Chứng khoán Việt Nam: Đằng sau vấn đề nghẽn lệnh sàn HOSE

  • Hoàng Ngọc Anh
  • Viết cho BBC từ London
Sở giao dịch chứng khoán TP HCM

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Sở giao dịch chứng khoán TP HCM

Lượng giao dịch chứng khoán trên sàn HOSE liên tục tăng trong năm 2020 và đầu năm 2021, dẫn đến tình trạng nghẽn lệnh liên tục tại sàn chứng khoán HOSE tại thành phố Hồ Chí Minh trong nhiều tuần.

Hệ thống xử lý giao dịch bị quá tải, bảng điện tử không kịp cập nhật lệnh, nhà đầu tư không thể đăng nhập vào tài khoản để giao dịch.

Xuất hiện sự đổi lỗi cho giữa công ty chứng khoán và sàn giao dịch khi bị nghẽn lệnh, dẫn đến tâm lý bất an cho nhà đầu tư và gặp khó khăn khi đưa ra quyết định.

Giải pháp tình thế cho tình trạng nghẽn lệnh

Trước tình trạng nghẽn lệnh giao dịch đang ảnh hưởng đến uy tín và lợi ích của nhiều doanh nghiệp cũng như sàn giao dịch chứng khoán Tp Hồ Chí Minh.

Giải pháp tình thế đã được đưa ra, đó là nâng lô giao dịch từ 10 cổ phiếu lên 100 cổ phiếu, và đã được thực hiện. Thậm chí, đã có đề xuất nâng lên 1000 cổ phiếu trong một giao dịch.

Đây rõ ràng không phải một đề xuất hợp lý, bởi lẽ điều đó đồng nghĩa ngăn chặn các nhà đầu tư nhỏ và trung bình tiếp cận thị trường, cản trở dòng tiền đổ vào để khôi phục và thúc đẩy nền kinh tế; và đồng thời giảm doanh thu của các công ty chứng khoán và sàn giao dịch khi lượng lệnh giảm. đặc biệt trong tình trạng đại dịch Covid-19 đang diễn ra như hiện nay.

Một giải pháp tạm thời khác cũng đã được đề xuất, đó là một số doanh nghiệp chuyển sang giao dịch tại sàn HNX, và vấn đề này đang được triển khai tại 10 doanh nghiệp như Công ty CP chứng khoán VnDirect (VND), Công ty CP chứng khoán Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BSI) hay Công ty CP Bibica (BBC).

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Một nhà đầu tư Việt Nam theo dõi giá cổ phiếu trên màn hình

Một giải pháp dài hạn là cần thiết, khi HOSE hiện có 325 công ty đang niêm yết trên đó, nguồn tiền từ nhà đầu tư ngoại đổ vào không hề nhỏ, góp phần thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

Thêm nữa, theo báo cáo tài chính quý II/2020, 85% doanh thu của sàn HOSE đến từ dịch vụ giao dịch chứng khoán lợi nhuận gộp còn lại của HOSE là gần 351 tỷ đồng, tăng trưởng 21%.

Ấy thế mà bao nhiêu năm qua hệ thống giao dịch không hề được nâng cấp hay cải thiện. Người Thái hỗ trợ về mặt công nghệ để xây dựng nên sàn HOSE với tối đa là 900,000 lệnh/ phiên từ năm 2000.

Bối cảnh giờ đây đã thay đổi rất nhiều, trước đó trong năm 2005 "gà nhà" FPT đã xây dựng hệ thống công nghệ cho sàn HNX cho phép giao dịch ra khoảng từ 20 triệu đến 30 triệu lệnh mỗi phiên.

Trái lại, sàn HOSE không có sự thay đổi cải thiện, mặc dù vào ngày 26/12/2012, HOSE đã ký kết hợp đồng dịch vụ công nghệ thông tin với Sở giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX). Kết quả, gói thầu 04 vẫn đang chậm tiến độ.

Câu chuyện lại trở lại điểm xuất phát, đó là vẫn chờ chuyên gia Thái Lan can thiệp và hỗ trợ, nhưng dịch bệnh đang diễn ra khiến sự hỗ trợ từ họ không hiệu quả.

Vẫn là vấn đề cơ chế và quản lý

FPT đang là ứng cử viên sáng giá để giải quyết vấn đề nghẽn lệnh của sàn HOSE đang ảnh hưởng đến hàng triệu doanh nghiệp và nhà đầu tư ở Việt Nam. Theo chia sẻ của chủ tịch FPT Trương Hòa Bình, vấn đề này sẽ được giải quyết dứt điểm trong 3 đến 4 tháng tại cuộc họp giữa FPT với Bộ trưởng Tài Chính Đinh Tiến Dũng, nhưng mọi thứ chưa được quyết định.

Nguồn hình ảnh, Chau Doan/Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

FPT đang là ứng cử viên sáng giá để giải quyết vấn đề nghẽn lệnh của sàn HOSE

Thực tế, nguyên nhân được đưa ra vẫn là một câu chuyện không mới là sự chồng chéo về việc giám sát và đưa ra quyết định giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và HOSE.

Sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh (HOSE) lại không thể toàn quyền quyết định trong gói thầu chính với KRX do mình bỏ vốn.

Ngoài ra, vấn đề khắc phục tình nghẽn lệnh lại do Ủy ban chứng khoán Nhà nước bàn bạc và giải quyết. Tất cả, vẫn chỉ là những giải pháp tạm thời không có tính hệ thống.

Hiện tại, sàn HOSE vẫn là một công ty nhà nước, điều này đang làm hạn chế khả năng quản trị và phát triển của doanh nghiệp này, khi đang xuất hiện sự quản lý chồng chéo và thiếu nhất quán lên Sở giao dịch chứng khoán Tp Hồ Chí Minh.

Thực tế, hầu hết các sàn giao dịch lớn trên thế giới phải kể đến như New York Stock Exchange - Sàn giao dịch chứng khoán New York (NYSE), London Stock Exchange - Sàn giao dịch chứng khoán Luân Đôn (LSE) đều là các công ty cổ phần và cổ phiếu được nắm giữ bởi các ngân hàng, quỹ đầu tư hay công ty môi giới chứng khoán.

Tình trạng nghẽn lệnh giao dịch tại sàn HOSE có thể sẽ được giải quyết dứt điểm bởi FPT hoặc KRX.

Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi cho sự phát triển bền vững cho sàn HOSE đó là sự độc lập về quản lý cần được thực hiện. Cụ thể HOSE cần trở thành một doanh nghiệp cổ phần như NYSE hay LSE trong tương lai.

* Bài thể hiện quan điểm riêng của tác giả, người vừa hoàn tất chương trình liên kết đào tạo của Đại học Ngoại thương VN và ĐH Metropolitan University, London, Anh Quốc.