Họa sỹ Phạm Luận: Hà Nội với tôi qua ký họa xưa

Họa sỹ Phạm Luận Bản quyền hình ảnh BBC News Tiếng Việt
Image caption Họa sỹ Phạm Luận thăm châu Âu và ghé London dịp Hè này

"Tôi không muốn một điều gì đó quá khác biệt, nhưng trong triển lãm sắp tới, tôi chỉ muốn dựng lại những gì trong ký ức của tôi mà lúc ấy tôi thấy rất là đẹp", một họa sỹ đến từ Việt Nam nói với BBC News Tiếng Việt về một dự án nghệ thuật mà ông đang thực hiện bằng việc dựng lại hình ảnh của Hà Nội qua những ký họa mà bản thân đã thực hiện từ những năm tám mươi và chín mươi của thế kỷ trước.

"Ví dụ như là những con người ăn mặc rất đơn giản, những chiếc áo sơ mi bỏ trong quần, đi xe đạp và người ta sống một cách rất hiền hòa và những đường phố cổ kính, vắng vẻ nhưng mà lại ấm áp," Phạm Luận nói với BBC trong dịp ông ghé thăm London và châu Âu mùa Hè này.

Ngồi trong một căn hộ cách bờ sông Thames không xa trong một buổi sáng cuối tháng Bảy nhiều nắng, người họa sỹ chia sẻ:

"Tôi đã sống ở trong những thời khắc ấy và bây giờ tôi muốn dựng lại để cho về sau này, những thế hệ sau. Rõ ràng như con gái tôi mà sinh năm 1995 thì không thể nào biết được Hà Nội ngày xưa nó như thế nào."

VN - 'ngã tư nghệ thuật' của Đông Nam Á

'Việt Nam cần dạy hội họa tốt hơn'

Bảo tồn di sản văn hóa ở Việt Nam và những thách đố

Nhớ lại thời điểm bắt đầu thực hiện các ký họa mà nay là chất liệu nghệ thuật cho một dự án ký ức Hà Nội, Phạm Luận kể:

"Lúc đó cũng bắt đầu trở lại mở cửa, tôi đi ra ngoài và vẽ, bởi vì là thực ra cũng không có máy ảnh, mà cũng không có iPhone như bây giờ, cho nên hoàn toàn phải đi ra ngoài để mà làm những ký họa. Sau đó thì quay trở về và vẽ những tranh sơn dầu nhỏ nhỏ như là một cuộc kiếm sống thôi, thì lúc đó là như vậy.

"Thế nhưng mà sau năm 1990, khi bắt đầu có triển lãm đầu tiên, thì tôi xác định được nghề nghiệp của mình chính là một họa sỹ để mà mình sống được bằng nghề. Sau đó tiếp tục với thời gian thì mình có nhiều những tài liệu khác, ví dụ như là dùng máy ảnh, rồi đi ra ngoài vẽ trực tiếp v.v...

"Thế nhưng đến những năm bây giờ, thời gian qua đi và Hà Nội thay đổi rất là nhiều và đến một ngày gần đây, tôi tìm lại những ký họa của mình mà lâu nay mình không dùng đến nữa, thì nhìn thấy, chợt thấy rằng đây chính là những tài liệu rất là quý mà Hà Nội không còn nữa.

"Đi đâu cũng không thể tìm thấy cái hình ảnh ở đấy, và thực tế tìm những cái ảnh mà chụp về những Khu phố Cổ thì cũng rất là ít, bởi vì lúc đó rõ ràng là những máy ảnh, điện thoại không phổ biến như bây giờ và không có, thế cho nên tôi nghĩ là mình cần phải làm những tác phẩm để dựng lại một Hà Nội thời đó mà rất thanh bình."

So sánh với khu vực

Bản quyền hình ảnh Pham Luan
Image caption Một tác phẩm của Phạm Luận dựa trên ký họa những năm 1980, 1990 về Hà Nội

Nói về hội họa và mỹ thuật Việt Nam hiện nay so với khu vực, họa sỹ nhận xét:

"Có một điều mà tôi khẳng định thế này là càng về sau các thế hệ trẻ bây giờ cũng rất có tài, họ vẽ rất đẹp, về mặt kỹ thuật rất đẹp. Thế nhưng, trong một đất nước ở Việt Nam bây giờ, thực ra là không có một sự cổ vũ từ những người yêu thích tranh trong nước.

"Như chúng tôi hoàn toàn sống, đa phần, là với những khách nước ngoài yêu thích tranh, nhưng cái cần của họa sỹ Việt Nam là cần những đối tác ở trong nước, những người mua tranh và đấy mới thực sự là những người đẩy hội họa của Việt Nam đi lên.

"Nói gì thì nói, các cháu, các em bây giờ có tài, vẽ tranh đẹp, nhưng rõ ràng nếu không có thị trường, không bán được, thì lấy đâu ra những kinh phí, những vật dụng để mình làm, rồi còn cuộc sống nữa.

"Cho nên là cái khó của đất nước bây giờ khó so được với các nước khác, các nước khác ví dụ như lớn nhất là Trung Quốc, thì họ rất là mạnh bởi vì những Mạnh Thường Quân ở trong nước họ đẩy giá lên và họ sống được. Còn mình thì khó. Nhưng tôi khẳng định là tôi biết rằng thế hệ trẻ và các anh em rất có tài, họ vẽ rất đẹp."

Về khuynh hướng nghệ thuật nổi bật của lớp họa sỹ trẻ hiện nay, Phạm Luận nói:

"Đa dạng! Bây giờ rất là đa dạng, tại vì là thế giới bây giờ là thế giới mở.

"Các cháu các em có thể cũng không đi, nhưng có thể ngồi nhà và người tìm hiểu được. Và mỗi một người yêu thích những trường phái khác nhau ở trên thế giới, những cái mới nhất và người ta cũng cập nhật, và cũng làm.

"Minh chứng là những lớp trẻ họ làm được những triển lãm với rất nhiều cái lạ lẫm. Dĩ nhiên tôi nghĩ là cần phải có thời gian để các bạn ấy học hỏi, nhưng phải có cái tôi của mình thì mới phát triển được lâu dài."

Về hội họa giá vẽ ở Việt Nam, họa sỹ nói:

"Thực ra nó cũng có cả hai. Cũng có người nói là hội họa giá vẽ coi như bây giờ là hết rồi. Thực ra không phải như thế.

"Minh chứng là tôi, cuộc sống của tôi, tôi đi du lịch, tôi đi được các nơi là bởi vì tôi chỉ sống bằng tranh, tôi bán tranh. Và tôi ra nước ngoài, tôi có được những cảm xúc và tôi quay trở lại và tôi vẽ thì đồng cảm với khách nước ngoài. Thì đấy là hội họa giá vẽ.

Bản quyền hình ảnh Phạm Luận
Image caption Một tác phẩm khác về Hà Nội dựa trên ký họa từ trước của Phạm Luận

"Còn các bạn trẻ đi theo khuynh hướng nào, thì đấy là của các bạn ấy. Nói chung là trong hội họa Việt Nam, trong các lãnh đạo trong Hội Mỹ thuật, đến Bộ Văn hóa, người ta ủng hộ tất cả mọi khuynh hướng mà các bạn trẻ học hỏi được, bây giờ ở Việt Nam là như thế."

Những chia sẻ trong nghề

Về khách hàng mua tranh, những trải nghiệm và bài học trong nghề của một người đã thành danh và đi trước so với thế hệ trẻ hiện nay, nghệ sỹ nói:

Thủ Thiêm và di sản kiến trúc tôn giáo

Nạn tranh giả ở Việt Nam

Vì sao tôi bỏ tiền túi dựng nhạc kịch Kiều ở Paris?

"Dĩ nhiên người mua là những người nước ngoài. Thế giới thì bao la, rộng lắm, cho nên tôi nói thực sự là những người yêu thích mình, mình chỉ cần một số rất là nhỏ thôi, họ yêu cái nghệ thuật ấy.

"Tôi luôn luôn yêu thích Nghệ thuật Ấn tượng, từ Monet, Van Gogh, Cezanne, tất cả những cái ấy, tôi học hỏi. Còn Mỹ thuật Đông Dương, các bác, ví dụ như là bác Bùi Xuân Phái, tôi yêu thích những người như thế và mình học hỏi và mình đi theo các con đường của các bậc thầy nước ngoài, cũng như trong nước để mà mình vẽ và mình tự tìm thấy bản thân mình.

"Yêu thích chứ không phải là bắt chước, yêu thích nhưng mà mình phải có cái tôi, cái tự trong tâm của mình, trong nghệ thuật của mình và bao nhiêu năm nay tôi vẫn như vậy thôi, vẫn vẽ Trường phái Ấn tượng, và các khách của tôi đa số là khách nước ngoài. Thế còn đến bây giờ, cũng có một số cá nhân trong nước mà họ thực sự yêu thích và họ đã tìm tới.

"Thực ra, rất là khó nói là mình vẽ cái kiểu gì để cho người ta thích, không phải đâu. Tức là, đối với tôi quan niệm là vẽ phố phường, vẽ làng hoa, hay là vẽ một cái tĩnh vật, hay một chân dung, miễn làm sao là mình phải cảm thấy được là thực sự là tốt, cái đó là mình thực sự yêu thích.

"Khi mà tôi đã yêu thích rồi, thì thế nào cũng có người, người này không thích, thì người khác thích, chứ không thể nào là mình chạy theo một cái gì đó, ví dụ như là thích phố phường nắng chẳng hạn, tôi cứ vẽ nắng mãi, thì nó cũng nhàm chán.

"Khi vẽ nắng, tôi còn vẽ làng hoa, vẽ tĩnh vật, rồi vẽ chân dung, vẽ người sinh hoạt, rồi tôi lại ra nước ngoài tôi vẽ, tôi vẽ về London, đây chứng tỏ có các tranh của London, rồi đến Giverny, vẽ ao hoa súng của của Monet, sau khi mà tôi vẽ tất cả những cái gì đó ở nước ngoài, tôi quay trở lại vẽ về Hà Nội, thì cái sắc màu nó lại khác, cái cảm nhận của mình được nâng lên, tươi mới hơn, tất cả như thế."

Bản quyền hình ảnh Phạm Luận
Image caption Một phần tác phẩm Phạm Luận vẽ phố phường London

Về sự đánh giá của giới yêu thích, sưu tầm hội họa, kể cả giới phê bình và giám tuyển nghệ thuật ở khu vực và quốc tế, với hội họa và mỹ thuật của Việt Nam, Phạm Luận nêu cảm nhận của mình qua những gì ông biết được:

"Tôi nghĩ rằng là họ cũng có đánh giá, mà nhất là thời gian gần đây, họ cũng thấy được là trong các phiên đấu giá, nếu quý vị có theo dõi, thì thấy rằng hội họa Việt Nam, nhất là Hội họa Đông Dương đã được chú ý tới và được đánh giá cao với những tác phẩm mà giá rất cao, có lên tới hàng triệu đôla.

"Tôi nghĩ đấy là tín hiệu tốt cho hội họa Việt Nam.

"Về hội họa đương đại, thực ra cái đó rất rộng, tôi chỉ đánh giá trong phạm vi của mình, thì họ đánh giá tốt, cũng rất là tốt, bởi vì dù sao Trường Đông Dương của Việt Nam cũng có ảnh hưởng của hội họa Pháp, thế cho nên thực ra cũng rất là mạnh.

"Tôi nghĩ rằng bản thân tôi thôi, tất cả những tranh của mình dần dần được thừa nhận và được đánh giá với giá cao, ví dụ có những tác phẩm cũng lên tới vài chục nghìn đôla, thì tôi nghĩ cái đó cũng là cái tốt," họa sỹ nói với BBC News Tiếng Việt.

Phạm Luận Sinh năm 1954 tại Hà Nội, tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội, là họa sĩ với thể loại tranh phong cảnh theo phong cách Ấn tượng. Ông có nhiều triển lãm cá nhân và nhóm ở Việt Nam và nước ngoài, trong số đó cótriển lãm được trưng bày ở London, Hong Kong và New York. Tranh Phạm Luận có trong sưu tập đương đại của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và một số nhà sưu tầm nghệ thuật nước ngoài.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan