thượng ở Tây Nguyên thì cha ông họ trước kia đã mở mang cai quản cả một vùng rừng cao nguyên rộng lớn ch! iếm 1/5 lãnh thổ VN, giờ đây bị đối xử bất công bị mất đất dồn ép vào một nơi chật hẹp họ biết kêu cứu ai? Thử xem chính quyền mấy tỉnh Tây Nguyên có được bao nhiêu chủ tịch tỉnh và bí thư tỉnh là người dân tộc Thượng?

Điều nguy hiểm là người Thượng từ chỗ bất bình với chính sách của chính quyền CSVN nếu bị đàn áp và kìm nén có thể chuyển thành hận thù với người Kinh châm ngòi cho các cuộc xung đột sắc tộc sau này, càng tồi tệ hơn nữa nếu tương lai phe đối lập Campuchia thắng cử và trợ giúp người Thượng ly khai thì không biết nội tình biên giới phía Tây sẽ phức tạp đến đâu. Được đào tạo rất bài bản dưới "mái trường XHCN" nhưng tôi vẫn không thể hiểu nổi khái niệm "dân chủ" mà chế độ CSVN giáo dục, cho nên tôi cũng không lấy làm phiền nếu như người Thượng chỉ quen sống với rừng không hiểu được khái niệm "dân chủ" của chế độ này.

Nhưng hình như quen sống với rừng thì người Thượng lại hiểu và cảm nhận sự tự do theo đúng nghĩa căn bản nhất, một khái niệm tự do nguyên thuỷ mà những người Kinh như tôi sống trong một xã hội có quá nhiều sự cấm đoán chỉ dám mơ tới. Người Thượng không chỉ yêu tự do mà họ còn thể hiện có hồn trong bản sắc văn hoá, trong lời ca tiếng hát, trong lao động. Mỗi khi nghe người Thượng cất tiếng hát thì tôi như bị lôi cuốn vào một thế giới khác, lời ca mạnh mẽ rung động làm hiện l! ên trước mắt tôi một thế giới đầy ắp gió, ánh sáng,... và sự tự do. Đọc qua các bài khác trên diễn đàn của BBC tôi cảm thấy một số bạn đã phê phán BBC không đúng, nhưng tôi lại thấy vui vì cách trao đổi 2 chiều của BBC sẽ làm cho độc giả thêm tin yêu hơn.

Người dân Việt Nam
Tôi đồng ý với khá nhiều độc giả trên diễn đàn này khi đứng trên quan điểm nhìn nhận sự việc một cách tương đối cụ thể và có luận điểm xác thực. Mỗi nước đều có chính thể riêng, có độc lập tự chủ và được cộng đồng quốc tế công nhận. Mỗi nước đều có các vấn đề tồn tại mà tại mỗi thời điểm nó có tính chất lịch sử khác nhau. Khi đọc các tin trên diễn đàn này, tôi ước gì cũng những thông tin này được chuyển thể thành tiếng anh để ngày càng có nhiều người hơn hiểu về Việt Nam hiện nay.

Báo chí, các diễn đàn là phương tiện truyền thông thông tin và tuyên truyền lợi hại nhưng thông thường sẽ chịu ảnh hưởng ít nhiều chủ quan của người sở hữu, lãnh đạo. Rất tiếc Việt Nam dù đã và đang rất cố gắng thì thông tin tuyên truyền đến bạn bè năm châu và người Việt ở mọi nơi trên thế giới cũng còn phần nào hạn chế. Giá như Việt Nam có thể thiết lập được các kênh thông tin tới các hãng thông tấn lớn như CNN, BBC, AFP v.v... Những gì mà chính phủ Việt Nam, người dân Việt Nam làm được, không ở đâu xa mà ở ngay trong tất cả các đánh giá của các tổ chức phát triển trên thế giới, thể hiện trong việc Việt Nam ngày càng có nhiều dự án đầu tư phát triển kinh tế của nước ngoài, điểm đến đối với du lịch, thể hiện trong những gì cụ thể mà những người nước ngoài đã đến Việt Nam cảm nhận được, và thể hiện ngay cả trong vai trò, vị trí của Việt Nam trong quan hệ quốc tế.

An Nam
Tôi hoàn toàn ủng hộ các phản ứng của chính phủ Việtnam trong việc xử lý vụ việc này: (1) Vấn đề Tây Nguyên là vấn đề phức tạp từ xưa đến nay, nếu các bạn theo dõi phỏng vấn của BBC và các tư liệu lịch sử sẽ thấy dưới thời VNCH vấn đề người thượng còn tệ hại hơn hiện nay rất nhiều. Hiện nay chính sách ưu đãi của chính phủ VN với người Thượng nói riêng và người dân tộc thiểu số nói chung là không thể chối cãi bất cứ người dân trong nước nào cũng thấy điều này.

(2) Việc đưa tin chậm và không cho người nước ngoài vào trong những ngày bạo loạn là hoàn toàn đúng đắn: Điều đó khẳng định tính độc lập, tự chủ và chủ quyền của một dân tộc. Công việc nội bộ Việt Nam nằm trong tay người Việt Nam và do người Việt Nam quyết định!

Cuối cùng thông tin chính xác nhất vẫn là thông tin được kể lại từ chính người trong cuộc và được thu thập lại từ các chứng cứ thu thập được từ vụ việc. Trong vụ rối loạn vừa rồi chính phủ Việt Nam đã hành động như vậy là rất đúng. Kinh nghiệm cũng cho thấy những sự việc nhạy cảm như vậy thì cần có bàn tay can thiệp mạnh của nhà nước để ổn định tình hình và chấn an dư luận.

Kết quả của việc này như thế nào các bạn đã thấy: Tình hình Tây Nguyên đã được giải quyết ổn thỏa, bà con dân tộc lại quay lại làm ăn như cũ. Song song với việc bình ổn đó là hàng loạt các phóng sự của các nhóm phóng viên các báo đi phỏng vấn trực tiếp dồng bào, già làng, các mục sư tin lành (Xem Tuổi Trẻ, Thanh niên …). Từ đó trực tiếp bác bỏ được các luận điệu xuyên tạc của Ksor Kok và việc đưa tin mơ hồ phỏng đoán của BBC và Human Rights Watch. Tôi tin chắc rằng, bất cứ người dân Việt Nam nào củng không thể chấp nhận việc can thiệp của người nước ngoài vào công việc nội bộ của Việt Nam.

Hành động của chính phủ Việt Nam vừa rồi làm chúng ta tự hào rằng: Công việc nội bộ Việt Nam ngày nay đang nằm trong tay người Việt do người Việt quyết định. Còn nếu chính phủ Việt Nam hành độn sai trái thì đã có nhân dân Việt Nam phán xét, chứ không phải các tổ chức như HRW phán xét thay nhân dân Việt Nam.

Nhất Quốc, Nagoya
Tôi nghĩ biểu tình nên được coi là chuyện bình thường trong một xã hội dân chủ và thực sự hiện nay ở Việt nam mặc dù biểu tình chưa được nhà nước Việt nam chính thức cho phép nhưng người dân không coi đó là một sự kiện đặc biệt. Việc đồng bào người Thượng bị lôi kéo đi biểu tình bằng các lời hứa hẹn liên quan đến kinh tế là hoàn toàn có thể xảy ra. Với trình độ dân trí thấp như đa số đồng bào dân tộc thiểu số, thử hỏi mấy ai không đắn đo suy nghĩ khi bị thúc dục biểu tình nếu được hứa về một cuộc sống sung túc tại Mỹ, trong khi họ đang sống trong điều kiện kinh tế như hiện nay ở Việt nam.

Chắc phần lớn các bác Việt kiều khi quyết định rời bỏ Việt nam là những người đã từng có tâm trạng này? Đừng nên hô khẩu hiệu là các bạn ra đi mục đích duy nhất là tìm xã hội dân chủ nhé. Nếu dân chủ mà khổ như một số nước Châu phi thì chắc số người vượt biên sẽ khác như bây giờ. Tuy nhiên, bạo loạn và đòi ly khai là vấn đề khác, nó vượt quá giới hạn Dân chủ. Chính phủ Việt nam cần phải hành động dứt khoát ngăn chặn các mầm mống này để đảm bảo lợi ích của toàn thể dân tộc là được sống trong môi trường ổn định để phát triển kinh tế. Việc nhân viên công lực của Chính phủ Việt nam can thiệp khi biểu tình thành bạo loạn là đúng. Chắc chắn các bạn sẽ đồng ý với tôi điều này nếu như nhà của bạn bị những người tham gia biểu tình đốt phá.

RCBV, Việt Nam
Kính gửi Hoa Mai, TPHCM Đồng ý rằng quốc gia nào cũng có rắc rối của mình. Vậy tại sao bạn không để cho mọi người cùng đóng góp ý kiến để chung sức giải quyết vấn đề của Việt Nam, vì chúng ta dù đi đâu cũng khó quên được nước Việt Nam mà. Theo ý kiến của bạn thì chừng nào có một người giải quyết đựơc hết những bất ổn tương tự trên thế giới thì mới được tham gia góp ý với chính quyền để giải quyết công việc ở Việt Nam ư? Vậy chẳng phải nhà nước Việt Nam đành phải tự động giải quyết hết mọi chuyện và người dân - trừ khi giải quyết được hết mọi chuyện trên thế giới - thì không đựơc nhúng tay vào sao? Nếu nhà nước ta thật sự phi dân chủ như ý của bạn thì cũng không lạ gì mà người Thượng lại đi biểu tình vậy.

Thính giả ẩn danh
Hình như diễn đàn này đã được nhiều người quan tâm nhất từ trước đến giờ. Tôi không biết BBC đã phải hủy bao nhiêu ý kiến khác mà bạn đọc đã gửi đến nhưng tôi thấy chưa có một chủ đề nào khiến người ta "nhiệt tình" tranh luận đến mức sẵn sàng "ẩu đả" nhau như chủ đề này. Quả thực qua những tranh luận tự do mọi người trong chúng ta mới thấy rõ giá trị của các ý kiến cũng như tư cách và trình độ của từng người khi phát biểu. Một mong mỏi duy nhất của tôi là được đọc những ý kiến mới có giá trị thuyết phục, chứ không phải nghe lại những gì đã nghe thường xuyên.

Về ý kiến của một vài bạn khác như: "Mỹ có giỏi thì chi hết cho người Thượng đi... Nếu không VN tự làm theo kiểu của VN" hay "BBC có giỏi thì đòi chính phủ Anh phải làm ỏ Bắc Ai len ... ở TBN, Thái Lan, Kosovo". Tôi không cho đó là những phát biểu chính xác. Không chính xác vì thiếu hiểu biết đồng thời không chính xác vì bị lạc đề! Ngoài ra người ta phát biểu ý kiến không với tư cách của mình mà lại "giả định" tư cách của người khác. Ví dụ, bạn Hoa Mai nói "Chính phủ VN sẽ..." Tôi quả tình không biết bạn ấy nói theo "Niềm tin của mình " hay bạn ấy đang là Thủ tướng? Có lẽ cách tư duy theo kiểu cổ điển đó khiến người Thượng biểu tình chăng?

Nam, Hà Nội
Sự việc xảy ra là do nhiều nguyên nhân, trong đó có lỗi của cả các thế lực bên ngoài và chính quyền Việt Nam. Những nhân tố bên ngoài, điển hình là Kok Ksor, mang danh nghĩa là đấu tranh cho tự do tôn giáo và chống phân biệt chủng tộc, nhưng mục đích trên hết là làm suy yếu chính quyền cộng sản.

Chính quyền cộng sản Việt Nam, tuy về cơ bản có chính sách giải quyết vấn đề đất đai của người dân tộc thiểu số một cách công bằng, có thể chấp nhận được, đã không thực thi được điều này. Hiện tượng trên bảo dưới không nghe vẫn luôn ở đó. Tình trạng quan chức tham nhũng, gian tặc hoành hành không được kiểm soát đã dẫn tới hậu quả như ngày hôm nay, và sẽ con gây ra nhiều hậu quả cho mai sau nếu không được chỉnh đốn kịp thời.

Cái sai thứ hai của chính quyền cộng sản là việc bưng bít thông tin. Người Việt Nam dù ở trong nước hay ngoài nước cũng không thiếu lý trí tới mức không biết đánh giá tình hình an ninh quốc gia. Không ai muốn chứng kiến những người dân tộc thiểu số chịu đàn áp, những cũng không ai muốn chứng kiến cảnh toàn vẹn lãnh thổ bị chia cắt. Nếu chính quyền để người dân được thông tin đầy đủ, phải chăng sự ủng hộ sẽ tăng lên chăng?

Cái sai thứ ba nằm ở chính trong nhận thức của các vị lãnh đạo đảng cộng sản. Họ cho rằng việc tuyên truyền, vẽ lên bức tranh hoà bình ổn định một cách tuyệt đối, dập tắt tất mọi sự chống đối... có thể bảo đảm ổn định lâu dài. Họ cũng tin rằng việc trước hết phải làm là phát triển kinh tế, cũng như tất cả chúng ta cùng đồng tình và tin như vậy. Phát triển kinh tế đi đôi với đòi hỏi về tự do dân chủ.

Như vậy, mong chính quyền hãy quan tâm tới giải pháp sau: (1) Duy trì sự thống trị của đảng cộng sản để bảo đảm ổn định kinh tế, chính trị, xã hội. (2) Tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân bằng cách trao các quyền tự do cho họ, ít nhất là quyền được nghe, được thấy. Nếu anh không tin người khác, làm sao họ tin anh. (3) Xoá tận gốc tham nhũng, nguồn gốc của sự kiện này cũng như hầu hết các sự kiện khác, bằng cách để người dân giám sát. (4) Tiếp tục mở rộng tự do kinh tế, như đã và đang làm. (5) Giải phóng tôn giáo, dựa vào tôn giáo để duy trì toàn vẹn lãnh thổ và bảo toàn truyền thống. Đây là cách tối ưu để chống các thế lực ngoại bang.