Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
Một đánh giá khác về cuốn Khi Đồng Minh Tháo Chạy
 
Tiến sĩ Henry Kissinger và Giáo sư Nguyễn Tiến Hưng
Tiến sĩ Henry Kissinger và Giáo sư Nguyễn Tiến Hưng
Cuốn 'Khi Đồng Minh Tháo Chạy' đã gây chú ý của dư luận người Việt ở Hoa Kỳ. Bên cạnh bài phê bình của ông Nguyễn Kỳ Phong, BBC cũng nhận được các bài viết khác như của ông Nguyễn Tường Tâm từ Hoa Kỳ.

Khác với ông Nguyễn Kỳ Phong, bài viết đánh giá cao tác giả Nguyễn Tiến Hưng và cuốn sách. Chúng tôi xin trích đăng dưới đây để có thêm những cái nhìn thật cân bằng về tác phẩm:

Đông người mua sách

Khi ra mắt tại Nam California trong tháng 6. 2005, cuốn sách đã được đón nhận nồng nhiệt tới mức làm ngạc nhiên mọi người. Một người quen thuộc với các buổi “Ra Mắt Sách” , không quen biết với tác giả, khi chứng kiến hiện tượng tham dự của hơn một ngàn người trong khi hội trường chỉ chứa được chưa tớI 200 người , và sau đó là gần 1000 cuốn sách được bán hết tạI chỗ, đã phải thốt lên, “Một hiện tượng chưa từng thấy trong việc ra mắt sách.” Sau đó trong buổi ra mắt sách tại Texas, lại gần 1000 cuốn nữa được bán hết sạch.

Chiều Thứ Bẩy 18. 6. 2005, tại hội trường cuả học khu Franklin McKinley ở San Jose , hiện tượng lạ lùng như hai lần trước được lập lại: Lại gần một ngàn người tới tham dự buổI ra mắt sách và nói chuyện cuả Tiến sĩ Nguyễn tiến Hưng…Tôi phảI đậu ngoài lề đường cách xa khoảng 100 mét . Nhìn những người cùng đậu xe với mình để tới dự ra mắt sách, tôi cười nói, “Như đi biểu tình!” Mọi người cười nhẹ, biểu đồng tình . Một hiện tượng chưa thấy bao giờ…

Chưa hết ! Ngày hôm sau tác giả và ban tổ chức đi lên hướng bắc tớI Sacramento, thủ phủ cuả California, một nơi không đông ngườI Việt lắm. Thế mà cũng có khoảng gần 500 người tham dự , và số sách bán được 300 quyển . Trên nhiều phương diện, cuốn sách này đã quá thành công . Nhưng theo như tác giả tâm tình là phải nghỉ dậy đại-học 2 năm không lương để hoàn tất cuốn sách. Nhưng theo ông: vì mình đã “có cơ may biết được một đôi điều” nên thấy cần phải viết để lại cho ngườI đời và hậu thế, thế thôi. Một ý tưởng đáng trân trọng!

Tại mọi địa điểm, sau khi ký một số sách thì buổi nói chuyện của tác giả bắt đầu. Tác giả đã trực tiếp tâm tình, kể chuyện và giải đáp những thắc mắc với những người muốn biết lý do tại sao “Miền Nam sụp đổ quá nhanh như thế” . Ngoài nhiều vấn đề quan trọng khác liên quan tớI bang giao giữa Hoa kỳ và VNCH, tác giả đã trực tiếp, với tư cách là người trong cuộc, tường thuật những bí ẩn chưa ai biết; đó là : Vì sao Saigon suýt chìm trong máu lửa không phải giữa Cộng quân và Quân Lực VNCH mà là giữa Quân Lực VNCH và Lực lượng yểm trợ di tản Hoa kỳ và vì sao suýt nữa thì không có con số 130000 người Việt di tản đầu tiên tớI được Hoa kỳ, và nếu như thế thì ngày nay đã không có các khu phố mà ngườI gốc Việt chiếm đa số như Bolsa, Bel Air, San Jose, và không có các shopping centers sầm uất cuả ngườI Việt như Grand Century, Eden, Lion Plaza, Phước Lộc Thọ v.v.

Tất cả những câu chuyện vừa nêu nghe như “tiểu thuyết action”, nhưng lại là những sự thật được chính ngườI trong cuộc viết lại với giọng văn khi thì căng thẳng, “action” theo “kịch tính” cuả sự việc, khi thì nhẹ nhàng, nồng ấm, cảm động như câu chuyện riêng tư gia đình tác giả tan nát theo những cố gắng hy sinh cuối cùng cuả tác giả cho vận nước đã tới hồi tàn cuộc, cùng vớI bố cục gọn gàng mạch lạc kèm theo hết sức đầy đủ các minh chứng cụ thể theo tiêu chuẩn cuả của một công trình nghiên cứu khoa học. Những lý do vừa dẫn đã khiến cuốn “KĐMTC” xứng đáng là cuốn sách hay nhất từ trước tới nay trong loạI sách viết về “Thời cuộc miền Nam trước 1975”.

Nhận định về nội dung

Với 495 trang nộI dung (cuốn sách dầy 705 trang) đầy ắp những dữ kiện trong đó rất nhiều dữ kiện chưa từng được công bố liên quan tớI bang giao giữa Hoa ky và VNCH cho tớI ngày tàn cuộc, cuốn “KĐMTC” xứng đáng là cuốn hay nhất trong các cuốn sách cùng loại. Cuốn sách không cần phảI đọc lần lượt từ đầu tới cuốI mà có thể chọn bất cứ chương nào mình thích để đọc trước, điều đó giúp cho ngườI đọc cảm thấy nhẹ nhàng, thoảI mái.

Trước tiên, đó không phải là một cuốn hồi ký . Đây là một ưu điểm lớn ! HồI ký nhiều khi, và thường khi không trung thực , hay không đủ trung thực , dù tác giả có cố gắng muốn như vậy, nhất là “HồI Ký Chính Trị” . Vì “HồI Ký” là viết về những sự việc mình làm, về sự việc cuả đời mình . Nói tóm lạI “Hồi Ký” là “viết về mình để ngườI khác đọc!” như vậy khó mà trung thực. Hồi ký chính trị lại thường rất ít trung thực vì tác giả thường viết để biện minh cho một hành động chính trị nào đó cuả mình gây tai tiếng trước kia; hay là để bôi nhọ , phỉ báng một đối thủ chính trị nào đó . Cuốn “Khi Đồng Minh Tháo Chạy” (KĐMTC) không phảI là Hồi Ký nên tránh được tất cả mọI sự không trung thực cuả loại sách đó!

Theo tôi, “KĐMTC” là sự phốI hợp giữa thể “Bút Ký” và thể loại “Công Trình Nghiên Cứu Khoa Học.” “Bút Ký” cũng kể lại những chuyện đã qua nhưng điều chính yếu tác giả muốn kể không phải là những việc tác giả làm , mà là những sự kiện tác giả chứng kiến hay biết được . Ví dụ một ngườI viết “bút ký du lịch” thì hành vi du lịch cuả tác giả không phải là điều chính tác giả muốn kể (mặc dù tác giả bắt buộc phải đề cập tới hành vi du lịch cuả mình) mà những điều tác giả trông thấy, gặp phải trên đường đi du lịch mớI thực sự là những điều tác giả muốn tường thuật.

Tương tự như vậy , ngườI viết “bút ký” chính trị , mặc dù có đề cập tới các chức vụ, các công tác chính trị hay công quyền mà mình đảm trách (người chưa bao giờ giữ chức vụ hay hay đảm nhận công tác công quyền nào thì làm sao mà viết bút ký chính trị!) nhưng các chức vụ và công tác chính trị hay công quyền đó không phảI là điều chính yếu tác giả muốn kể , mà chính những hiểu biết , những chứng kiến trong lúc tác giả đi công tác, mới là những điều tác giả muốn tường thuật.

Người đi du lịch nhiều, càng chứng kiến nhiều “chuyện đường xa xứ lạ̣ thì cuốn “bút ký du lịch” của họ càng hay. Người càng đảm trách chức vụ cao, càng được giao phó những công tác quan trọng, thì càng có nhiều hiểu biết và càng được chứng kiến nhiều để có một cuốn bút ký chính trị có nhiều sự kiện quan trọng, gay cấn. Chức vụ công quyền cuả tác giả Nguyễn tiến Hưng chỉ là bộ trưởng kế hoạch thì không đủ để tác giả có thể viết cuốn bút ký chính trị hay hơn các bộ trưởng hay tướng lãnh khác.

Quan hệ với TT Thiệu

Nhưng cuốn sách “KĐMTC” có được rất nhiều những thông tin ở giai tầng cao nhất miền Nam Việt Nam là nhờ tác giả được tổng thống Nguyễn văn Thiệu tín cẩn, luôn luôn giao phó cho những “sứ mạng đặc biệt” kể cả “mission impossible” như sứ mạng đi Hoa ky vận động cầu viện vào giai đoạn cuối cùng cuả VNCH. Trong nhiều công tác được kể trong cuốn sách, người đọc thấy chỉ có tổng thống Thiệu và tác giả bàn bạc vớI nhau và sau đó tổng thống Thiệu giao cho tác giả thi hành. Giữa tác giả và tổng thống Thiệu có mối liên hệ thân tình gắn bó “như bóng với hình”.

Điều này được minh chứng khi tổng thống Thiệu không trao cho ai mà lại trao cho tác giả tất cả những hồ sơ mật mà chỉ có tổng thống Thiệu đích thân cất giữ. Mối thân tình và tin cẩn đó đã khiến tác giả , có thể nói là người am tường nhất các bí ẩn chính trị cuả VNCH, sau tổng thống Nguyễn văn Thiệu .

Nhưng cũng có những điều tác giả biết hơn ông Thiệu, đó là cá tính, tâm tình, và ẩn ý chính trị cuả những nhân vật Hoa kỳ mà tác giả được giao công tác tiếp xúc, vận động . Tất cả những “cơ may” đó đã giúp tác giả có được những hiểu biết chi tiết về bang giao Mỹ -Việt, trước 1975 mà “không ai có thể biết hơn được”! Tất cả bí ẩn chính trị ở cấp cao nhất đó đều được tác giả tường thuật trong cuốn sách. Đó là lý do khiến cuốn “KĐMTC” có được giá trị độc đáo mà không một cuốn sách nào cùng loại “trước đây hay sau này” cuả bất cứ tác giả ngườI Việt nào có được .

Nhận xét về cách viết

Ngoài thể bút ký, cuốn “KĐMTC” lại thực sự là “một công trình nghiên cứu khoa học có giá trị”. Không phải vì tác giả là một tiến sĩ giáo sư lâu năm tại trường đại học Hoa kỳ mà tôi nói như vậy. Không ít những vị luật sư, bác sĩ, tiến sĩ, giáo sư đại học người Việt , khi viết về vấn đề luật học, khoa học kỹ thuật hay chuyên môn cuả họ ra sao tôi không biết, nhưng khi viết về những vấn đề chính trị, thờI sự, xã hộI, văn hoá, khảo cổ v.v. lại không biến nổi tác phẩm cuả họ thành một công trình nghiên cứu khoa học.

Bìa cuốn 'Khi đồng minh tháo chạy'

Trái lạI, cuốn “KĐMTC” có được tất cả những tính chất cơ bản bắt buộc phảI có cuả một công trình nghiên cứu. Nguyên tắc cơ bản để hình thành một công trình nghiên cứu, rất đơn giản nhưng cũng thật khó, là phảI chứng minh “tất cả” những điều mình nêu lên bằng những sự kiện thực, cụ thể, và rõ ràng. Trong cuốn “KĐMTC” , có thể nói tác giả đã chứng minh tất cả mọi sự kiện tác giả tường thuật khiến tôi không còn cảm thấy “nghi hoặc” bất cứ một dữ kiện chính trị nào mà tác giả cung cấp : đây là một ưu điểm khó thấy trong các cuốn sách cùng loại.

Một nguyên tắc thứ nhì để một tác phẩm được coi là một công trình nghiên cứu là tác phẩm phảI liệt kê đầy đủ những cuốn sách, những tài liệu chứa đựng những dữ kiện mà tác giả trích dẫn để minh chứng cho điều được tường thuật , và những cuốn sách hay những tài liệu đó (reference) phải được tác giả kiểm chứng độ trung thực, trước khi xử dụng . Trích dẫn từ những cuốn sách thiếu trung thực, vô giá trị hay ít giá trị (không thiếu trong tủ sách cuả ngườI Việt, cho dù ngườI viết là người có tiếng tăm, điạ vị) sẽ làm hỏng công trình nghiên cứu cuả mình vì làm mất đi độ khả tín cuả tác phẩm.

Nhận xét về cách trình bày tư liệu

Tôi đã kiểm chứng hầu hết những “dữ kiện” tác giả trích dẫn và tôi thấy tác giả làm việc thật nghiêm túc trong lãnh vực này (lãnh vực tham khảo). Trong các phần Phụ Lục, Ghi Chú, Sách Tham Khảo, và Danh Mục từ trang 497 tớI trang 701 có tất cả những tài liệu cần thiết để ngườI đọc tham khảo đánh giá sự trung thực của những điều tác giả trích dẫn hay viện dẫn .

Cái độc đáo cuả cuốn sách này mà tôi nghĩ không một cuốn sách nào có được là trong các phụ lục từ A tớI F, kéo dài từ trang 497 tớI trang 671 (tức 174 trang) tác giả đã chụp hình những phần cần thiết cuả 61 thư từ , tài liệu trao đổI giữa các giới chức cao cấp nhất cuả VNCH và Hoa Kỳ như các vị tổng thống, ngoại trưởng, đạI sứ, chủ tịch thượng viện, hạ viện ; trong đó có tớI 51 lá thư trao đổI giữa tổng thống Thiệu với hai vị tổng thống Hoa kỳ , cùng các viên chức trong hàng cao cấp nhất trong chính phủ Hoa kỳ.

Trong số các tài liệu này có một số không ít là những tài liệu mật tác giả là ngườI duy nhất có được nguyên bản vì được tổng thống Thiệu trao phó mang theo trong chuyến đi công tác cuốI cùng vận động viện trợ không thành tạI Hoa kỳ . Chính phần phóng cảnh các phụ lục dài 174 trang này là phần quí giá đóng góp rất nhiều giá trị cho tác phẩm mà không tác phẩm nào cùng loiI có được.

Các sự kiện viện dẫn để chứng minh cho những điều mình tường thuật cũng được tác giả đánh số và ghi chú rất rõ ràng từ trang 673 tớI trang 685, giúp ngườI đọc rất dễ tham khảo.

Thêm nữa, ngay ở đầu “Phần Ghi Chú” này tác giả đã ghi rõ “Chi tiết về nhà xuất bản những tài liệu ghi trong mục này: xem phần “Sách Tham Khảo” ở cuối sách”. Trong phần “Sách Tham Khảo” tôi đếm thấy có 104 tác phẩm. Trong số 104 tác phẩm tham khảo đó, ngoạI trừ 10 tác phẩm cuả các tác giả Việt nam mà tôi đặt mức độ khả tín thấp (tại sao tôi lại đánh giá như vậy không phảI mục tiêu để bàn ở đây,) ví dụ các cuốn “Hồ chí Minh Tuyển Tập” cuả nhà cầm quyền Cộng Sản, “Rồng An Nam” cuả Bảo Đại, “Làm Thế Nào Để Giết Một Tổng Thống” của Cao Thế Dung và Lương Khải Minh, “Đại Thắng Mùa Xuân” cuả Văn Tiến Dũng và vài tác phẩm cuả mấy cựu tướng lãnh VNCH hoặc là viết cho “Trung Tâm Quân Sử Hoa kỳ” (U . S. Army Center of Military History) hoặc tự xuất bản, số 94 cuốn còn lại cuả các tác giả ngoại quốc mà đa số là của ngườI Hoa kỳ là những cuốn mang lạI những tài liệu có mức độ khả tín rất cao (như quí vị thường thấy).

Chỉ riêng việc tác giả đọc hết 94 cuốn sách hay tài liệu ngoại quốc này để tìm các dữ kiện liên quan tới cuộc chiến Việt Nam cũng giúp cho độc giả đỡ tốn thì gìờ rất nhiều nếu ngườI đọc phải và “có thể” tự truy tìm. Tôi nghĩ đây cũng thêm là một điểm “hay nhất” nữa cuả tác phẩm .

Cũng tăng thêm độ khả tín cho cuốn KĐMTC, ngoài tổng thống Thiệu , tác giả đã phỏng vấn những nhân vật can dự sâu đậm trong bang giao Việt –Mỹ trước 1975 như cựu đạI sứ Martin, vị đại sứ Hoa kỳ cuối cùng tại VNCH, như bà Anna Chennault, một phụ nữ Mỹ gốc Hoa nhiều quyền lực trong hậu trường chính trị Hoa kỳ rất ủng hộ VNCH vào thờI đó. Để được phỏng vấn những nhân vật nặng ký đó, không phải ai cũng làm được . Uy tín và sự thân tình cuả tác giả với những nhân vật đó giúp tác giả thực hiện được những cuộc phỏng vấn bổ ích: Những cuốn sách khác cùng loại khó thể có được các cuộc phỏng vấn các nhân vật nặng ký này.

Sự trung thực cuả tác giả có thể thấy rõ hơn khi đọc những đoạn tác giả đề cập tớI tổng thống Thiệu . Không biết tác giả có chủ đích bênh vực tổng thống Thiệu không, nhưng dù có cảm tình vớI tổng thống Thiệu (là ngườI thân tình với tác giả), tác giả vẫn giữ được ngòi bút trung thực với người đã nâng đỡ, xử dụng và tin cẩn mình.

Ở trang 38, khi tường thuật sự đối phó cuả tổng thống Thiệu với áp lực nặng nề từ phiá Hoa kỳ, tác giả đã khen ông Thiệu là người mưu lược. Ở trang 337, khi tường thuật lờI tổng thống Thiệu trả lời cuộc phỏng vấn của báo chí Đức, tác giả đã khen tổng thống Thiệu “đối đáp khôn ngoan.” Thế nhưng ở trang 264, khi thuật chuyện tổng thống Thiệu ra lệnh cho tác giả thi hành một công tác khó khăn và tế nhị, tác giả đã nhận xét, “… như thường lệ, ông không ra lệnh rõ ràng.” Tính cách này của một người lãnh đạo đã làm giảm giá trị cuả tổng thống Thiệu rất nhiều.

Về cách hành văn

Như tôi đã viết, mặc dù là một tài liệu bút ký và nghiên cứu chính trị nhưng tác giả đã có văn phong sống động: khi thì căng thẳng, “action” theo “kịch tính” cuả sự việc, khi thì nhẹ nhàng, nồng ấm cảm động .

Ở trang 31, câu chuyện được mở đầu một cách “action” như thế này: “Chiếc xe limousine đậu sẵn ngoài sân cỏ. Khách bắt tay tạm biệt chủ, thong thả bước xuống bậc thềm. Đùng một cái, một trái pháo rơi nổ ngay phía trước mặt. Khách vộI vã bước vào xe, tài xế đóng xập cửa . Chiếc xe mầu đen có còi hụ phóng đi vun vút. Đoàn tuỳ tùng theo sau .” Đó không phải là một cảnh trong phim điệp viên “OO7” mà là cảnh giã từ tạI tiền đình dinh Độc Lập sau khi phó tổng thống Hoa ìy Humphrey vào gặp gỡ với tổng thống Thiệu trao một thông điệp miệng gay cấn!

Trong nhiều chỗ, văn phong cuả tác giả lại mang tính cách nhẹ nhàng, cảm động, diễn tả những tình cảm nồng ấm, nhân bản hoặc là cuả chính tác giả hoặc là của một nhân vật nào đó, thí dụ khi tác giả thuật lại cuộc gặp gỡ cuốI cùng và cũng là cuộc phỏng vấn cựu đạI sứ Hoa kỳ Martin do tác giả thực hiện .

Đánh giá về tác giả

Tác giả có giọng văn rất khiêm tốn nhã nhặn. Rất nhiều chỗ tác giả viết “Chúng tôi” thay vì đúng ra phảI viết là “Tôi .”

Trong ngày đầu tiên khi miền Nam sụp đổ, đang đi công tác tại thủ đô Washington, đột nhiên mất hết tư cách viên chức của một chính phủ đi công tác, trở thành một thường dân, nhưng tác giả đã có những cố gắng cuốI cùng để vận động chính giớI và báo giới Hoa kỳ áp lực chính quyền Hoa kỳ lúc bấy giờ phảI nhận đoàn ngườI di tản đang lũ lượt ra khơi mà chưa có nước nào có kế hoạch cứu vớt và thu nhận.

Để thực hiện cố gắng này tác giả đã phảI dùng tới $200 đôla tiền túi nhỏ nhoi còn lại cuả mình và vài ngàn bạc tiết kiệm cuả gia đình trong ngân hàng (gia đình tác giả lúc đó sinh sống tạI Hoa kỳ). Câu chuyện này có tường thuật trong tác phẩm. 30 năm sau, bây giờ , để hình thành tác phẩm quí giá này, tác giả đã phải nghỉ dậy đại- học hai năm không lương, benefit, lại tốn tiền túi đi đây đi không đó nghiên cứu, xuất bản. Lại một lần nữa tác giả có một cố gắng đáng trân trọng.

Trong cuốn “KĐMTC” còn rất nhiều dữ kiện lịch sử hữu ích cho các học giả tham khảo, bởi vì các dữ kiện đó vừa tối quan trọng vừa được chứng minh đầy đủ . Cuốn “KĐMTC” lại bao trùm toàn bộ những bí ẩn chính trị đốI ngoại cuả VNCH ở giai tầng cao nhất, cho nên tôi nghĩ rằng từ nay về sau, mọi cuốn hồi ký chính trị khác viết về VNCH trước 1975 sẽ chỉ còn là những bóng mờ, đề cập tới những sự kiện ở giai tầng thấp hơn , hay chỉ có tính cách điạ phương hay cục bộ...

Qua tất cả những điều đã trình bày, cuốn “Khi Đồng Minh Tháo Chạy” của Tiến sĩ Nguyễn tiến Hưng là một cuốn cần phải có trong mọi tủ sách , để người Việt tị nạn và con cháu sau này hiểu rõ được “Vì sao chúng ta lại có mặt nơi đây!”.

 
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
 
 
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân