Muốn thu nhập cao đừng tham công tiếc việc

Làm việc vất vả ròng rã đã ăn sâu vào văn hoá, thậm chí có danh từ Nhật karoshi với nghĩa là “chết vì làm việc cật lực.” Bản quyền hình ảnh Tokyo Space Club/Corbis/VCG
Image caption Làm việc vất vả ròng rã đã ăn sâu vào văn hoá, thậm chí có danh từ Nhật karoshi với nghĩa là “chết vì làm việc cật lực.”

Các nghiên cứu cho thấy người làm việc ít hơn dễ được đề bạt hoặc được tiền thưởng hơn người làm việc quá sức. Tác giả Mark Johanson nói về mặt trái của việc làm việc nhiều.

Khi Stuart Nomimizu chuyển từ Birmingham, Anh, đến làm việc ở Tokyo thì gia đình và bạn bè thấy lo lắng. Không chỉ vì ít tin tức về anh mà hình như anh luôn ở văn phòng từ sáng sớm đến tối khuya. Khó mà có thể tin là anh làm việc nhiều đến mức như anh nói.

Để chứng minh, anh cấp thông tin hoạt động trong một tuần của anh, một người làm công ăn lương ở ngành tài chính ở Tokyo, và đăng lên mạng để họ hiểu anh sống thế nào.

Video này lan truyền chóng mặt trên YouTube, hơn một triệu người xem. Nó mô tả một tuần cuồng nhiệt trong đợt bận rộn của ngành tài chính- từ tháng 2 đến tháng 3- với 78 giờ làm việc và 35 giờ ngủ của Nomimizu, từ thứ hai đến thứ bảy (không kể 6 giờ làm việc ngày chủ nhật, không được nói tới trong video).

Nomimizu làm việc nhiều tuần 80 giờ đến mức một tối anh ngã ngất trong căn hộ của mình, suýt nữa va vào giá đỡ TV. Khi giai đoạn bận rộn qua đi, anh nói là cả văn phòng mệt rã rời.

Trong khi sự làm việc quá tải của Nomimizu có phần là tạm thời, anh nói, thì "có những người làm ở các công ty ở Tokyo phải làm việc quá tải như vậy liên tục trong suốt năm." Thực vậy, làm việc vất vả ròng rã đã ăn sâu vào văn hóa, thậm chí có danh từ Nhật karoshi với nghĩa là "chết vì cật lực."

Bộ Y tế, Lao động và Xã hội Nhật có báo cáo đầu tiên về karoshi tháng 10 năm ngoái, và cho hay gần 1/4 (23%) công ty có một số nhân viên làm việc thêm giờ hơn 80 tiếng/tháng.

"Người Nhật có ý thức tôn trọng cao đối với đồng nghiệp, nhưng cũng lại không dám nói suy nghĩ của mình," Nomimizu nói. "Do vậy có nhiều người ở cấp bậc thấp phải ở lại văn phòng cho đến khi người giám đốc ra về vào thời điểm muộn một cách vô lý." Anh bạn 24 tuổi này giải thích là nếu ai là người ra về đầu tiên, người đó khó được coi là thành viên của đội ngũ.

Người Nhật làm việc nhiều có còn đạt năng suất cao hơn các đối tác của họ trên thế giới không? Nomimizu nghĩ rằng không. Thực vậy, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy làm việc quá lâu không những hại cho sức khỏe mà còn hại cho nghiệp vụ và làm năng suất tổng thể của công ty kém đi.

Khi mà ít hơn lại là tốt hơn

Bản quyền hình ảnh Stuart Nomimizu
Image caption Stuart Nomimizu (bên trái) làm việc nhiều tuần 80 giờ ở Tokyo đến mức một tối anh ngất xỉu

Nếu có một nước khác cũng có tiếng là phải làm việc nhiều và ít có thời gian nghỉ thì đó là Mỹ. Cuộc điều tra của Gallup mới đây cho thấy một nhân viên trung bình làm toàn thời ở Mỹ làm việc 47 giờ/tuần, hơn gần một ngày so với thời biểu tiêu chuẩn từ 9-5 giờ/ngày. Hơn nữa, gần 1/5 (18%) cho biết làm việc ≥ 60 giờ/tuần.

Mặc dù hy sinh thời gian nghỉ với gia đình và bạn bè để làm việc ở cơ quan, một báo cáo riêng khác của dự án Time Off ở Mỹ phát hiện thấy những người bị đầy đọa làm việc kéo dài ở văn phòng lại khó được tiền thưởng hơn so với người đồng lứa trong 3 năm qua.

"Thực tế chúng tôi thấy những người có số ngày nghỉ nhiều hơn (≥ 11 ngày) dễ được đề bạt hoặc được thưởng hơn những người nghỉ ít hơn (≤10 ngày)," Katie Denis, trưởng dự án Time Off, nói. "Do vậy nếu ta không thăng tiến được - và chúng ta không tìm thấy tương quan nào giữa số giờ làm việc và việc thăng tiến - thì ta làm như vậy để làm gì?"

Giảm hiệu quả

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Gần 1/4 số công ty Nhật có một số nhân viên làm việc thêm giờ hơn 80 tiếng/tháng. (Ảnh: Getty Images

Laura Vanderkam, chuyên gia quản lý thời gian và tác giả cuốn 168 giờ, ghi nhận rằng "não bộ chúng ta, như mọi thứ khác, không thể làm việc vô hạn," Thực tế, đi quá giới hạn là có hại. "Nếu ta vượt quá điểm làm 'giảm hiệu quả' thì ta sẽ bị nhầm lẫn," bà nói. "Ta cũng không thể đưa ra những ý kiến hay nhất và đủ sức lực để giải quyết khó khăn gặp phải."

Có nhiều biện pháp khắc phục quá tải. Thí dụ, nhiều người tin rằng ta phải ở văn phòng khi sếp có mặt và cả khi không có mặt. Tuy nhiên, Vanderkam nghĩ rằng đó là một giả định lớn và thường là sai lệch. "Có thể là sếp muốn làm việc một mình vào buổi sáng và không muốn ta có mặt ở đó sớm,"

Vanderkam cũng nghĩ rằng nhiều người không dám chủ ý sắp xếp thời gian nghỉ vào lịch biểu hàng ngày vì sợ bị coi không phải là người tích cực. "Do vậy ta làm hỏng năng suất của mình khi tự nói 'Mình sẽ làm việc suốt ngày, ăn trưa ở bàn làm việc, và lúc 2 giờ 30 lao vào các việc rối rắm trên internet'," bà giải thích.

Một tia hy vọng

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Những tập đoàn chính yếu Nhật thực tế đã dẫn đầu trong việc khắc phục làm việc kiệt sức của nhân viên

Trong khi đổi việc nghỉ ngơi lấy việc làm thêm giờ không lương là không tốt cho người nhân viên thì nó cũng tệ hại với các chủ lao động. Một nghiên cứu của trường đại học Stanford cho thấy sản phẩm đầu ra của người nhân viên giảm nhiều nếu quá 50 giờ/tuần và lao dốc nếu quá 56 giờ/tuần đến mức nếu ai làm việc 70 giờ thì trong 14 giờ bổ sung họ không làm được gì thêm. Những nghiên cứu tương tự cũng thấy quan hệ giữa số giờ làm việc với sự lơ đãng, mất trí nhớ và giảm năng lực đưa ra quyết định.

Vậy các công ty đang làm gì để chống lại việc làm việc kiệt quệ khó tránh khỏi này? Những tập đoàn chính của Nhật đã đi đầu trong vấn đề này. Toyota hiện hạn chế làm việc ngoài giờ ở mức 360 giờ/năm (hoặc trung bình 30 giờ/tháng), trong khi cơ quan quảng cáo Dentsu vừa đưa ra kế hoạch 8 điểm (kể cả việc khuyến khích nghỉ phép thông thường và tắt đèn ở văn phòng trước 22 giờ) để cải thiện môi trường làm việc sau vụ tự vẫn tai tiếng của một nhân viên.

Trong khi đó ở Đức những công ty lớn như BMW và Volkswagen đã hạn chế số email ngoài giờ để chống lại văn hoá đang phát triển của sự kết nối thái quá. Ở Mỹ, những ngân hàng đầu tư hàng đầu như Credit Suisse và JPMorgan Chase đã phát hành những hướng dẫn mới để ngăn những nhà phân tích, đặc biệt những người ở cấp thấp tới văn phòng vào ngày cuối tuần.

Vanderkam nhận xét là khi ta cho máy chạy mà không có bảo trì thì có nhiều rủi ro là nó bị hư hỏng, và có thể hỏng vào đúng lúc không ngờ nhất. Có vẻ như nhiều công ty đã bắt đầu thấy rằng điều này cũng đúng với con người.

Bài tiếng Anh đăng trên BBC Capital

Tin liên quan