EVFTA-EVIPA giúp Việt Nam giảm lệ thuộc Trung Quốc thế nào?

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Hội nghị ASEM Á-Âu hồi tháng 10/2018 tại trụ sở Liên minh Châu Âu ở Brussels

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Hội nghị ASEM Á-Âu hồi tháng 10/2018 tại trụ sở Liên minh Châu Âu ở Brussels

Trung Quốc là thị trường quan trọng với Việt Nam, nhưng để tránh rủi ro do độ phụ thuộc cao vào một thị trường, hai hiệp định với ký với Liên minh châu Âu sẽ là hữu ích với Việt Nam, theo chuyên gia kinh tế và tài chính quốc tế Đinh Trọng Thịnh, từ Bộ Tài chính Việt Nam.

Hai hiệp định thương mại tự do (EVFTA) và bảo hộ đầu tư (EVIPA) ngoài việc giúp nâng cao năng lực của nền kinh tế và doanh nghiệp Việt Nam, còn giúp Việt Nam đa dạng hóa tốt hơn thị trường, khách hàng, sản xuất, chế biến, xuất nhập, khẩu, trong đó giúp quốc gia Đông Nam Á với trên 97 triệu dân tránh rủi ro kỹ thuật khi phụ thuộc sâu vào một thị trường nào đó như trước khi có các hiệp định này.

Trong phần hai cuộc trao đổi với BBC News Tiếng Việt hôm 09/6/2020 từ Hà Nội, chuyên gia kinh tế và tài chính quốc tế PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh từ Bộ Tài chính Việt Nam nhận định về khía cạnh này, đặc biệt nhấn mạnh tới thị trường ở một quốc gia láng giềng là Trung Quốc và những lý do vì sao có sự phụ thuộc giao thương lâu nay của Việt Nam vào thị trường và đối tác đó.

"Cái này là cái mà Việt Nam đã nói đến và cũng đã nói nhiều, Việt Nam mong muốn đa dạng hóa thị trường, nhập khẩu, đầu vào từ lâu rồi.

"Tuy nhiên, chúng ta cũng thấy việc này không thể là một sớm, một chiều, bởi vì các doanh nghiệp Việt Nam trước đây rất thuận tiện với thị trường Trung Quốc 'núi liền núi, sông liền sông', thứ hai nó rất đa dạng, phong phú và nó cũng phù hợp với túi tiền của người tiêu dùng, khi sản xuất ra những sản phẩm mà ở tầm bình dân và trung bình của xã hội.

"Thứ ba nữa là thực sự dù sao đi nữa thì thị hiếu của hai bên cũng tương đối giống nhau, do đó cho nên khi phía các doanh nhân Việt Nam yêu cầu về phẩm cấp, nguyên vật liệu hay là hàng hóa, thì phía Trung Quốc sẵn sàng hợp tác ngay, họ cũng có từ A đến Z, tức là từ phẩm cấp thấp nhất đến phẩm cấp cao hơn họ đều có cả.

"Và vì thế các doanh nhân Việt Nam cũng có sự quen thuộc trong giao thương với Trung Quốc và chúng tôi cũng nói rằng thực sự sự giao thương lớn với bất kỳ một quốc gia nào thì nó cũng dễ dẫn đến sự phụ thuộc về kinh tế."

Để tránh khủng hoảng hay 'bị bóp nghẹt'

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Tới đây, PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh, Trưởng Bộ môn Tài chính Quốc tế, Học viện Tài chính Việt Nam bình luận và phân tích thêm về tính rủi ro nếu một nền kinh tế có sự phụ thuộc quá lớn vào một nền kinh tế, thị trường khác và vấn đề này sẽ được cân bằng hơn ra sao với hai hiệp định với EU.

"Rõ ràng người ta chỉ có khủng hoảng thôi, hoặc là người ta bóp nghẹt bằng một văn bản, một cái chính sách nào đó, thì lập tức là nền kinh tế của anh chao đảo.

"Và vì thế cho nên việc đa dạng hóa nhập khẩu trong các hiệp định EVFTA và EVIPA rất quan trọng. Thứ nhất, các nhà đầu tư của Liên minh châu Âu có thể đến đầu tư ở Việt Nam nhiều hơn do điều kiện rất thuận lợi cho họ và họ được đối xử một cách rất rộng rãi như là nhà đầu tư trong nước, cho nên họ sẽ đầu tư nhiều hơn.

"Từ đó công nghệ của EU, công nghệ hiện đại của thế giới sẽ đi vào Việt Nam và các nhà đầu tư Việt Nam sẽ có được hiểu biết và nhận thức về công nghệ tốt hơn và nguồn tìm kiếm về công nghệ cũng dễ hơn, mặc dù nó sẽ đắt hơn và nó sản xuất ra sản phẩm đạt phẩm cấp cao, đạt tiêu chuẩn quốc tế, những loại mà có thể xuất khẩu được khắp thế giới, thì điều này là điều này là điều cũng tốt.

"Và như vậy doanh nghiệp Việt Nam có thể thay thế được những công nghệ cũ mà trước đây họ nhập từ phía Trung Quốc để sản xuất những mặt hàng gọi là bình dân."

'Nâng tầm phẩm cấp, thoát khỏi hàng bình dân'

Một lợi ích nữa mà hai hiệp định Thương mại Tự do và Bảo hộ Đầu tư mà Việt Nam có với Liên minh châu Âu đem lại, theo Phó Giáo sư Đinh Trọng Thịnh đó là việc các doanh nghiệp Việt Nam từ nay có thể nâng tầm được đẳng cấp, chất lượng hàng hóa của mình để từ làm hàng 'bình dân', có thể vươn ra hàng bán với chất lượng tiêu chuẩn quốc tế.

"Điều thứ hai là nguyên, vật liệu đầu vào, thì trong hiệp định mới, yêu cầu các sản phẩm hàng hóa chỉ được hưởng lợi thế về thuế cũng như về định lượng khi mà hàng hóa đó đạt xuất xứ Việt Nam, có nguyên vật liệu phụ kiện, có xuất xứ của các nước thuộc EVFTA, và rõ ràng như vậy nó buộc các doanh nghiệp Việt Nam muốn có được ưu đãi thì phải tìm được những nguồn nguyên, nhiên, vật liệu, phụ kiện trong nước, hoặc là mua phụ kiện, nguyên, vật liệu từ các nước trong Liên minh châu Âu.

"Và đây là điều làm cho đầu vào thay đổi một cách đáng kể. Nó cũng giống như hiệp định CPTPP, đó là buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải có nguyên, nhiên, vật liệu đáp ứng đủ tiêu chuẩn phẩm cấp của các nước trong CPTPP. Trong CPTPP, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã tìm kiếm nguồn vốn cũng như thiết bị, yếu tố đầu vào từ các nước trong khu vực hiệp định này rồi.

"Thì nay lại tiếp tục với EVFTA, nó buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải làm điều này, thì rõ ràng đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam xuất được những hàng hóa đạt phẩm cấp quốc tế và nó cũng làm cho các doanh nghiệp Việt Nam đạt được những yêu cầu tốt nhất.

"Tóm lại, nó sẽ là cơ hội tốt để Việt Nam vươn lên khỏi việc sản xuất hàng bình dân và với công nghệ với tầm mức thấp, để mà bứt phá, vươn lên công nghệ cao, năng suất tốt và tạo ra những hàng hóa đạt phẩm cấp quốc tế, đồng thời giảm và tránh được những rủi ro khi phải phụ thuộc kinh tế vào một thị trường hay nền kinh tế nào đó.

"Đây là chính là điều chúng ta mong muốn và nền kinh tế Việt Nam phải vươn lên qua chuyện này, như thế hiệp định này đáp ứng được những định hướng phát triển tích cực, bền vững và tốt đẹp cho Việt Nam và nền kinh tế quốc dân."

Mời quý vị bấm vào đường dẫn này để theo dõi bài một trong cuộc phỏng vấn của BBC News Tiếng Việt với chuyên gia kinh tế và tài chính quốc tế Đinh Trọng Thịnh về hai hiệp định EVFTA và EVIPA mà Quốc hội Việt Nam vừa thông qua hôm 08/6/2020 với đa số tuyệt đối.