Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
09 Tháng 5 2006 - Cập nhật 13h19 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
Nỗ lực tạo đảng đối lập ở Trung Quốc (kỳ 1)
 
Wang Youcai (bên trái)
Wang Youcai (bên trái), thành viên sáng lập Đảng Dân chủ Trung Quốc, ra tù năm 2004 và sau đó sang Mỹ
Sau vụ đàn áp các tiếng nói phản đối chính trị năm 1989, mà đỉnh điểm là sự kiện đàn áp ở Quảng trường Thiên An Môn, Trung Quốc trong thập niên 1990 thỉnh thoảng lại chứng kiến những thời điểm cởi trói chính trị.

Năm 1997 là một thời điểm như thế, một phần liên quan không khí bối rối sau cái chết của lãnh tụ Đặng Tiểu Bình hồi tháng Hai, một phần lại vì Trung Quốc muốn có một hình ảnh ôn hòa hơn đối với quốc tế.

Tháng Ba 1997, Quốc hội Trung Quốc bãi bỏ điều khoản nói về các tội “phản cách mạng” và thay bằng từ “an ninh quốc gia”, với hàm ý bớt đi phần nào tính chất chính trị.

Hòa hoãn

Tháng Mười 1997, Trung Quốc ký vào Hiệp ước về Quyền Văn hóa, Xã hội, Kinh tế của Liên Hiệp Quốc và ra chỉ dấu rằng họ cũng sẽ nhanh chóng ký Hiệp ước về Quyền Chính trị và Dân sự.

Trong bầu không khí thoải mái hơn lúc này, những nhà bất đồng chính kiến bắt đầu tìm cách nối lại liên lạc và tổ chức.

Sang năm 1998, Xu Wenli, người bị tù từ 1982-93 vì tham gia phong trào “Bức tường Dân chủ”, nộp đơn xin đăng ký một tổ chức mới, “Theo dõi nhân quyền Trung Quốc.”

Đảng Cộng sản Trung Quốc cầm quyền từ 1949 và không cho phép lập đảng đối lập

Gần như đồng thời, hai nhà phản kháng ở tỉnh An Huy nộp đơn xin ra bản tin “Tin tức nhân quyền Trung Quốc.”

Cùng năm ấy, Wang Youcai, một lãnh đạo sinh viên trong phong trào năm 1989, cùng một nhóm ở Hàng Châu quyết định thành lập một đảng đối lập, lấy tên Đảng Dân chủ Trung Quốc.

Ngày 25-6, họ ra Tuyên ngôn về một ủy ban chuẩn bị cho việc thành lập đảng và đưa ra dự thảo cương lĩnh đảng, được đưa lên internet.

Cả Hiến pháp 1982 của Trung Quốc và Hiệp ước về Quyền Chính trị và Dân sự của LHQ đều đảm bảo cho quyền thành lập đảng chính trị. Nhưng ở Trung Quốc không có các quy định pháp lý nào cho phép các đảng mới được có tư cách pháp lý.

Trong bối cảnh tranh tối tranh sáng này, Wang Youcai và nhóm của ông thử phản ứng của chính quyền địa phương trước, bằng cách nộp đơn xin đăng ký tư cách pháp nhân cho Phòng Dân chính của tỉnh Triết Giang. Nhà chức trách nhận đơn, nhưng không trả lời. Bốn ngày sau, Wang Youcai bị thẩm vấn tám giờ và được khuyên nên ngừng hoạt động.

Giữa năm 1998, tổng thống Mỹ Bill Clinton có chuyến thăm chín ngày đến Trung Quốc. Ngay sau chuyến thăm này, ông Wang cùng nhiều người khác tổ chức cuộc gặp ở Hàng Châu để thảo luận về việc lập đảng. Nhà chức trách ập vào và bắt giữ họ, sau đó buộc tội Wang là “âm mưu lật đổ nhà nước.”

Tuy nhiên, hơn một tháng sau, Wang được trả tự do. Xem đây là dấu hiệu tích cực, các thành viên ở các địa phương khác bắt đầu thử phản ứng của chính quyền.

Ngày 10-9 năm ấy, Xie Wanjun, một lãnh đạo sinh viên năm 1989 ở tỉnh Sơn Đông, cùng bạn mang đơn xin đăng ký Ủy ban Trù bị Tỉnh Sơn Đông đến Phòng đặc trách các nhóm xã hội thuộc Phòng Dân chính ở tỉnh này. Họ cẩn thận ghi trong đơn rằng ủy ban của họ “công nhận Đảng Cộng sản là đảng cầm quyền trong giai đoạn cải tổ chính trị.”

Các viên chức tiếp họ nói rằng để đăng ký, cần bốn điều kiện: nhóm phải chứng minh có tài sản trị giá 50.000 tệ, phải có văn phòng mang tên nhóm, phải nộp lý lịch của chủ tịch, phó chủ tịch và thư ký, và nộp danh sách 50 thành viên của Đảng Dân chủ Trung Quốc.

Một Ủy ban Trù bị khác của Đảng Dân chủ cũng xin đăng ký tại tỉnh Hồ Bắc và nhận được trả lời tương tự.

Cứng rắn

Tuy nhiên, ngay sau đó, Bộ Dân chính Trung Quốc loan báo các văn phòng cấp tỉnh của họ không có thẩm quyền cho đăng ký các đảng chính trị.

Từ đây, nhiều người của Đảng Dân chủ ở nhiều địa phương bắt đầu nộp đơn về Bộ.

Tuy vậy, lúc này nhà nước tỏ ra không còn kiên nhẫn với các nỗ lực như thế. Sau khi các thành viên ở Cát Lâm, Hắc Long Giang và Liêu Ninh gửi đơn xin đăng ký, cảnh sát gọi đây là “tổ chức bất hợp pháp.” Bốn người khác ở Bắc Kinh định nộp đơn cho Bộ Dân chính cũng bị thẩm vấn.

Xu Wenli bị bắt năm 1998, và bị kết án 13 năm tù, trước khi được thả tự do vào năm 2002.

Lúc đầu, các thành viên của Đảng Dân chủ Trung Quốc cố ý nhấn mạnh tính chất “chuẩn bị” của các tuyên bố lập đảng, và tìm cách đi theo các kênh pháp lý chính thức. Nhưng đến đầu tháng 11-1998, một số thành viên ở Bắc Kinh, dường như không bàn với những chi bộ khác, tuyên bố lập “Nhóm Công tác Chuẩn bị Đại hội của Đảng Dân chủ” – lần đầu tiên nhắc tới sự tồn tại của một tổ chức có quy mô toàn quốc.

Xu Wenli
Xu Wenli gặp con gái ở sân bay ở Chicago năm 2002 sau khi được trả tự do

Ba người trong nhóm này, cùng một người thứ tư ở Thiên Tân, thành lập “Chi bộ Đảng Dân chủ ở Bắc Kinh – Thiên Tân”. Điều quan trọng là nhóm mới này bỏ đi chữ “chuẩn bị” trong danh xưng, và như thế, ám chỉ đảng đã hoạt động.

Những bước đi này tạo ra phản ứng quyết liệt từ chính quyền trung ương. Cuối năm 1998, nhiều người của Đảng Dân chủ Trung Quốc bị bắt giam.

Cùng lúc đó, đảng còn ở giai đoạn thôi nôi này – thiếu các thành viên sáng lập – bước vào một thời kì mới. Một số nhóm ở các địa phương đi theo nhóm ở Bắc Kinh – Thiên Tân và bỏ đi chữ “chuẩn bị” trong danh xưng, trong khi nhiều nhóm khác xem đây là vội vã và vẫn giữ hai chữ này.

Trong tháng 7 và 10-1999, xảy ra hai đợt truy quét mới, dẫn đến việc tống giam đa số các lãnh đạo còn lại của Đảng Dân chủ. Đến cuối năm ấy, các thành viên của đảng này ở Trung Quốc gần như ngừng mọi hoạt động công khai.

Một số thành viên của Đảng Dân chủ sau đó trốn khỏi Trung Quốc và sang Mỹ. Họ tiếp tục hoạt động tại đây, với cố gắng chiêu mộ thành viên mới ở đại lục.

Cho đến hôm nay, chính phủ Trung Quốc vẫn xem đây là một tổ chức bất hợp pháp, và ở Trung Quốc vẫn chưa xảy ra thêm những nỗ lực lớn tạo dựng một đảng đối lập, như đã diễn ra trong cuối thập niên 1990.

Đón đọc kỳ Hai:Những khúc mắc nội bộ trong hoạt động của các thành viên Đảng Dân chủ Trung Quốc.

 
 
Tên
Họ*
Thành phố
Nước
Điện thư
Điện thoại*
* không bắt buộc
Ý kiến
 
  
Đài BBC có thể biên tập lại ý kiến của quí vị và không bảo đảm tất cả thư đều được đăng.
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Quyền tự do lập đảng ở Việt Nam
25 Tháng 4, 2006 | Diễn đàn BBC
Phản biện bài viết của luật sư Đài
28 Tháng 4, 2006 | Diễn đàn BBC
Trả lại hào khí Diên Hồng
07 Tháng 3, 2006 | Việt Nam
Chuyện làm kinh tế của quân TQ
27 Tháng 2, 2006 | Á Châu
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân