Trận sóng thần nhấn chìm cả một hòn đảo

Andre Seale / Alamy Stock Photo Bản quyền hình ảnh Andre Seale / Alamy Stock Photo

Cách đây khoảng 73.000 năm, một ngọn núi lửa đổ sụp vào lòng đại dương.

Pico do Fogo nằm trên đảo Fogo, thuộc quần đảo Cape Verde ngoài khơi bờ biển tây bắc của châu Phi. Khi đá núi lửa đập vào lòng biển, tác động của nó đã tạo ra cơn sóng thần dài 240 mét chồm lên đảo Santiago nằm cách đó 34 dặm.

Nếu bạn biết trước khi nào mình sẽ lìa đời

Sóng sát thủ nuốt chửng tàu thuyền trên đại dương

Cơn bão khởi đầu cho ngành khí tượng thế giới

Trận sóng thần này có thể là thảm họa cho bất cứ ai sống ở Santiago. May thay, quần đảo Cape Verde không có người ở mãi cho đến giữa thế kỷ thứ 15.

Những hòn đá kỳ lạ

Núi lửa Pico do Fogo vẫn còn hoạt động cho đến ngày nay, với khoảng mỗi 20 năm lại có một đợt phun trào.

Trường hợp đổ sụp như đã xảy ra 73.000 năm trước là cực kỳ hiếm, nhưng các nhà nghiên cứu có thể nhìn về quá khứ để hiểu về tác động của bất kỳ vụ sụp núi lửa nào có thể xảy ra trong tương lai.

Bản quyền hình ảnh Ricardo Ramalho
Image caption Fogo phun trào khoảng 20 năm một lần

Nhà địa chất học Ricardo Ramalho tại Đại học Bristol ở Anh đã bắt đầu nghiên cứu về quần đảo Cape Verde vào năm 2005. Ông mau chóng nhận ra một loạt những hòn đá kỳ lạ trên đảo Santiago.

Mũi Siccar: Nơi lịch sử Trái Đất được viết lại

Lịch sử nhân loại dưới tán cây bồ đề

Những nơi nguy hiểm chết người nhất trên Trái Đất

Càng tìm hiểu nhiều chừng nào, ông càng phát hiện nhiều chừng đó. Cuối cùng ông đã tìm thấy hơn 40 tảng đá - mà có những tảng nặng trên 700 tấn. Kỳ lạ là những tảng đá này khổng lồ này trông rất khác với bất kỳ đá bụi núi lửa nào khác trên hòn đảo.

Ramalho đã phát hiện ra rằng chúng có thành phần giống như những hòn đá ở bờ biển của hòn đảo là kết quả của trận sóng thần ngày xưa.

Do những tảng đá này nằm ở mực nước biển, người ta đã cho rằng trận sóng thần tạo ra chúng là rất nhỏ.

Bản quyền hình ảnh Ricardo Ramalho
Image caption Những tảng đá với kích thước khá nhau nằm rải rác trên đảo

Nghiên cứu mới nhất của Ramalho cho thấy đó là một trận sóng thần lớn.

Những tảng đá mà ông phân tích nằm ở độ cao 220 mét so với mực nước biển. Điều đó chỉ có thể có nghĩa là, ông giải thích, trận sóng thần do vụ sụp núi lửa Pico do Fogo tạo ra đủ sức mạnh để đẩy những tảng đá đi sâu như thế vào trong nội địa.

Có khả năng xảy ra lần nữa

"Sóng thần không phải là những cơn sóng vỗ vào bờ, chúng giống như cơn đại hồng thủy với lượng nước khổng lồ có thể cuộn cao lên núi," Ramalho nói.

Bằng cách xác định niên đại những tảng đá này, Ramalho và các cộng sự có thể hình dung ra trận sóng thần đã xảy ra khi nào. Kết quả của nghiên cứu này được đăng trên tạp chí Science Advances.

Bản quyền hình ảnh Ricardo Ramalho
Image caption Lần cuối Foros phun trào là vào cuối năm 2014

Nhóm nghiên cứu cũng có thể ước tính kích thước của con sóng bằng cách tính toán năng lượng cần thiết để đưa những tảng đá đi sâu hơn 600 mét vào trong đất liền, mặc dù Ramalho thừa nhận rằng đó là 'ước tính sơ'.

Nhìn rộng hơn, công trình nghiên cứu đưa ra thêm bằng chứng cho thấy vụ sụp núi lửa lớn có thể làm phát sinh trận sóng thần khủng khiếp.

Bản quyền hình ảnh Ricardo Ramalho
Image caption Những tảng đá như thế này là do bị sức tác động vô cùng lớn của một trận sóng thần

Mọi người đều biết rõ rằng các vụ sụt núi có thể gây ra những trận sóng thần nhỏ nhưng không ai biết chắc rằng liệu chúng có tạo ra những cơn sóng thần lớn hay không.

"Sụt sườn núi có thể xảy ra cực kỳ nhanh và gây ra thảm họa, và do đó có thể tạo ra những cơn sóng thần khồng lồ," Ramalho giải thích.

"Những điều này là có thật là có khả năng xảy ra một lần nữa," ông nói.

Bản quyền hình ảnh Ricardo Ramalho
Image caption Fogo là một trong những núi lửa trên đảo lớn nhất và hoạt động tích cực nhất

"Bởi vì chúng có tác động lớn nên chúng ta nên cảnh giác. Chúng ta cần phải bắt đầu nghĩ về chúng ta có thể làm gì để cải thiện sự thích nghi trước một thảm họa như thế."

Những trận siêu sóng thần như thế có thể xảy ra mỗi 10.000 năm, ông Bill McGuire thuộc Đại học University College London, người không tham gia vào nghiên cứu, cho biết.

"Quy mô của những thảm họa như thế… và tác động tàn phá tiềm tàng của chúng khiến trở thành một mối nguy rõ ràng và nghiêm túc ở lòng đại dương vốn có những núi lửa đang hoạt động," McGuire nói.

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Earth.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan