Tuổi trẻ Tây Ban Nha đang lựa cách để dễ sống hơn

Bản quyền hình ảnh La Pájara Ciclomensajería
Image caption Tây Ban Nha có tỷ lệ sinh con hiện thấp nhất trong 40 năm.

Hương thơm đắt hơn vàng

Tương lai tiếng Anh ở nước Mỹ ra sao?

Lớp trẻ trung bình chi hơn nửa tiền thu nhập cho việc thuê nhà. Ở một đất nước khó kiếm tiền và cuộc sống đắt đỏ thì ta phải cho đi một thứ gì.

Hãng mới khởi nghiệp, Mr Jeff, đáng ra có thể được giải công ty của lớp trẻ ở Tây Ban Nha. Dịch vụ giao hàng giặt này được lấy tên của Jeffrey the Butler của chương trình truyền hình những năm 1990 'The Fresh Prince of Bel Air', có lời bài hát ăn sâu vào tâm trí của hầu hết lớp người trẻ (tuổi 20 đến 35).

Công ty này, ở Valencia, khởi nghiệp 2016 do 3 người trẻ tuổi thành lập đã nhanh chóng mở rộng từ Tây Ban Nha sang Mỹ La Tinh. Đối với người sáng lập, Eloi Gómez 26 tuổi, việc bắt đầu là dễ dàng.

"Bốn hay năm năm trước nếu tôi không khởi nghiệp kinh doanh thì tôi phải ra nước ngoài hoặc phải học lấy bằng thạc sỹ bởi vì một công việc thực sự nghe có vẻ là điên rồ. Không thể kiếm được một công việc thực sự," anh nói.

Trên khắp thế giới, lớp trẻ đang phải chịu đựng gánh nặng của một cuộc khủng hoảng kinh tế tàn tệ - việc làm tạm thời với lương thấp, giá nhà tăng cao và áp lực hỗ trợ dân số già hóa. Ở Tây Ban Nha, lớp trẻ cảm thấy áp lực đặc biệt lớn. So với thế hệ X (sinh từ năm 1966 đến 1980) khi họ ở độ tuổi từ 30-34 thì lớp trẻ ngày nay cùng tuổi có thu nhập thực tế sau thuế thấp hơn 30%.

"Đây có lẽ là thế hệ đầu tiên, ở một mức độ nào đó, không được bảo đảm hưởng điều kiện sống tốt hơn cha mẹ họ," Marcel Jansen, giáo sư kinh tế tại Đại học Madrid và nhà nghiên cứu của Quỹ Nghiên Cứu Kinh Tế Ứng Dụng tại Madrid, nói. "Năm 2014, chúng tôi có so sánh điều kiện đầu vào của thị trường lao động của lớp trẻ ngày nay với lớp trẻ của những thập niên trước đó, và phải đi ngược tới những năm cuối 1980 mới thấy điều kiện tương tự."

Vì sao bạn không quản lý được thời gian của mình

Làm sao để trở thành tỷ phú nghìn tỷ

Bản quyền hình ảnh Eloi Gómez
Image caption Thấy triển vọng tìm việc làm ở Tây Ban Nha mong manh sau khi tốt nghiệp đại học, Eloi Gómez, 26 tuổi, đã thành lập công ty Mr Jeff giao hàng đã giặt tại Valencia.

Năm năm trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, tỷ lệ thất nghiệp năm 2013 của thanh niên ở Tây Ban Nha đã tới đỉnh điểm, 56%. Trong suốt thập kỷ qua, tỷ lệ thất nghiệp dài hạn của lớp trẻ Tây Ban Nha đã tăng 5 lần.

"Thế hệ chúng ta được dạy bảo rằng bạn chỉ cần học và lấy bằng đại học và sau đó sẽ có việc làm," Gómez nói. Nhưng lớp người này, như anh, phải có các kế hoạch thay thế đi lệch khỏi mô hình của các thế hệ trước.

Tương lai bất định đang thúc đẩy cái được gọi là "thế hệ mất hướng" của Tây Ban Nha đi tìm các công việc phi truyền thống để sinh sống. Ở Tây Ban Nha hiện đại này, con đường thẳng đơn giản không dễ dàng với nhiều người.

Dùng 'thần dược' gì để thông minh hơn

Cứ tăng mãi

Giá thuê nhà ở Tây Ban Nha tăng 12 lần, nhanh hơn so với tiền lương. Giá thuê nhà trung bình tháng 3 tháng đầu năm 2018 tăng lên 1.025 euro (1.167 đô la) - ở Barcelona tới 1.603 euro, ở Madrid tới 1.549 euro.

Ngược lại, các nhà nghiên cứu từ Viện Thống Kê Quốc Gia Tây Ban Nha ước tính mức lương tháng trung bình của lớp trẻ Tây Ban Nha là 943 euro ($ 1,074) cho độ tuổi từ 20-24; 1.323 euro ($ 1.506) cho độ tuổi từ 25-29; và 1.612 euro (1.835 đô la) cho độ tuổi từ 30-34. Tóm lại là ngay cả với những người có thu nhập cao nhất cũng phải trả hơn 50% lương tháng cho chỗ ở - vượt xa giới hạn mà các chuyên gia đề xuất là 30%.

Các nhà nghiên cứu của Ủy Ban Liên Ngành thuộc nhóm cố vấn Quỹ Quyết Sách ở Anh kết luận là "lớp trẻ hiện nay có thu nhập thấp hơn đáng kể so với thu nhập của thế hệ X ở cùng độ tuổi. Ví dụ, ở Tây Ban Nha, thu nhập điển hình của lớp trẻ hơn 30 tuổi cho đến nay là thấp hơn tới 30% (7.000 euro) so với thế hệ X".

Và mặc dù các tiêu chuẩn sống chắc chắn đã được cải thiện trong 30 năm qua, nhưng thực sự có "tốt hơn" hay không thì còn chưa rõ ràng, theo các nhà kinh tế học Francisco José Goerlich, tại Đại học Valencia. "Đúng là giá thuê nhà tăng, đặc biệt là ở các thành phố lớn, là một phần quan trọng trong chi tiêu, do vậy tiền còn lại cho những thứ khác, ở một mức độ nào đó, là ít hơn," ông nói.

Một con đường khác

Bản quyền hình ảnh La Pájara Ciclomensajería
Image caption Cristina Robles, 30 tuổi, đứng bên phải, gần đây đã tham gia hợp tác xã giao bằng xe đạp. Cô thấy công việc thỏa mãn hơn là làm việc trong hãng truyền hình.

Cristina Robles, 30 tuổi, đã học làm phim tài liệu và thực tập tại các công ty quanh Madrid, kể cả đài truyền hình quốc gia Tây Ban Nha Televisión Española. Robles cũng đã phát hiện ra rằng thâm nhập vào thị trường việc làm của Tây Ban Nha khi còn trẻ là rất khó - đặc biệt là so với những người thế hệ trước cô. "Mọi người đều nghĩ cô phải làm 5 nghề khác nhau trong 1 nghề và được trả 650 euro (740 đô la) một tháng," cô nói.

Robles đã không làm việc cho truyền thông, mà, thay vì thế, một phần cho La Pájara Ciclomensajería, một dịch vụ xe đạp giao hàng theo kế hoạch được sắp xếp qua điện thoại hoặc theo mạng, và giao thức ăn mà khách hàng đặt trên mạng.

Hãng La Pájara khánh thành tháng 9/2018 bởi 5 người bạn trẻ - 3 người Tây Ban Nha, 1 người Costa Rica và 1 người Ý. Năm người này đã có kinh nghiệm trước đây khi làm thuê ngắn hạn cho các công ty, kể cả Deliveroo, và nói rằng họ muốn rời khỏi mô hình hạn hẹp cho một việc, để có công việc nhiều tự chủ và đạo đức hơn.

"Tôi nghĩ điều quan trọng là chúng tôi là chủ của hợp tác xã này và tất cả tiền được chúng tôi chia sẻ," Martino Correggiari, 30 tuổi, nói. Anh nói thêm rằng "không có người trung gian" như ở các mô hình kinh tế tạm thời phải dựa vào nhà thầu. Cốt lõi của hãng La Pájara, anh nhấn mạnh, là mình làm cho mình.

Hiện tại, những người đi xe đạp này đang tiến tới thu nhập 9 euro (10,25 USD)/giờ, nhưng vì doanh nghiệp mới bắt đầu nên họ đang ở giai "đoạn chuyển tiếp" là xây dựng cơ sở vững chắc về khách hàng. (Tây Ban Nha không có mức lương tối thiểu theo giờ, nhưng mức tối thiểu bắt buộc hàng tháng là 735 euro [837 đô la] hoặc 4,50 euro [5,12 đô la] mỗi giờ trong một tuần 40 giờ).

Công việc mới của Robles là bấp bênh nhưng cô vẫn có nhiều tiền hơn khi làm ở cương vị cuối ở truyền hình: một thực tập sinh không lương. "Chúng tôi thích được ở trên đường phố và đi xe đạp và thực sự là thích thú khi nghĩ rằng mình được trả tiền vì công việc mình thích," cô nói.

Một thế hệ đã tìm được đường hướng

María Ramos là đồng tác giả của 'The Invisible Wall', cuốn sách tìm hiểu ranh giới giữa tuổi trẻ và tuổi trưởng thành độc lập ở Tây Ban Nha. Bà nói những hạn chế kinh tế mà lớp trẻ phải đối mặt đang làm chậm tiến trình đi qua các cột mốc quan trọng của cuộc sống. Những sự chuyển tiếp này - thí dụ như trở thành cha mẹ - đang xảy ra ngày càng muộn hơn, và trong một số trường hợp, dừng lại hoàn toàn.

"Sự chậm trễ này ở Tây Ban Nha là rất rõ ràng," Ramos nói. "Ở tuổi 30, 78% thanh niên vẫn sống ở nhà với bố mẹ. Sự bất an trong việc làm của những người trẻ là rất lớn, và trong nhiều trường hợp nó kéo dài suốt cuộc đời."

Năm 2018, Tây Ban Nha ghi nhận tỷ lệ sinh thấp nhất trong 40 năm: 1,3 con/mẹ. Năm 1972, nó là 2,9 con. "Thế hệ trẻ ở lại lâu hơn với cha mẹ, kết hôn muộn hơn và có con muộn hơn," Gómez, của hãng Mr Jeff, nói. "Mẹ tôi 16 tuổi đã đi lấy chồng, bố tôi lúc đó 25."

Kèm theo là những thay đổi về cách sống, nhiều người của lớp trẻ cũng đang xem xét lại những kỳ vọng truyền thống về ý nghĩa của thành công, về chuyên môn lẫn cá nhân.

"Người ta đang tìm những trải nghiệm nhiều hơn là mục tiêu cuộc sống như chúng ta hiểu; bạn biết đấy, đến 30 tuổi tôi sẽ kết hôn và có hai con chó và, nếu may, một đứa con. Người ta không đo cuộc sống bằng các mục tiêu, mà đang đo cuộc sống dựa vào các trải nghiệm," Robles nói. "Nếu công việc cụ thể này cho phép ta có một cuộc sống kha khá và tận hưởng những gì ta làm ... thì tôi nghĩ chúng ta không làm điều gì sai cả."

Bài tiếng Anh trên BBC Capital

Tin liên quan