Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
27 Tháng 5 2004 - Cập nhật 14h02 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
Lời kể của nhân chứng Thiên An Môn
 
Lãnh tụ Đặng Tiểu Bình và ban lãnh đạo quyết định dùng xe tăng đàn áp sinh viên
Lãnh tụ Đặng Tiểu Bình và ban lãnh đạo quyết định dùng xe tăng đàn áp sinh viên
Đúng 15 năm trước phong trào dân chủ của sinh viên Trung Quốc đã bùng nổ tại quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh.

Đây là sự kiện lịch sử mà có một số sử gia cho rằng quan trọng không kém phong trào Ngũ Tứ hồi đầu thế kỷ 20.

Diễn biến từ một đám tang

Ban đầu, sự kiện Thiên An Môn nảy sinh từ lễ tưởng niệm tổng bí thư Hồ Diệu Bang. Sinh viên tụ tập ở quảng trường Thiên An Môn để tưởng nhớ ông ta và có những người hô to khẩu hiệu chống tham nhũng và ủng hộ dân chủ.

Sau đó, số sinh viên tham gia càng về sau càng tăng và sự ủng hộ lan rộng trong giới trí thức cùng nhiều tầ̀ng lớp xã hội. Ngày 4.06.1989, chính quyền Trung Quốc đưa xe tăng và quân đội vào Thiên An Môn.

Súng và xích xe tăng đã chấm dứt phong trào dân chủ của giới trẻ một cách đẫm máu.

Có thể nói Thiên An Môn đã làm thay đổi toàn bộ nhận thức chính trị của người Trung Quốc, nhất là những người cộng sản, về bản thân và về thế giới.

Mọi sự bắt đầu sau khi ông Hồ Diệu Bang qua đời ngày 15.04
TBT Triệu Tử Dương khóc và kêu gọi sinh viên về nhà ngày 19.05.1989. Người bên trái ông-hình có nửa mặt-chính là ông Ôn Gia Bảo, nay giữ chức thủ tướng Trung Quốc

Dù ý kiến ủng hộ hay chống lại sự kiện này vẫn còn chia rẽ người Trung Quốc nhưng không ai phủ nhận một sự thật là không thể có nước Trung Hoa hiện đại hóa mạnh mẽ như ngày hôm nay nếu không có Thiên An Môn.

Cao Văn Khiêm, một nhân chứng nay sống tại New York đã kể lại cho Ban Tiếng Hoa của BBC những gì ông chứng kiến ngày đó.

Lời kể của Cao Văn Khiêm

Thời gian đầu tháng Sáu 1989 tôi ở Bắc Kinh. Tôi làm việc tại Viện Văn Học Trung ương của đảng Cộng sản Trung Quốc. Đúng ngày 4.06 thì trong văn phòng của tôi có khá nhiều người. Và chúng tôi ai cũng muốn chuồn ra ngoài xem sinh viên biểu tình.

Ngay từ hôm 26 tháng Tư, bài xã luận trên Nhân dân Nhật báo đã nói rằng cách hành xử của sinh viên đang gây ra rối loạn. Khi đó, các sinh viên Bắc Kinh đang chuẩn bị cho một cuộc biểu tình rất lớn dự tính vào ngày hôm sau, 27.06.

Ngay từ lúc đó, các nguồn thạo tin bên trong cơ quan tôi đã nói rằng quân đội điều nhiều đơn vị về thủ đô Bắc Kinh. Ngoài quân đoàn 38 thì các lực lượng công an và an ninh địa phương cũng được lệnh sẵn sàng.

Sẵn sàng làm gì đây? Người ta nói binh lính không nhất thiết sẽ được dùng vào việc đàn áp sinh viên mà quan ngại đầu tiên của nhà nước là làm sao ngăn không cho sinh viên ra khỏi các ký túc xá của họ. Lệnh đầu tiên được đưa ra là ngăn không để sinh viên rời các trường đại học. Chúng tôi thấy rất lo lắng về lệnh đó và cách làm của chính quyền.

Tôi nhớ rất rõ ngày hôm ấy.Tôi ở trong phòng làm việc, mọi người đến và kể với tôi sinh viên tụ tập ở chỗ nào, làm gì. Các sinh viên đã phá được rào chắn và chạy ra khỏi khu nhà ở của đại học Thanh Hoa.

Sinh viên Bắc Kinh có cuộc tuần hành rất lớn ngày 27.04.1989
Sinh viên Bắc Kinh có cuộc tuần hành rất lớn ngày 27.04.1989

Rồi các nguồn tin cứ tăng dần, nào là sinh viên đã đến chỗ này, tới chỗ kia…Đến sau bữa trưa thì tôi nghĩ mình không thể cứ ngồi đây được mà cũng nên ra xem. Tôi nhảy lên xe đạp và phóng đi. Càng tới những phố gần quảng trường thì tôi thấy càng nhiều sinh viên. Họ đi thẳng về hướng tôi. Hai bên đường đầy người. Sinh viên đi đầy dưới đường.

Tôi nhớ rất rõ đó là nhóm sinh viên từ đại học Thanh Hoa. Họ đi đầu, cầm biểu ngữ. Một số giáo sư tóc đã bạc cũng đi trong nhóm đó. Một vị cầm tấm biểu ngữ có câu tôi nhớ rất rõ: ‘Quỳ gối lâu rồi nay chúng ta phải duỗi chân cho thẳng’.

Là một người làm nghề nghiên cứu văn học và lịch sử Trung Quốc tôi hiểu rất rõ ý nghĩa của khẩu hiệu ấy. Kể từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời, trí thức luôn là đối tượng của chỉ trích, đả phá trong mọi cuộc vận động chính trị, phong trào này, phong trào khác.

Người trí thức Trung Hoa vốn rất kiêu hãnh ngày xưa nay bị đối xử tàn tệ và chỉ biết chịu đựng trong im lặng. Nay, các giáo sư đại học có dịp để tuần hành, ngẩng cao đầu và gương cao khẩu hiệu. Trong một thoáng suy tư, tôi thấy có gì đó thật đau đớn và lo ngại.

Tuy vậy không khí vẫn chưa căng thẳng lắm vì chính quyền chưa ra lệnh nào khác ngoài lệnh ngăn các lối đi của sinh viên. Các sinh viên tìm mọi cách phá những điểm chặn đường. Nhiều thường dân cũng dừng lại giúp sinh viên trèo qua hay gỡ những điểm có vật cản cùng với quân lính.

 Đây là một nhóm nhỏ dùng sinh viên để làm cả nước rối loạn. Đây là một âm mưu nhằm lật đổ đảng Cộng sản Trung Hoa
 
Đặng Tiểu Bình nói với Lý Bằng ngày 25.04.1989

Và đột nhiên, dòng người đẩy sang một bên những binh sỹ và công an chặn đường rồi ùa về phía trước như một dòng nước không gì ngăn nổi. Lúc đó, tôi hiểu rằng người trí thức Trung Hoa đã đứng lên.

Người dân Trung Quốc đã đứng lên, đứng lên thực sự và tự tin. Một vài tháng trước đó, ở nước ngoài người ta bỗng nhiên quan tâm đến chủ tịch Mao Trạch Đông. Người ta nói nhiều về những thành tích, thành quả ông Mao đạt được lúc còn sống.

Theo họ thì ông Mao đã làm được điều vĩ đại là khiến cho người dân Trung Quốc đứng lên. Đó cũng chính là câu nói nổi tiếng khi Mao Trạch Đông phát biểu tại chính quảng trường Thiên An Môn ngày Quốc khánh đầu tiên của CHND Trung Hoa 1.10.1949.

Nhưng theo tôi, từ ngày đó người Trung Quốc duy nhất đứng là ông Mao, còn hàng triệu người dân và cả những nhân vật cao cấp như Chu Ân Lai chỉ được phép quỳ gối và vâng dạ mà thôi. Chu Ân Lai là một vị thủ tướng mà dần trở thành nhân vật Mao bảo gì nghe nấy, nói chi đến những dân thường.

Khi nhìn thấy dòng người gồm sinh viên và giáo sư mang biểu ngữ đòi duỗi chân cho thẳng, đòi đứng lên thì tôi cũng nhập vào đoàn tuần hành cùng họ. Chúng tôi cùng kéo nhau về hướng Thiên An Môn...

-----------------------------------------------------------------------------------------------
Lời kể của những nhân chứng khác Trình Chân, Trương Bá Lạp, Ngô Nhĩ Khải Hy và Mã Thiếu Phương sẽ được trình bày lần lượt vào những ngày tới.

 
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
 
 
TRANG NGOÀI BBC
 
BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.
 
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân