Cá tra đại gia mua ăn Tết có nguy cơ tuyệt chủng

Cá tra dầu, Mekong Bản quyền hình ảnh TANG CHHIN SOTHY/AFP/Getty Images
Image caption Một con cá tra dầu khổng lồ khổng lồ (ảnh chỉ có tính chất minh họa)

Truyền thông Việt Nam mới đây đưa tin con cá tra dầu nặng 120 kg được 'một đại gia mua' với giá hơn 100 triệu đồng để phục vụ Tết.

Con cá này được vận chuyển bằng đường hàng không từ Campuchia về Việt Nam.

Ông Đặng Đình Mạnh, chủ cửa hàng Cá lăng Việt Trì, được báo Vietnamnet trích lời, cho hay con cá này là do khách đặt mua.

'VN cần trình giấy phép mua vây cá mập Chile'

Nhân viên thương vụ VN ‘mua vây cá mập cho gia đình’

Ecuador bắt tàu đánh bắt vi cá mập của TQ

Vì sao cá chết không là 'sự kiện'?

"Bên Campuchia bắt được con cá này, tôi liên hệ để mang về Việt Nam. Nó được cấp đông thật kỹ, vận chuyển bằng máy bay. Khi về Việt Nam, phần ngoài có vẻ mềm nhưng phần trong con cá vẫn rất cứng. Đặc biệt, loại này thuộc dòng rất lâu năm nên thớ thịt chắc, da dày hơn 1cm, chúng tôi phải dùng cưa máy chuyên dụng để xẻ thịt", ông Mạnh nói.

Ông Mạnh xác nhận thông tin nói trên với BBC qua điện thoại ngày 12/2.

"Loài cá tra dầu to như vậy có giá khoảng hơn 1 triệu đồng/kg," ông Mạnh nói với BBC.

Bản quyền hình ảnh TANG CHHIN SOTHY/AFP/Getty Images
Image caption Cá tra dầu khổng lồ Mekong (Ảnh chỉ có tính chất minh họa)

Khi được hỏi có giấy tờ mua bán và vận chuyển con cá này hay không, ông Mạnh cho biết 'không tiết lộ được' do ông không phụ trách khâu này.

Ông Mạnh cũng nói đây là lần đầu tiên chuỗi nhà hàng của ông mua được con cá tra dầu lớn như vậy và không nghĩ nó quý hiếm vì vẫn thấy bán ở thị trường Việt Nam 'dù nhỏ hơn'.

"Cá tra dầu này cũng nhiều, chẳng qua [đây] chỉ là cá to thôi. Dòng cá da trơn, cá nước ngọt, sông Mekong [có] nhiều. Chủ yếu những con to thì quý thôi chứ không phải dòng cá cấm đâu mà.'

"Mình thấy mọi người bán cũng nhiều nhưng chỉ bán cá bé thôi."

Đây không phải là lần đầu tiên loài cá khổng lồ này lên báo Việt Nam.

Hồi đầu tháng 1/2018, báo Dân trí đưa tin một nhà hàng ở Hà Nội mua con 'cá tra dầu quý hiếm' 160kg từ Cambodia, vận chuyển bằng máy bay về Việt Nam.

Trong bài báo, chủ nhà hàng cho biết "ở Việt Nam cá tra dầu trên 100kg rất hiếm, hầu hết phải nhập ở nước ngoài" và "phải thương lượng rất lâu mới có thể mua được".

Trước đó, nhiều loại cá 'lạ', 'độc' khác như 'cá anh vũ đầu vàng', 'cá hô đỏ', 'cá dầm xanh', v.v... cũng được truyền thông Việt Nam đăng tin và hình ảnh kèm những mô tả như 'rước cá khủng về Hà Nội', 'cá được giới nhà giàu ưa chuộng', 'cá hiếm'...

'Có nguy cơ tuyệt chủng'

Bản quyền hình ảnh TANG CHHIN SOTHY
Image caption Các nhà hoạt động ở Cambodia cầm biểu ngữ hình cá heo và cá tra dầu khổng lồ để biểu tình phản đối việc xây đập thủy điện Don Sahong trên sống Mekong

Trao đổi với BBC ngày 12/2, bà Hoàng Thị Minh Hồng, nhà hoạt động môi trường đồng thời là Sáng lập viên, Giám đốc tổ chức phi chính phủ CHANGE, cho biết:

"Nếu đúng như thông tin trong bài báo thì đây chính là cá tra dầu sông Mekong, còn có tên gọi Mekong giant catfish."

"Loài này nằm trong sách đỏ của Việt Nam và Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), được xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủng."

"Theo Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), trong thập kỷ qua, loài này đã mất 90% quần thể, chủ yếu là do tình trạng xây quá nhiều các đập thủy điện dọc sông Mekong."

"Điều này khiến loài cá này không thể di chuyển đến các khu vực sinh sản được."

"Ngoài ra còn do tình trạng khai thác, đánh bắt quá mức."

Bình luận về vụ việc, bà Hồng nói: "Cần phải xem xét lại việc đăng các tin bài trên báo chí như một kiểu cố súy tiêu thụ các loài động vật quý‎ hiếm, một văn hóa tiêu dùng 'độc', 'lạ', 'sang'."

"Các nỗ lực của Việt Nam trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng về việc bảo vệ các loài động thực vật quý‎ hiếm sẽ còn gian nan hơn nữa nếu truyền thông tiếp tục đưa những thông tin kiểu như vậy."

"Văn hóa ẩm thực của người Việt Nam cũng là điều đáng bàn khi nhiều người sẵn sàng bỏ tiền ra để săn lùng cá quý hiếm, sừng tê tê, thịt tê tê, chân tay gấu, hổ… để ăn Tết hay làm quà biếu Tết."

Còn theo ông Trương Đình Hoè, Tổng Thư ký Hiệp hội chế biến và xuất khẩu Việt Nam được báo Vietnamnet trích lời, cá tra có rất nhiều loại, trong đó loại trọng lượng nhỏ, chỉ hơn 1kg/con đang được nuôi thương phẩm ở Việt Nam.

"Còn loại cá này [cá tra dầu khổng lồ] thường sống ở khu vực biển hồ, sông. [Đây là] loại cá tra trọng lượng khủng, có nhiều con nặng tới hơn 100kg."

"Chúng là loại cá nằm trong Sách Đỏ Việt Nam, được xếp vào hạng cực kỳ nguy cấp có nguy cơ tuyệt chủng rất cao."

'Cấm buôn bán'

Bản quyền hình ảnh MOHD FYROL/AFP/Getty Images
Image caption Các nhà bảo tồn cho rằng cần nâng cao ý thức bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm tới cộng đồng

Cũng theo bà Minh Hồng, loài cá tra dầu khổng lồ bị cấm buôn bán và tiêu thụ, vận chuyển, theo Công ước quốc tế về buôn bán các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES).

"CITES đã đưa tên loài cá này vào Phụ Lục I từ năm 1975. Nghĩa là việc khai thác, buôn bán, đánh bắt và giết thịt loài này là bất hợp pháp."

Các nước có loài cá tra khổng lồ Mekong sinh sống bao gồm Việt Nam, Lào, Cambodia, Trung Quốc, Myanmar, Thái Lan.

Những loài có tên trong Phụ lục I là những loài đang bị đe dọa tuyệt chủng. CITES cấm buôn bán các sản phẩm của các loài này trừ khi mục đích nhập khẩu không phải là thương mại, ví dụ như để nghiên cứu khoa học. Trong các trường hợp ngoại lệ, cần có giấy phép xuất nhập khẩu (hoặc giấy chứng nhận tái xuất), theo quy định của CITES.

"Việt Nam đã tham gia công ước CITES từ năm 1994. Điều này cũng có nghĩa việc vận chuyển con cá này qua đường hàng không từ Campuchia về Việt Nam là 'buôn bán xuyên biên giới bất hợp pháp'".

"Việc cửa khẩu và hãng hàng không nào để con cá này được vận chuyển trót lọt mà không qua kiểm tra giấy phép cũng là vi phạm pháp luật."

"Thực tế các vụ việc thời gian qua được báo chí phản ánh cho thấy nhiều loài động vật quý hiếm có tên trong công ước CITES vẫn được vận chuyển trót lọt về Việt Nam hoặc được người Việt Nam tiêu thụ."

"Gần đây nhất là vụ người Việt mua hàng trăm vây cá mập phơi khô trên mái Đại Sứ Quán Việt Nam ở Chile."

"Vụ việc mua bán con cá tra dầu quý hiếm này một cách công khai khiến cộng đồng bảo tồn thực sự lo ngại về hiệu quả của việc thực thi pháp luật tại Việt Nam."

Tin liên quan