Trí tuệ trẻ giúp giải quyết biến đổi khí hậu

Các khu rừng còn lại của hành tinh sẽ phải được bảo vệ, vì chúng làm công việc quan trọng để hấp thụ lượng carbon dư thừa Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Các khu rừng còn lại của hành tinh sẽ phải được bảo vệ, vì chúng làm công việc quan trọng để hấp thụ lượng carbon dư thừa

Một thế hệ mới đang hoạt động mạnh mẽ để ngăn chặn biến đổi khí hậu. Vậy làm thế nào để chúng ta giúp họ bảo vệ tương lai của họ?

Thực trạng ấm nóng toàn cầu, và ảnh hưởng của nó đối với khí hậu, là một trong những vấn đề cấp bách nhất trên thế giới hiện nay. Đó là một khó khăn tổng hợp làm trầm trọng thêm gần hết các thách thức khác - từ mực nước biển dâng hoặc mất tài nguyên thiên nhiên cho đến gia tăng xung đột, nghèo đói và bất bình đẳng giới.

Ăn theo cách riêng để có đường ruột khỏe mạnh

Chiếc phi cơ Anh làm thay đổi ngành hàng không thế giới

Bạn ngại gấp quần áo? Hãy để robot làm thay!

Mặc dù sự cấp bách đã được nói nhiều là ta phải giảm phát thải khí nhà kính, giảm carbon trong không khí và thiết kế lại các hệ thống môi trường xã hội theo hướng kinh doanh mới, nhưng hầu hết những người ra quyết định, từ cá nhân người tiêu dùng đến nhà lãnh đạo thế giới, đều đang hoạt động rất chậm chạp.

Điều dường như còn thiếu là sự hiểu biết và đồng thuận về các công nghệ cụ thể và khả thi, và về thực tiễn để giải quyết khủng hoảng lượng khí nhà kính ngày càng tăng trong khí quyển.

Tuy nhiên, các thế hệ trẻ dường như biết rõ thực tế là có các giải pháp khí hậu thực sự cho vấn đề toàn cầu này. "Khủng hoảng khí hậu đã được giải quyết. Chúng ta đã có tất cả các thực tế và giải pháp. Tất cả những gì phải làm là thức tỉnh và thay đổi," bà Greta Thunberg, người được đề cử giải Nobel, nói trong diễn đàn TED 2018.

Bài hùng biện táo bạo, quyết đoán và đầy thông tin của bà đã truyền cảm hứng cho một phong trào toàn cầu biểu tình của sinh viên khắp thế giới về khí hậu mang tên #FridaysForFuture. Ngày 15/3/2019 1,5 triệu thanh niên và đồng minh của họ đã xuống đường, ở 2052 địa điểm ở 123 quốc gia khác nhau.

Trong khi họ đang diễu hành vì tương lai của họ thì việc tranh luận bất tận về các công nghệ khác nhau để ngăn chặn nhiệt độ tăng lên lại gây trì hoãn sự thay đổi cần thiết này. Các giải pháp khí hậu đã tồn tại và đang tiến triển. Không có sự rào cản công nghệ hay kinh tế; mà đúng hơn, đó là thiếu ý chí và sự lãnh đạo để tiến xa hơn và nhanh hơn so với tương lai nhu cầu của thế hệ trẻ.

Tôi chỉ đạo một nhóm các nhà nghiên cứu từ khắp nơi trên thế giới, và chúng tôi cùng nhau lập bản đồ, mô hình hóa và chi tiết hóa các giải pháp có ảnh hưởng nhất đối với thế giới để cố gắng đảo ngược sự nóng lên toàn cầu. Nghiên cứu của chúng tôi ở Dự Án Drawdown cho thấy có những công nghệ và thực tiễn tốt hơn cho việc sản xuất điện, giao thông, xây dựng, công nghiệp, hệ thống thực phẩm, sử dụng đất và tiêu thụ quá mức. Các giải pháp về khí hậu đã hiện hữu ở các quốc gia, thành phố, doanh nghiệp, nhà đầu tư, chủ nhà, để người tiêu dùng có thể chuyển sang một hệ thống có lợi cho tất cả.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Là người tiêu dùng, chúng ta phải có trách nhiệm nhiều hơn về hành động của chúng ta đã ảnh hưởng đến hành tinh như thế nào - như lượng thức ăn được vận chuyển bao xa, và được chế biến như thế nào

Điều này đã diễn ra trên toàn cầu thông qua các giải pháp hiện có mà nó thúc đẩy công bằng xã hội và phát triển kinh tế, đồng thời khôi phục lại chu trình carbon tự nhiên của hành tinh. Chính ở thế hệ trẻ mà chúng ta sẽ tìm thấy nguồn cảm hứng và sự can đảm cho sự thay đổi này.

'Trúng số khiến bạn thay đổi quan điểm chính trị'

Năm cách hữu hiệu để cải thiện trí nhớ

Pháo đài bay B-52 và sứ mệnh tìm đường lên Mặt Trăng

Có rất nhiều giải pháp, chúng được khoa học chứng minh và đồng thời là khả thi về tài chính. Chúng là những can thiệp có thể thay đổi cách thức thế giới hoạt động. Nền kinh tế toàn cầu dựa trên các mô hình phát triển khai khoáng và khai thác, phun khí nhà kính vào khí quyển do đốt nhiên liệu hóa thạch, chuyển đổi sử dụng đất, và tiêu thụ mọi thứ một cách thái quá - nhưng nền kinh tế không cần phải như vậy.

Thay vào đó, các lựa chọn năng lượng tái tạo, như quang điện mặt trời, tua-bin gió và nhà máy địa nhiệt, có thể tạo ra nguồn điện sạch và dồi dào, hiện nó chiếm khoảng 25% của lượng điện gây phát thải toàn cầu. Cùng với công nghệ mới như lưu trữ năng lượng và linh hoạt lưới điện, các hệ thống năng lượng tái tạo có thể thay thế hoàn toàn các nhà máy nhiệt điện chạy than, dầu và khí đốt.

Nhiều lựa chọn đã hiện hữu để di chuyển con người và hàng hóa từ Điểm A đến Điểm B và làm giảm hoặc tránh đốt nhiên liệu hóa thạch. Những xe xăng-điện hoặc xe điện là một lựa chọn tốt để vận chuyển cự ly dài hoặc trung bình, nhưng việc đi xe đạp, phương tiện công cộng hoặc đi bộ là những lựa chọn tốt hơn về khí thải và sức khỏe cho cuộc sống hàng ngày của đa số người.

Bằng cách giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm và chuyển sang chế độ ăn uống lành mạnh và giàu thực vật, thì tất cả các khí thải và năng lượng thừa liên quan đến sản xuất, chế biến, đóng gói, phân phối, đun nấu và phân hủy thực phẩm không ăn hết hoặc ăn quá mức có thể sẽ tránh được, đồng thời cung cấp được thức ăn cho những người có khó khăn. Đó là một số trong số những quyết định có ảnh hưởng nhất mà mỗi cá nhân có thể làm hàng ngày để giúp giải quyết khủng hoảng khí hậu.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Các dạng năng lượng không gây ô nhiễm như năng lượng mặt trời có thể thay thế các dạng đốt nhiên liệu hóa thạch - nếu có ý chí được để thực hiện thay đổi

Thay vì chặt phá rừng và làm suy thoái các vùng đất ngập nước để đáp ứng sự tham lam của chúng ta về thịt, gỗ và năng lượng, thì việc bảo vệ hệ sinh thái có thể giữ gìn, mở rộng và tạo nơi tiêu hủy các-bon. Áp dụng các biện pháp tái sinh đất trồng trọt, đồng cỏ và đất bị suy biến có thể khôi phục tính chất và độ phì nhiêu của đất, tăng năng suất và cung cấp sự dồi dào vật chất mà không phá hủy các hệ thống tự nhiên.

Kết hợp với nhau, việc thực hiện các biện pháp tái tạo trong quản lý nông nghiệp và chăn nuôi, áp dụng chế độ ăn giàu thực vật và giảm phí phạm thực phẩm, sẽ có thể tạo ra đủ lương thực đang được sản xuất trên đất nông nghiệp hiện tại để nuôi sống dân số thế giới, từ nay cho đến năm 2050 và hơn thế nữa. Việc có hành động thay đổi hệ thống lương thực, đi từ cung cấp cho tới nhu cầu sẽ có thể ngăn chặn được việc chặt phá rừng để sản xuất lương thực, với diện tích đất canh tác hiện có để sản xuất sinh khối cung cấp nguyên liệu cho các vật liệu khác như nhựa sinh học hoặc bê tông thay thế.

Tuy nhiên, hoàn thành tất cả những điều này đòi hỏi các cá nhân phải đưa ra các quyết định khác nhau mỗi ngày về những gì được sản xuất, được mua và tiêu thụ. Những quyết định này có thể là khó đối với một số người, nhưng khi kết quả giúp giải quyết được tình trạng nóng lên toàn cầu, mất an ninh lương thực, sức khỏe con người và nạn phá rừng, thì chúng trở thành cái gọi là giải pháp đương nhiên. Với lợi ích nối tiếp như thác đổ thì việc thực hiện các giải pháp khí hậu chỉ là lẽ thường.

Sự tăng trưởng của các can thiệp này cần được tăng tốc với nhịp độ nhanh hơn nhiều. Lớp người trẻ tuổi biết điều này, có lẽ vì đó là tương lai duy nhất đáng để tranh đấu. Cùng với những người nghèo, phụ nữ và người dân bản địa trên thế giới, thế hệ trẻ sẽ trải nghiệm một cách không cân xứng những tác động xấu nhất của biến đổi khí hậu nếu không có gì được thực hiện; hoặc quá ít điều được thực hiện quá muộn.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Các cuộc đình công về khí hậu gần đây cho thấy lớp người trẻ tuổi đang hăng hái đến mức nào đối với biến đổi khí hậu

Hành động ngay bây giờ là cần thiết cho tất cả mọi người và mọi thứ trên hành tinh này; tuy nhiên, như một nguyên tắc thúc đẩy, việc đảm bảo cho các thế hệ tương lai có thể sống lành mạnh và có ý nghĩa nên được coi là ưu tiên cao nhất của nhân loại.

Giống như Greta Thunberg, Lauren Howland không lặng lẽ chờ đợi người lớn tuổi tìm ra tất cả. Một phụ nữ bản địa 23 tuổi thuộc dân tộc Jicarilla Apache, Lauren là người đồng sáng lập Hội Đồng Thanh Niên Bản Địa Quốc Tế (IIYC), tổ chức này nhận giải thưởng nhân quyền Robert F Kennedy năm 2018 vì làm việc liên tục cho các vấn đề môi trường.

Howland, một tiếng nói của những người trẻ bản địa trên toàn thế giới, tuyên bố: "Những người trẻ tuổi có mối liên hệ và hòa hợp với nhau và với hành tinh này hơn bất kỳ thời điểm nào khác trong quá trình tồn tại của loài người. Chúng tôi nhận ra rằng chúng tôi đang chiến đấu để cứu nhân loại khỏi sự tuyệt chủng theo đúng nghĩa của nó, và chúng tôi cần các nhà hoạch định chính sách của hành tinh này cùng nhau nhận ra điều này. Khí hậu đã thay đổi, nó ở đây rồi. Chúng tôi cần các chính sách khí hậu được ban hành và thực thi trên toàn cầu ngay bây giờ, bao gồm cả các giải pháp chúng tôi đang thực hiện trong cộng đồng địa phương của chúng tôi."

Những người trẻ tuổi khác đang nhảy vào giải pháp không gian, làm việc tích cực với những đổi mới với tiềm năng thay đổi lớn. Aäron Claeys, một doanh nhân trẻ tự học có trụ sở tại Antwerp, Bỉ, làm việc về phát triển các giải pháp công nghệ nano cho vật liệu bền vững với mục đích "đảo ngược sự nóng lên toàn cầu, cải thiện sức khỏe, hiệu quả năng lượng và chất lượng cuộc sống, đồng thời khôi phục sinh quyển của hành tinh."

Anh và nhóm của mình đã đưa ra thị trường các sản phẩm có thể tăng gấp đôi tuổi thọ của hàng dệt, da, và giày dép cho ngành thời trang, mà nó có thể chiếm tới 10% lượng khí nhà kính toàn cầu. Anh hiện đang làm việc để phát triển các vật liệu xây dựng tự làm sạch, làm sạch không khí và thu giữ carbon.

Cuộc khủng hoảng mà tất cả chúng ta đang cùng nhau đối mặt là sự mở cửa để đưa những người trẻ tuổi vào cuộc mạn đàm này. Việc tạo ra tương lai mà tất cả mong muốn sẽ đòi hỏi các thế hệ già và trẻ phải làm việc cùng nhau cho sự thay đổi cần thiết. Lớp thanh niên đang khao khát được tham gia. Những người già đang nắm giữ quyền lực chính trị, kinh tế và trí tuệ ngày nay phải lắng nghe những tiếng nói thay đổi này, ủng hộ những ý tưởng mới và những đổi mới và suy nghĩ lại những giả định về cách thế giới hoạt động, bởi vì thế giới sẽ không phải là của chúng ta mãi mãi. Sẽ không có cuộc thảo luận nào về tương lai của thế hệ trẻ được diễn ra mà không có họ ngồi cùng bàn.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Những người nghèo sẽ phải chịu gánh nặng không cân xứng của những tác động xấu nhất của biến đổi khí hậu, như lũ lụt

"Việc chuẩn bị cho lớp trẻ để cuối cùng đảm nhận các vai trò mà những người lớn tuổi hiện đang nắm giữ là chưa đủ. Lớp trẻ chúng tôi đã chuẩn bị để gây tác động ngay bây giờ. Chúng tôi cần quý vị ở trên tư vấn cho chúng tôi ngay bây giờ, để chúng tôi không phải chờ đợi để có được công việc của quý vị; để khi chúng tôi ở vào vị trí của quý vị thì chúng tôi thậm chí có thể thành công hơn nữa," Silas Swanson, sinh viên năm thứ hai tại Đại học Columbia nói trong một hội thảo dành cho giới trẻ tại sự kiện 'Drawdown Learn' của Viện Omega tổ chức vào năm ngoái tại Rhinebeck, New York . Silas là tôi tỉnh ngộ trước sự thật này, và chúng tôi đã liên lạc với nhau kể từ đó.

Mỗi người làm việc về khí hậu, nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách, kỹ sư, kiến trúc sư, luật sư, nhà quy hoạch thành phố, nhà đầu tư, nhà kinh doanh, nhà hoạt động xã hội, nhà kinh tế, nhà môi trường, nhà lãnh đạo tư duy, và mọi chuyên gia quan tâm khác, nên dành thời gian trong tuần để cố vấn cho ít nhất một người trẻ. Cho 5 người sẽ tốt hơn vì cùng một công.

Kèm cặp không chỉ đơn giản là giảng tại lớp hoặc khuyên bảo trong giờ hành chính. Đó là sự cam kết để ban cho và học hỏi từ người khác; làm bất cứ điều gì có thể để hỗ trợ, trao quyền và nâng đỡ người khác để đạt được tiềm năng tối đa của họ. Việc này không tốn quá nhiều thời gian, và phần thưởng tiềm năng là không thể lường được.

Greta Thunberg đã đưa ra một đội ngũ các nhà tổ chức tấn công khí hậu trẻ tuổi trên khắp thế giới, những người đang đánh thức mọi người về sự cần thiết phải thay đổi. Có rất nhiều tiếng nói trẻ chưa được tiết lộ khác trên toàn cầu đang hoạt động để tạo ra tương lai mà họ cần. Chúng ta các thế hệ lớn tuổi phải hướng đến tuổi trẻ để lấy cảm hứng, lấy động lực và sự can đảm.

Thay vì tìm kiếm sự can đảm để chiến đấu với biến đổi khí hậu, chúng ta cần tìm sự can đảm để thấy các giải pháp theo lẽ thường ngay trước mắt chúng ta. Giới trẻ ngày nay có thể giúp tất cả chúng ta tìm ra con đường, và chúng ta cùng nhau có thể tạo ra tương lai mà chúng ta muốn.

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.

Tin liên quan