Chuyện béo gầy có ảnh hưởng tới thói quen mua sắm không

Getty Images Bản quyền hình ảnh Getty Images

Những người béo phì phải đối mặt với hàng loạt những thành kiến trong nhiều lĩnh vực của đời sống - từ nguy cơ ít có cơ hội tìm được việc làm hơn cho đến bị đánh giá một cách không công bằng là lười biếng hay không có ý chí.

Như trong các cửa hàng chẳng hạn, các nhân viên bán hàng có vẻ như ít mỉm cười với các khách hàng béo phì hoặc nhìn thẳng vào mắt họ.

Có nên 'ăn sáng như hoàng đế'?

Tin vào hồn ma sẽ sống có đạo đức hơn?

Mụn trứng cá có phải là do cách ăn uống?

Thí nghiệm mua sắm

Một thí nghiệm mua sắm ngầm giờ đây cho thấy thành kiến này còn mở rộng ra thậm chí đối với hình dáng món hàng mà khách hàng được gợi ý mua: những khách hàng có cân nặng lớn thường được gợi ý mua những đồ vật tròn trịa.

Khi một diễn viên với chỉ số BMI (tỷ số giữa chiều cao và cân nặng) nằm trong phạm vi khỏe mạnh đi mua đồng hồ và nước hoa, cô được nhân viên bán hàng giới thiệu một loạt các sản phẩm.

Hai nhà nghiên cứu chìm giám sát hành trình mua sắm của diễn viên này mà nhân viên bán hàng không hề hay biết. Họ ghi lại những món hàng mà cô được gợi ý mua có hình dáng tròn trịa hay vuông vức.

Sau đó, người diễn viên này đeo vào người một thân hình giả được dựng một cách chuyên nghiệp để khiến cho cô trông giống như béo phì.

Cô cũng mặc bộ đồ tương tự như trước đó nhưng với kích cỡ lớn hơn - một chiếc áo sơ mi trơn màu xanh dương pha xanh lá chồng lên chiếc áo trong tay dài màu trắng, quần jean đậm và mang dép lê.

Cô quay lại cửa hàng đó và hai nhà nghiên cứu vẫn theo sát cô.

Tổng cộng, cô được nhân viên bán hàng tiếp xúc 37 lần, mỗi lần cô đều có đến ba gợi ý món hàng đồng hồ hay nước hoa.

Bản quyền hình ảnh Getty Images

Sau khi phân tích kết quả, các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng khi đeo thân hình giả, cô ấy được gợi ý mua những chiếc đồng hồ tròn hơn hay những chai nước hoa có hình tròn.

Ai cũng có thành kiến như vậy

"Suy nghĩ của chúng tôi là những thành kiến khó phát hiện vốn dẫn đến hiện tượng này dựa trên điều gì đó hơn là tìm hình dáng tương tự nhau một cách hời hợt," Beth Vallen, nhà nghiên cứu tại Đại học Villanova ở Mỹ và là tác giả của công trình nghiên cứu, cho biết.

Ăn nhạt có hại bằng ăn quá mặn không?

Cách rèn luyện 10 phút để tăng mức sảng khoái

Thực hư chuyện thuốc tránh thai khiến tăng cân

Các thí nghiệm trực tuyến trên những người không phải là nhân viên bán hàng đã xác nhận thành kiến mà Vallen và các đồng nghiệp của cô đã đo lường trong bối cảnh đời thực.

Những người tham gia thí nghiệm được cho xem hình ảnh của một khách hàng và được yêu cầu gợi ý món hàng mà họ chọn từ những cặp hình ảnh có hình tròn hoặc hình vuông.

"Chúng tôi muốn chứng tỏ rằng đây là một thành kiến phản ánh quá trình suy nghĩ và quyết định của tất cả mọi người chứ không phải chỉ nhân viên kinh doanh," Vallen nói.

Hóa ra là thế này: họ nhận thấy kết quả tương tự - đưa những sản phẩm hình tròn cho những khách hàng có chỉ số BMI cao. Điều này cũng thể hiện rõ với nhiều loại sản phẩm khác nhau - từ đồng hồ cho đến gương soi, đèn và nến. Và dù vị khách hàng tưởng tượng là nam hay nữ thì kết quả vẫn vậy.

Bản quyền hình ảnh Getty Images

Thành kiến này bắt nguồn xa hơn chứ không phải chỉ là do nhu cầu thôi thúc phải gán một sản phẩm có hình dạng nhất định cho một người có hình dáng nhất định, các nhà nghiên cứu cho biết. Thay vào đó, họ lý giải rằng đó là do quan niệm cố hữu gắn với sản phẩm và đối tượng đang được hướng đến.

Béo thì thân thiện?

Đặc biệt, có một quan niệm cố hữu rằng người to béo thường là những người thân thiện. Hình tròn cũng được nhìn nhận là thân thiện hơn.

Sẽ hạnh phúc hơn nếu hai vợ chồng giống nhau?

'Trúng số khiến bạn thay đổi quan điểm chính trị'

Vì sao người khác 'chăn gối' nồng nhiệt hơn bạn

Các nhà nghiên cứu kiểm tra xem liệu quan niệm cố hữu này có dẫn đến việc gợi ý cho khách các món hàng hay không. Họ thiết kế những thí nghiệm khác với người đóng giả khách hàng xử sự một cách thân thiện hoặc không thân thiện.

Thật vậy, họ nhận thấy rằng khách hàng được gợi ý những món đồ có hình tròn nhiều hơn nếu họ cười thay vì mang vẻ mặt nghiêm nghị. Kết quả này không thay đổi bất kể họ có đeo thân hình giả hay không.

Bản quyền hình ảnh Getty Images

Thành kiến này được gán cho cả những người quá khổ lẫn những người thân hình gọn gàng.

"Chúng tôi không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy bản thân người quá khổ thích những đồ vật hình tròn, hay những người có cân nặng bình thường thích những thứ vuông vắn," Vallen nói.

Chính vì vậy, thành kiến này có lẽ có nghĩa rằng mọi người thường được gợi ý những món hàng mà họ không thích và không được gợi ý những gì họ muốn mua. Điều này diễn ra một cách có hệ thống.

Không chỉ đối với cân nặng

Thành kiến tương tự cũng có trong những khía cạnh khác ngoài cân nặng, Vallen cho biết.

"Bạn có thể nhìn vào vấn đề giới tính, phân biệt chủng tộc, những người có gương mặt trẻ con - tôi nghĩ có rất nhiều những dấu hiệu vật chất khác nhau mà bạn có thể nghĩ đến để xem liệu có sự kết nối tương tự trong những bối cảnh khác nhau hay không."

Một cách giúp giải quyết vấn đề? Cần phải huấn luyện cho nhân vật kinh doanh 'đào sâu hơn', Vallen nói, và tìm ra khách hàng thật sự thích gì chứ không phải đưa ra những nhận định vội vàng dựa trên những nhân tố không liên quan như hình dáng cơ thể.

Dĩ nhiên, phát hiện này nằm trong số những kết quả vô hại của thành kiến đối với người béo.

Có một chiếc đèn nhọn hơn hay tròn hơn so với thứ bạn muốn có lẽ không gây ra vấn đề gì nghiêm trọng cho bất cứ ai. Tuy nhiên đó là một cái nhìn nữa về thành kiến đối với kích thước thân hình bao trùm cuộc sống hàng ngày của chúng ta nhiều như thế nào.

Bản tiếng Anh bài này đã được đăng trên BBC Future.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan