Giới trẻ Việt Nam quan tâm bầu cử Mỹ hơn Đại hội 13?

  • Bùi Thư
  • BBC News Tiếng Việt
Chụp lại hình ảnh,

Sinh viên và các bạn trẻ theo dõi bầu cử Mỹ hôm 04/11/2020 tại Trung tâm Hoa Kỳ ở TP HCM

Đại hội đảng 13 sắp diễn ra sẽ chọn ra người lãnh đạo đất nước trong 5 năm tiếp tới. Tuy nhiên, nhiều bạn trẻ ở Việt Nam lại ít quan tâm tới sự kiện chính trị này hơn cuộc bầu cử tại Mỹ.

"Ở các nước khác, phân tích hay bình luận về bầu cử có thể dựa trên hệ thống pháp luật, án lệ nhưng ở Việt Nam thì dựa trên thâm niên đảng viên, về giới tính, vùng miền và sự thân thiết. Tuy quan tâm nhưng không có thông tin gì để thảo luận, không có cơ sở để bàn thì dễ bị xem là xuyên tạc," Minh Đăng, sinh năm 1999, chia sẻ với BBC News Tiếng Việt hôm 12/1.

Minh Đăng hiện đang theo học ngành Quan hệ quốc tế thừa nhận rằng cậu quan tâm chính trị và bầu cử Mỹ hơn, vì cậu đọc được nhiều hơn, có nhiều nghiên cứu hơn và có ích hơn cho cá nhân về mặt học thuật.

Người trẻ quan tâm gì về Đại hội 13?

BBC News Tiếng Việt đã trao đổi với 25 người trẻ Việt Nam từ độ tuổi 20 đến 29 tuổi hiện đang sống, học tập trong và ngoài nước về sự quan tâm của họ đối với Đại hội 13 sắp tới. Trong đó, chỉ 3 người quan tâm và theo dõi, số còn lại thì biết đến nhưng không quá bận tâm.

Minh Đăng là một trong số ít người để tâm đến sự kiện này.

Cậu chia sẻ: "Tôi cảm thấy tò mò vì nó thuộc mối quan tâm về chính trị Việt Nam của mình, có ích cho việc học của mình. Cụ thể, tôi quan tâm về bốn người đứng đầu đất nước sẽ là ai và những chính sách đối nội, đối ngoại có thể thay đổi như nào trong thời gian tới, đặc biệt là mối bang giao với Mỹ và Trung Quốc."

"Về ảnh hưởng của Đại hội đảng 13 thì tôi nghĩ nó sẽ tác động đến xã hội Việt Nam, làm ảnh hưởng đến đường hướng sự nghiệp hay việc học của mình. Tôi khá hứng thú và tò mò về kết quả, tôi cũng có đọc nhiều bài chuyên gia phân tích tuy nhiên bản thân tôi thấy hiện tại thông tin về nhân sự đảng rất mờ mịt," Minh Đăng bộc bạch.

Trần Đại Lâm, sinh năm 1994, hiện đang hành nghề luật sư, nói rằng chỉ quan tâm chừng mực:

"Tôi có quan tâm vì muốn xem kỳ đại hội này có những nhân tố trẻ hay không và vì đây là lực lượng nắm quyền duy nhất ở Việt Nam nên cần biết ai sẽ là người lãnh đạo mình trong vòng 4-5 năm tới. Tuy nhiên, tôi không quá quan tâm vì nó không thu hút, hấp dẫn vì họ chỉ đại hội trong nội bộ đảng của mình, người dân thường không có đóng góp được gì."

Lâm nhận xét: "Không gian thảo luận chính trị ở Việt Nam khá hạn chế vì khi nói đến nhân sự đảng thường bị coi là nhạy cảm. Tuy nhiên, ở quán trà đá, trước cổng trường đại học tôi cũng có nghe mọi người nói với nhau. Nhưng lên tiếng chính thức, bàn luận một cách khoa học thì dường như vắng bóng."

Bảo Nghi sinh năm 1996, sinh sống tại Hà Nội, chia sẻ với BBC rằng dù ngày nào cũng đi ngang Ba Đình nhưng cô không quan tâm vì không rõ mình góp dự được gì. Với những giới hạn của thông tin thì cũng không biết quan tâm gì vì các thông tin về nhân sự cấp cao của Đảng, bao gồm 'tứ trụ' và ban bí thư được coi là thông tin 'tuyệt mật'."

Hiện đang cộng tác với một số tờ báo, Nghi chia sẻ: "Tôi hiện chỉ quan tâm là Đại hội diễn ra từ ngày mấy đến ngày mấy vì đang làm báo thì sẽ có những tuyến bài bị cho là nhạy cảm sẽ không được duyệt lúc này."

Đang làm cho một công ty ở Trung Quốc, Thế Vĩnh, sinh năm 1993, nói với BBC:

"Lý do quan tâm đến Đại hội đảng 13 là vì công việc hiện tại cần biết các chính sách nhà nước, cụ thể là nhân sự mới lên sẽ có đường lối thân Trung hay thân Mỹ để các doanh nghiệp nơi Vĩnh làm việc có thể đầu tư được hay không."

"Vì làm kinh doanh, tôi muốn xem lãnh đạo mới tầm nhìn thế nào, có các chủ trương về chính sách ra sao. Ví dụ như chúng tôi muốn hợp tác với một công ty Việt Nam thì cũng phải cân nhắc dàn lãnh đạo của công ty này có mối quan hệ như thế nào với những người sẽ nắm quyền sắp tới. Nhưng bạn bè cùng tuổi thì họ không quan tâm vì họ thấy phương án nhân sự là bí mật nhà nước, họ không muốn phiền phức nên không bàn đến luôn cho khỏe," Vĩnh nhận xét.

Chụp lại hình ảnh,

Nhiều người trẻ đang theo dõi trực tiếp kết quả bầu cử Mỹ năm 2016 do Tổng Lãnh Sự Quán Hoa Kỳ tổ chức vào ngày 09/11/2016 tại TP HCM

Khi được hỏi về việc nhận xét ra sao với dàn lãnh đạo đất nước trong 5 năm vừa qua, đa phần các bạn trả lời họ không nhớ gì nhiều đến chính sách của Đảng và Nhà nước, chỉ thấy nổi cộm chiến dịch 'đốt lò' của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng. Nhiều lãnh đạo cấp cao của Việt Nam tới khi bị kết án tham nhũng, gây thất thoát hàng nghìn tỉ đồng hay làm lộ bí mật nhà nước,... thì họ mới biết đến.

Ngược lại, chủ đề về bầu cử tổng thống Mỹ và những sự kiện xoay quanh lại thu hút giới trẻ Việt Nam hơn. Bằng chứng là trên Facebook cá nhân, nhiều người chia sẻ bài viết, thậm chí nín thở theo sát cuộc đua của hai ứng cử viên tổng thống khi các bang kiểm phiếu. Có một số nhóm lập Zoom, Google Meet hoặc tham dự sự kiện như ở Trung tâm Hoa Kỳ hôm 04/11/2020 để cùng nhau thảo luận về bầu cử Mỹ.

Vì sao quan tâm bầu cử Mỹ hơn?

Trong số 4 người trả lời BBC, tất cả đều thừa nhận họ thấy hứng thú, tò mò với bầu cử Mỹ hơn vì nhiều lý do.

Bảo Nghi nhìn nhận: "Tôi quan tâm tới bầu cử Mỹ hơn vì nó thú vị, kích thích sự tìm hiểu, tò mò của tôi. Còn ở Việt Nam, mọi người đều ngầm hiểu nhân sự đã được cơ cấu sẵn, giống như mình xem phim mà biết trước kịch bản thì có còn thu hút nữa không? Tất nhiên là mất đi sự kịch tính, mà như vậy thì đâu còn gì hứng thú nữa để đón xem".

Hơn nữa, Nghi cho rằng một phần bản thân không quan tâm đến Đại hội Đảng vì thấy thông tin về sự kiện khá nghèo nàn và khô khan. Chưa kể, theo Nghi, bầu cử người lãnh đạo đất nước phải dựa trên quy tắc, như ở Mỹ, dù không phục nhưng ông Trump vẫn phải chuyển giao quyền lực cho ông Biden. Ở Việt Nam, muốn tại vị tiếp thì tạo ra 'trường hợp đặc biệt'.

Nghi kể: "Tôi đi công tác đến một thị xã hẻo lánh miền Tây Nam Bộ thì thấy họ mở kênh YouTube về Tổng thống Trump và nghe về bầu cử Mỹ chứ không nghe ngóng Đại hội đảng ai lên ai xuống thế nào. Để thay đổi điều này thì ít nhất mỗi người thấy mình là một phần, thấy bản thân có giá trị và nằm trong cuộc chơi thì mới tham gia được."

Chụp lại hình ảnh,

Các bạn trẻ thử bỏ phiếu bầu cử giả định tại Trung tâm Hoa Kỳ, TP HCM, Việt Nam hôm 04/11/2020

Khoa Lê, sinh năm 1993, là kỹ sư sinh hóa hiện đang sống tại California, chia sẻ với BBC News Tiếng Việt hôm 11/1 rằng so với chính trị Việt Nam, Khoa quan tâm đến chính trị Mỹ hơn, cụ thể là theo dõi bầu cử Mỹ hơn là Đại hội đảng 13 vì nhiều lý do:

"Thứ nhất, tôi đang ở Mỹ nên cái gì gần mình, mình lo trước. Thứ hai, thông tin bên Mỹ đầy đủ hơn Việt Nam nếu xét về vấn đề bầu cử, nhân sự. Thêm nữa, tôi ít đọc báo chí ở Việt Nam vì cảm thấy thông tin không đủ, không minh bạch và tôi thường có ấn tượng rằng nó là màn kịch đã được sắp xếp đâu đó rồi, mình không có quyền can dự hay thay đổi gì nên tôi không hứng thú."

Với 11 năm học tập và làm việc tại Mỹ, Khoa cho rằng giới trẻ Việt Nam thực sự có quan tâm chính trị:

"Bằng chứng là với bầu cử Mỹ, mọi người bình luận rất rầm rộ. Nhưng ở Việt Nam không có không gian thảo luận chính trị đa chiều nhưng những vấn đề xã hội thì có thể thấy giới trẻ thể hiện chính kiến rất mạnh mẽ và đa dạng. Nhưng một số chủ đề như dân chủ hóa, đa nguyên, nhân sự đảng, nhân vật lịch sử... vẫn hạn chế," Khoa nêu ý kiến.

Còn Thế Vĩnh nói rằng, tuy có cập nhật thông tin về Đại hội Đảng nhưng mối quan tâm hơn của anh là về chính trị Mỹ:

"Tôi làm trong ngành xuất khẩu đi Mỹ nên chính sách của Mỹ áp lên Trung Quốc gián tiếp hay trực tiếp đều có ảnh hưởng tới mình. Nhiều người nghĩ dù ai lên nắm quyền thì Việt Nam cũng không cứng rắn gì với Trung Quốc, ngay cả chuyện chủ quyền biển đảo, Việt Nam cũng chỉ phát ngôn lặp lại về việc khẳng định và phản đối thế thôi chứ không căng thẳng gì. Nhìn chung, chính trị Việt Nam được đánh giá là 'bền vững ổn định' nên biến động vẫn là ở Mỹ."

Chụp lại hình ảnh,

Chương trình nói về quá trình bầu cử tổng thống Mỹ ở Trung tâm Hoa Kỳ tại Việt Nam ngày 04/11/2020

Là người thực hành luật, Trần Đại Lâm phân tích:

"Vì không có tiếng nói nào trong việc bầu chọn, việc bầu bán ở địa phương cũng được an bài sẵn và có vẻ không được dân chủ nên sự quan tâm có hạn chế. Tôi thấy bầu cử Mỹ có sức lôi cuốn mạnh mẽ hơn vì thu hút được sự tham gia của các đảng phái cạnh tranh, những cuộc tranh luận mở ra cũng thú vị hơn."

"Theo tôi, ở Mỹ hay Việt Nam đều có những quy chế bầu cử nhưng việc tuân thủ ở Việt Nam không cao. Ví dụ trường hợp của ông Trọng, trong kỳ bầu cử trước, ông đã tự đặt ra quy định để có thể ở lại và được xem là 'trường hợp đặc biệt'. Chính ông Trọng là người nói không để các trường hợp quá tuổi hay tham quyền cố vị nhưng chính bản thân ông ấy là người tham nhũng quyền lực, đã ở lại vị trí đó quá lâu," Đại Lâm nêu quan sát.