Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
25 Tháng 1 2006 - Cập nhật 14h44 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
Nhắc lại chiến thắng Tết Kỷ Dậu 1789
 
Quân Tây Sơn theo tranh vẽ từ thế kỷ 18
Một người lính Tây Sơn theo tranh vẽ từ thế kỷ 18
Nhắc đến trận Ngọc Hồi-Đống Đa của vua Quang Trung, nhà nghiên cứu Nguyễn Duy Chính nói quân chính quy của nhà Thanh tại miền Bắc Việt Nam khi đó không quá 30 nghìn.

Theo ông, sổ trả lương và kế toán của Thanh Triều nói ở phía Đông (vùng Bắc Việt Nam) họ có 10 nghìn quân, phía Tây có 8000 và cộng thêm số theo những nguồn tài liệu khác, cũng không quá 30 nghìn.

Ông Nguyễn Duy Chính, hiện ở California, Hoa Kỳ, cho là nếu tính cả các dân phu đi phục dịch quân Thanh (ba phu một lính) và các lực lượng phụ trợ thì tướng Tôn Sĩ Nghị chỉ nắm trong tay chừng trên 100 nghìn người.

Nhiều tài liệu ở Việt Nam nói con số quân Thanh là khoảng 29 vạn, tức gần 300 nghìn người.

Phỏng vấn Hàng tuần nhân Xuân Bính Tuất đã hỏi chuyện ông Nguyễn Duy Chính, tác giả của các bài nghiên cứu về chế độ quân sự nhà Thanh, chiến dịch Quang Trung ra Bắc năm Kỷ Dậu và hoạt động ngoại giao của triều Tây Sơn sau cuộc chiến với nhà Thanh.

Cho rằng yếu tố bất ngờ là quyết định cho thắng lợi của quân Tây Sơn, nhà nghiên cứu Nguyễn Duy Chính nói nhờ nắm một lực lượng chủ đạo chỉ chừng 15-20 nghìn quân nên vua Quang Trung mới có thể tiến nhanh.

Các lực lượng khác đánh từ biển vào và từ phía Tây sang rất có thể đã được hẹn trước về một điểm tập kết trước chứ không có một đại đơn vị rầm rộ từ miền Trung kéo ra cùng một lúc.

Ông cũng cho rằng có nhiều khả năng vua Quang Trung lên ngôi trước Tết chừng hai tháng, theo như các tài liệu của các giáo sĩ Phương Tây. Ông Nguyễn Duy Chính nói bài chiếu lên ngôi không có nói gì đến quân Thanh cả.

Ngày tháng và con số

Điểm qua một vài cuốn sách nghiên cứu in ở nước ngoài đã thấy sự khác biệt về ngày tháng và số quân Thanh.

Một nhóm dân Đàng Trong được vẽ trong tranh ở thế kỷ 18

Sử gia Lê Thành Khôi trong 'Histoire du Vietnam, des origines a 1858', in tại Pháp năm 1992, cho rằng vua Quang Trung lên ngôi ngày 22.12.1788 và rời Phú Xuân cùng ngày.

Theo ông, ngày 26.12.1788 nhà vua đã đến Nghệ An. Ông viết quân Tây Sơn có vài trăm thớt voi nhưng không mô tả việc vận chuyển các con voi này như thế nào.

Vẫn theo cuốn sách này, trận đánh vào vùng xung quanh Thăng Long kéo dài từ 30.01.1789 đến mồng Năm Tết Kỷ Dậu. Ngày mồng Bảy Tết thì trận chiến kết thúc thắng lợi.

Nhấn mạnh yếu tố 'thần tốc' sử gia Lê Thành Khôi nói từ ngày 30.01 đến mồng Năm Tết, quân Tây Sơn vừa đi vừa đánh trên một quãng đường 80 km, tấn công cả ngày lẫn đêm với tốc độ 15 km một ngày.

Lê Thành Khôi nói quân số của vua Quang Trung sau khi tuyển binh ở Nghệ An là 100 nghìn người.

Còn sử gia Ba Lan Wieslaw Olszewski trong cuốn 'Historia Wietnamu' (1991) lại cho rằng vua Quang Trung lên ngôi đầu tháng 12.1788. Ngày 15.12 thì quân Tây Sơn qua Thanh Hóa và vào đến Tam Điệp.

Vẫn nguồn này nói từ 25 đến 30.01.1789 quân Tây Sơn đánh sáu điểm xung quanh vùng vào Thăng Long và trận Ngọc Hồi ngày 30.01.1789 do chính vua Quang Trung chỉ huy.

Ông Olszewski cho rằng quân Tây Sơn có 100 nghìn, còn quân Thanh có 200 nghìn. Nhưng đây là con số ông mô tả khi quân Thanh vượt biên giới, 'chia làm ba hướng vào Việt Nam' chứ không nói rõ có bao nhiêu quân Thanh tham gia các trận đánh với Tây Sơn.

Ông Nguyễn Duy Chính cho rằng thắng lợi của trận Ngọc Hồi-Đống Đa có ý nghĩa không phải vì số quân đông đảo của hai bên như người ta tưởng, mà vì chiến thuật của vua Quang Trung tấn công bất ngờ đã thắng quân Thanh vốn đánh kiểu chiếm đất, giữ thành.

 Chiến thắng Kỷ Dậu có ý nghĩa rất lớn về ngoại giao cho Việt Nam
 
Nguyễn Duy Chính

Tôn Sĩ Nghị cũng là một vị tướng giỏi của nhà Thanh, đặc biệt về hành chính, tổ chức. Chiến thuật của ông ta là xây dựng các căn cứ ở miền Bắc, rồi tiến dần vào tận Huế để tiêu diệt nhà Tây Sơn.

Ông Nguyễn Duy Chính nói đó là cách bao vây kéo dài quân Thanh đã áp dụng thắng lợi ở các chiến dịch tấn công Tân Cương, Tây Tạng trước đó.

Mặt khác, ý nghĩa quan trọng hơn, theo ông Nguyễn Duy Chính, là chiến thắng quân sự Tết Kỷ Dậu của vua Quang Trung đã đặt lại quan hệ Thanh-Việt.

Vị thế của Việt Nam sau đó đã khác hẳn trước, thể hiện trong chuyến phái đoàn Tây Sơn sang dự lễ mừng thọ vua Càn Long.

Ông Chính cũng từng viết về chân dung vua Càn Long tặng cho phái đoàn Việt Nam đã bị đời sau nhầm là chân dung vua Quang Trung.

Theo ông Chính, đó là tác phẩm họa sĩ Ý Giuseppe Castiglione (1688-1766) vẽ vua Càn Long khi còn trẻ, mặc áo giáp, đội mũ chóp nhọn, cưỡi ngựa, mang dáng dấp Phương Tây.

Ông Chính viết Việt Nam Cộng Hòa tin rằng đó là hình vua Quang Trung nên đã đem in lên đồng tiền của mình.

Được biết bức hình này vẫn được nhiều người Việt Nam tin là hình vua Quang Trung. Một số báo Việt Nam gần đây vẫn in lại nó với chú thích là hình Quang Trung.

Các bài Phỏng vấn Hàng tuần được phát về Việt Nam hàng tuần vào tối thứ Bảy 28.01.06 trên sóng AM1503 và các sóng ngắn 25,41, 49 mét từ 21:30-22:00 giờ Việt Nam. Phần ngắn hơn phát vào sáng thứ Ba hàng tuần trên sóng ngắn 25,41, 49 mét trong buổi 06:00-07:00 giờ Việt Nam.

Trong bài tiếp theo, chúng tôi hỏi nhà nghiên cứu Nguyễn Duy Chính về kế hoạch phát triển hải quân của vua Quang Trung và mâu thuẫn nội bộ đưa đến sự suy yếu nhanh chóng của triều Tây Sơn.
----------------------------------------------------------------

 
 
Tên
Họ*
Thành phố
Nước
Điện thư
Điện thoại*
* không bắt buộc
Ý kiến
 
  
Đài BBC có thể biên tập lại ý kiến của quí vị và không bảo đảm tất cả thư đều được đăng.
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Cái nhìn mới về quan lại Việt Nam
21 Tháng 9, 2005 | Văn hóa & Xã hội
Lời truyền miệng dân gian về Hồ Chí Minh
08 Tháng 8, 2005 | Văn hóa & Xã hội
Một trong bốn 'tứ trụ' ra đi
08 Tháng 8, 2005 | Văn hóa & Xã hội
Kịch bản về Lam Sơn giành giải nhất
10 Tháng 1, 2005 | Văn hóa & Xã hội
Vietnam Update: Hội thảo về tình hình VN
18 Tháng 11, 2004 | Văn hóa & Xã hội
Sự ra đời của đảng - nhà nước ở VN
06 Tháng 11, 2004 | Văn hóa & Xã hội
Xét lại cuộc cách mạng dân tộc của Việt Nam
09 Tháng 11, 2004 | Văn hóa & Xã hội
TRANG NGOÀI BBC
BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân