Đội bóng Thái trải qua tăm tối trong hang ra sao

Getty Images Bản quyền hình ảnh Getty Images

Tối tăm, ẩm ướt. Nguy hiểm khi tìm cách thoát ra.

Nhưng may mắn cho 12 cậu bé và huấn luyện viên bóng đá của nhóm, những người đang bị mắc kẹt sâu bên trong một khu hang động ngập lụt ở miền bắc Thái Lan, là thế giới bên ngoài nay đã biết họ đang ở đâu.

Lỗi chẩn đoán gây tử vong cho bệnh nhân

Chuyện hoang đường về tội phạm hình sự

Những bộ phận cơ thể nữ mang tên đàn ông

Kể từ khi được phát hiện còn sống vào hôm thứ Hai, 2/07/2018, đội bóng thiếu niên đã được ăn, và kết quả kiểm tra y tế cho thấy không ai trong số họ trong tình trạng nghiêm trọng.

Nhưng với lượng mưa như trút dự đoán sẽ đổ xuống trong những ngày tới, các quan chức quân đội cảnh báo rằng có thể mất tới bốn tháng mực nước lũ mới xuống tới mức đủ an toàn để đội bóng thiếu niên thoát khỏi hang.

Bên cạnh chấn thương tâm lý do bị kẹt hàng trăm mét dưới lòng đất, việc thiếu ánh sáng ban ngày tác động vào cách cảm nhận thời gian của đội bóng. Những thay đổi này có thể khiến các thành viên bị trầm cảm, mất ngủ và có thể gây bất hòa trong nhóm.

Các nhà khoa học biết gì về cách thức cơ thể và tâm trí con người phản ứng ra sao với bóng tối - và liệu có biện pháp nào có thể giúp những người bị kẹt trong bóng tối?

Bản quyền hình ảnh Getty Images

Đây không phải là lần đầu tiên có người bị cô lập trong hang động suốt nhiều tháng.

Vào năm 1962, một nhà địa chất học người Pháp tên là Michel Siffre đã tự chui vào trong một dòng sông băng ngầm mà ông khám phá ra, nằm ở gần Nice, trong hai tháng.

Vì sao con người nổi điên vì đói?

Trực giác có lừa con người không?

Tâm trí quyết định sức khoẻ như thế nào?

Không có đồng hồ, lịch hoặc ánh sáng mặt trời, và không có ai từ thế giới bên trên liên hệ xuống, Siffre để cơ thể mình tự điều chỉnh các hành vi.

Ông ghi chép về các hoạt động của mình và gọi điện thoại cho nhóm hỗ trợ ở bên ngoài mỗi khi ông thức giấc, mỗi khi ăn, và ngay trước khi đi ngủ - nhưng không được cho biết những lúc đó là mấy giờ, ngày nào.

Khi các đồng nghiệp cuối cùng gọi xuống để báo cho ông biết rằng đã kết thúc thời gian hai tháng, Siffre đã không tin: ông ngỡ rằng mới chỉ một tháng trôi qua. Nhận thức của ông về thời gian đã bị sai lệch bởi bóng tối kéo dài liên tục.

Tương tự như vậy, khi các thợ lặn phát hiện ra nhóm thiếu niên bị mắc kẹt ở Thái Lan hôm thứ Hai, một trong những câu hỏi đầu tiên các em hỏi là họ đã ở đó bao lâu.

Ghi chép của Siffre cho thấy một hiện tượng thú vị khác: mặc dù ông đã dành khoảng một phần ba thời gian để ngủ, giống như khi ông ở trên mặt đất, nhưng chu kỳ ngủ / thức của ông không phải là 24 giờ mà là 24 giờ và 30 phút.

Ông đã bắt đầu sống theo thời gian riêng của mình chứ không phải bởi đồng hồ mà hầu hết chúng ta tuân thủ trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, được quyết định bởi việc mặt trời mọc và lặn hàng ngày.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Hồi thập niên 1960s, Michel Siffre tình nguyện sống một thời gian dài dưới lòng đất để phục vụ nghiên cứu khoa học

Một hiện tượng tương tự có thể được quan sát thấy ở những người mù hoàn toàn.

Mặc dù thời gian chính xác của đồng hồ sinh học của chúng thay đổi - đồng hồ của một số người chạy ở mức ngắn hơn 24 giờ một ít, trong khi ở người khác thì dài gần 25 giờ - họ không còn giữ nhịp với thời gian của thế giới bên ngoài nữa và bắt đầu "chạy tự do", khiến cho thời gian ngủ của họ thay đổi từng ngày.

Một người có đồng hồ sinh học là 24,5 giờ có thể thức dậy lúc 08:00 sáng thứ Hai, nhưng vào 8:30 sáng thứ Ba, và sang thứ Tư, 09:00, v.v... - cho đến sau hai tuần, cơ thể của họ sẽ nghĩ rằng thời điểm đó là 8:00 tối trong khi thực ra là 08:00 sáng.

Thuật ngữ y học cho tình trạng này là rối loạn giấc ngủ không liên tục 24 giờ, và nó được đặc trưng bởi thời gian ngủ ngon - khi đồng hồ bên trong gần như phù hợp với thế giới bên ngoài - theo sau là thời gian ngủ đáng sợ và buồn ngủ ban ngày quá mức. Nó đã được ví như sống với trạng thái lệch múi giờ (jetlag) vĩnh viễn.

Những nhịp sống bên trong cơ thể được tạo ra bởi một mảnh nhỏ tí các mô não được gọi là suprachiasmatic nucleus (SCN - nhân trên chéo), là vùng mà bạn sẽ chạm vào nếu bạn khoan một lỗ ở vị trí nằm giữa hai lông mày sâu vào khoảng 2cm.

Nó gồm một nhóm các tế bào nhạy cảm với ánh sáng nằm ở sau võng mạc, được gọi là tế bào hạch võng mạc nội tại quang học. Mặc dù đồng hồ sinh học của chúng ta chạy nhanh hơn hoặc chậm hơn một chút so với vòng chu kỳ 24 giờ, khi ánh sáng mặt trời chiếu vào mắt mỗi ngày thì nó có tác dụng như một nút bấm cài đặt lại cho SCN, khiến cho bộ phận này đồng bộ hóa với chu kỳ sáng / tối bên ngoài.

Nếu bạn bị mắc kẹt dưới mặt đất, hoặc nếu mắt bạn bị tổn hại quá nhiều tới mức não không còn nhận biết được ánh sáng nữa thì kết nối này sẽ mất đi, và cơ thể bạn sẽ bắt đầu hoạt động tự do. Đó là trường hợp đang xảy ra với đội bóng thiếu niên Thái Lan bây giờ.

Bởi vì khó có khả năng là đồng hồ sinh học trong cả nhóm là giống nhau, cho nên thời điểm mà các em thấy buồn ngủ và thức giấc cũng sẽ khác nhau.

Điều này có thể tạo thành vấn đề trong một không gian hạn chế mà các em hiện đang bị kẹt ở trong, khi mà có người thì muốn ngủ nhưng lại có người vẫn cảm giác tỉnh táo.

Trong các mô khác của chúng ta cũng có những đồng hồ khác nữa, và chúng thường được SCN điều chỉnh để đồng bộ với nhau.

Nếu việc xác định thời gian của cơ thể trở nên hỗn loạn - điều sẽ xảy ra khi bạn bị mắc kẹt dưới lòng đất - thì các đồng hồ khác này cũng trở nên hỗn loạn. Sự gián đoạn sinh học như vậy có liên quan tới chứng trầm cảm, mất ngủ, rối loạn trao đổi vật chất và nội tiết tố, và tập trung suy giảm.

Tuy nhiên, có một cách để giải độc.

Khi 33 thợ mỏ bị kẹt trong mỏ đồng Chile suốt 69 ngày hồi năm 2010, 'ánh sáng sinh học' đặc biệt đã được gửi xuống để thử và tái tạo chu kỳ ánh sáng tự nhiên / bóng tối bên ngoài.

Một chiến lược tương tự có thể được sử dụng ở Thái Lan: nếu ánh sáng nhân tạo được sử dụng vào thời gian ban ngày đủ sáng thì nó có thể khiến cho SCN tự cài đặt lại, đồng bộ hóa với thế giới bên ngoài và duy trì cơ thể những người đang bị kẹt trong hang theo đúng nhịp thời gian thực tế.

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.

Tin liên quan