http://www.bbcvietnamese.com

03 Tháng 8 2005 - Cập nhật 16h47 GMT

Nguyễn Kỳ Phong
Nhà nghiên cứu các vấn đề quân sự

Ngày Tổng thống Thiệu rời Sài Gòn

KÐMTC, trang 391-392, tác giả nói về đêm tổng thống Thiệu ra đi.

Tác giả tả sơ là tổng thống Trần Văn Hương ký một nghị định chính thức đề cử ông Thiệu làm đặc sứ VNCH, cho phép ông đi Ðài Loan để phúng điếu cố tổng thống Tưởng Giới Thạch chết cách đó một tháng.

Trong chuyến xe đi ra phi trường, tác giả tả ông Thiệu ngồi giữa băng sau, ngồi hai bên là xếp CIA Pogar và tướng Timmes.

Chi tiết này tác giả dựa vào phỏng vấn với Polgar và sử liệu của Frank Snepp (chú thích 34, 35, 36 trong KÐMTC).

Nhưng nếu độc giả đọc lại The Palace File (trang 332), thì thấy tác giả viết và chú khác đi.

Frank Snepp trong Decent Interval, thuật lại câu chuyện hoàn toàn khác. Snepp-lúc đó là tài xế-nói ông Thiệu ngồi giữa tướng Timmes và một cận vệ, chớ không phải giữa Timmes và Polgar (Snepp, trang 434-437).

Lời của anh nhân chứng tài xế này có lý: Vì như đã nói, Polgar và Timmes được lệnh đi kèm hai ông Thiệu và Khiêm ra phi trường. Nếu hai người này ngồi trong xe với ông Thiệu thì ai ngồi với ông Khiêm xe kia?

Trong The Palace File tác giả chú thêm tài liệu của David Butler (mà tác giả không chú trong HSMDÐL), nhưng đọc Butler thì thấy Butler tả khác những gì được tả trong KÐMTC: chiếc xe đi trước có ông Khiêm và Polgar; xe sau có ông Thiệu và tướng Timmes (đọc, Butler, The Fall of Saigon, trang 351-353).

Tác giả đã chú nhiều chi tiết theo tác phẩm của Frank Snepp, trừ chi tiết đó.

Ðọc cùng trang đã dẫn trên trong sách của ông Hưng và Snepp, chúng ta cũng thấy được sự khác biệt về những lời trao đổi cuối cùng giữa ông Thiệu và đại sứ Martin.

Về chuyện tổng thống Hương ký công hàm cho ông Thiệu rời khỏi nước: Trong sách The Palace File, cùng trang đã dẫn trên, tác giả cho ta thấy không những tổng thống Hương mà cả Polgar đã cung cấp giấy xuất ngoại cho ông Thiệu (một chi tiết mà tác giả không nói đến trong KÐMTC).

Nhưng theo Snepp, ông Hương không có cấp giấy, và Polgar thì quên cấp giấy cho ông Thiệu như đại sứ Martin đã yêu cầu. Snepp nói chính Martin thuật lại chuyện đó cho ông nghe (Snepp; op. cit., ibid.). Một nhân chứng khác, trung tướng Trần Văn Ðôn, trong Việt Nam Nhân Chứng, trang 467, nói sáng thứ Sáu, 25 tháng 4, ông Thiệu gọi ông lúc 8 giờ 30 sáng, muốn ông đến dinh Ðộc Lập gặp ông Thiệu.

Trong khi gặp, ông Thiệu nhờ ông Ðôn lấy dùm cho bạn ông Thiệu một giấy chiếu khán để đi ngoại quốc (trong thời gian đó, ông Ðôn là xử lý thường vụ chức tổng trưởng quốc phòng; xử lý thường vụ là vì ông Ðôn là tổng trưởng quốc phòng trong nội các Nguyễn Bá Cẩn, nhưng nội các ông Cẩn vừa từ chức vài ngày trước).

Những sự thiếu sót về sử liệu này có thể gây ra sự hiểu lầm là tác giả chỉ trưng bày sử liệu một chiều.