VN: Nhà thơ người Chăm Đồng Chuông Tử 'mất tích'?

Ông Đồng Chuông Tử

Nguồn hình ảnh, FB Đồng Chuông Tử

Chụp lại hình ảnh,

Ông Đồng Chuông Tử là một nhà thơ và nhà nghiên cứu văn hóa Chăm ở Bình Thuận

Một nhà thơ, nhà hoạt động xã hội dân sự và văn hóa người Chăm, ông Đồng Chuông Tử bị mất tích từ hôm thứ Tư, 07/4/2021, trong lúc gia đình bày tỏ nghi ngại với BBC là ông đã bị an ninh chính quyền 'bắt giữ'.

Hôm thứ Sáu, trên đường từ tỉnh Bình Phước về nhà ở tỉnh Bình Thuận, bà Phú Thị Hà Nin, vợ của nhà thơ nói với BBC:

"Chồng tôi đã không về nhà kể từ hôm thứ Tư, tôi thì đang đi làm công ở tỉnh khác, hôm trước chồng tôi có nói với tôi là anh ấy có nhận được giấy mời lên làm việc của công an, và anh ấy sẽ đi.

"Bình thường anh ấy vẫn gọi điện hay trao đổi với tôi, nhưng từ hôm thứ Tư đến giờ, tôi không hề nhận được cú điện thoại hay nhắn tin nào của chồng tôi.

"Ngày hôm qua, thứ Năm, tôi bất ngờ nhận được một cú điện thoại của một người, người đó nói là chồng tôi đang ở một nơi với ba người và ngày hôm sau chồng tôi sẽ được về nhà.

"Tôi có đề nghị người đó cho tôi nói chuyện với chồng tôi, thì người đó nói là anh Đồng Chuông Tử đang 'bị say quá' nên không nói chuyện được, say từ sáng đến chiều.

"Tôi năn nỉ là kể cả chồng tôi có say, thì cứ cho tôi nghe, tôi nghe tiếng hay hơi thở của chồng tôi, thì tôi biết ngay, nhưng người đó nhất quyết không cho tôi nói chuyện và sau đó tắt máy và tôi cố liên lạc lại thì đều không được và chồng tôi biệt vô âm tín từ hai ngày qua và anh ấy cũng chưa được về nhà."

'Có giấy triệu tập của công an'?

Nguồn hình ảnh, FB Đồng Chuông Tử

Chụp lại hình ảnh,

Ông Đồng Chuông Tử phát biểu tại một sự kiện văn hóa ở địa phương năm 2018

Khi được hỏi bà có nghĩ là ông chỉ tự vắng mặt và mất liên lạc do một lý do bình thường nào đó hay không, bà Phú Thị Hà Nin nói:

"Tôi không thể biết lý do nào mà nhà tôi bị bắt, anh ấy làm gì, có hoạt động gì hay không, thì tôi không bao giờ được biết, nhưng chồng tôi có cho tôi biết là anh ấy có giấy mời của công an lên làm việc từ hôm thứ Tư và từ đó thì anh ấy biệt vô âm tín.

"Tôi dự định là sẽ về đến nhà cuối tuần này để lên Công an hỏi về việc của chồng tôi, nếu không kịp thì tôi cố gắng ngay đầu tuần sau sẽ ra cơ quan công an.

"Tôi cũng rất khó khăn, chồng tôi cũng phải đi làm ăn xa, thỉnh thoảng anh ấy mới về nhà, thì lần này lại như vậy, tôi vừa mới tới tỉnh ngoài định làm công vài ngày kiếm chút tiền để về nhà, hiện tại tôi cũng không có tiền nữa, nhưng cố gắng để xoay đâu đó để về nhà xem anh ấy ra sao," vợ nhà hoạt động nói với BBC.

Hôm thứ Năm, một nhà thơ khác người Chăm, ông Lưu Tặng, bạn của ông Đồng Chuông Tử, viết trên Facebook cá nhân từ Bình Thuận 'cập nhật thông tin' về vụ việc:

"Thông tin theo cá nhân nhận được, anh Đồng Chuông Tử đã (được) chuyển từ cơ quan công an thị xã Ma Lâm xuống công an tỉnh Bình Thuận vào ngay ngày hôm qua 07/4. Vụ việc còn đang theo dõi xác minh lý do bị bắt và tạm giữ. Có thể đến chiều ngày mai 09/4 sẽ cập nhật chi tiết hơn."

'Bị theo dõi và quan ngại bắt giữ'?

Nguồn hình ảnh, FB Đồng Chuông Tử

Chụp lại hình ảnh,

Dân tộc Chăm đóng góp bản sắc văn hóa độc đáo của mình vào văn hóa đại gia đình các tộc người tại Việt Nam, theo giới nghiên cứu

Hôm thứ Sáu, cũng từ Bình Thuận, một người bạn khác của gia đình nhà thơ Đồng Chuông Tử (không muốn tiết lộ danh tính) nói với BBC:

"Gần đây, anh ấy có cho tôi và một số bạn bè biết là anh ấy có ý định đứng ra tự ứng cử Đại biểu Quốc hội của tỉnh nhà tức là tỉnh Bình Thuận, để đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri người Chăm và đồng bào nói chung ở quê hương.

"Nhưng anh ấy cũng lại viết công khai trên Facebook của anh ấy rằng Bình Thuận chỉ có 7 suất, hết 3 suất là của Trung ương, chỉ còn 4 suất địa phương của cả tỉnh 'cũng đâu đến mình', tức là khó có cơ hội cho anh ấy được trúng cử. Anh ấy đã bình luận công khai như thế.

"Thế rồi, mấy hôm trước anh nói là anh cảm giác bị theo dõi nhiều lên và anh cho biết là có giấy triệu tập lên làm việc của công an thị trấn Ma Lâm, thuộc huyện Hàm Thuận Bắc ở đây.

"Từ trước đến nay, anh Đồng Chuông Tử luôn là một người con hiền hòa của dân tộc Chăm, một người chỉ biết yêu quê hương, đất nước, con người của người dân mình, và sống hòa nhã với bà con khắp nơi.

"Anh ấy làm thơ, sáng tác, viết báo ca ngợi quê hương đất nước Chăm, phong tục, truyền thống Chăm, nhưng có thể do anh ấy cũng có những bài viết gần đây bày tỏ lo lắng về tình hình đời sống, quyền con người của người dân Chăm và bà con ở quê hương, mà anh ấy bị chú ý và bị người ta theo dõi.

"Gần đây anh có nhắc lại với tôi và một số bạn bè là anh ấy quan ngại rằng mình sẽ bị bắt. Hôm nay, tôi có hỏi và được một người có quen biết trong chính quyền ở tỉnh nhà nói rằng anh ấy sẽ được chính quyền thả về vào thứ Ba tuần sau, nhưng tôi không dám chắc là có chuyện thả ấy không, vì đợt này nhiều người bị bắt đi, là bắt đi luôn và có thể bị đưa đi xét xử.

"Anh ấy gia cảnh còn rất khó khăn, các con còn bé, anh ấy có hai con, cháu trai đầu đang học lớp năm, còn con gái mới hơn 3 tuổi, mẹ các cháu vẫn phải đi làm xa nhà, làm thuê làm mướn, công nhật để kiếm ăn, sự việc lại diễn ra ngay trước Tết của người Chăm là vào ngày Chủ nhật này.

"Tôi và các bạn bè, cũng như gia đình anh ấy đang rất lo lắng cho anh ấy và chúng tôi thực sự quan ngại rằng có thể anh ấy đã bị an ninh, hay công an chính quyền bắt giữ."

Liên quan đến ứng cử Đại biểu Quốc hội?

Nguồn hình ảnh, Cổng thông tin CATPHN

Chụp lại hình ảnh,

Thông cáo của Công an TP Hà Nội về vụ bắt giữ bà Nguyễn Thúy Hạnh hôm thứ Tư, 07/4/2021

Hôm 09/4, từ Hà Nội, một nhà quan sát xã hội dân sự quan tâm đến sự kiện này bình luận với BBC:

"Tôi chưa biết thông tin cuối cùng về sự việc, nhưng tôi chỉ thấy rằng trong một thời gian vừa qua, nhất là trong lúc chuẩn bị để nộp hồ sơ ứng cử của Đại biểu Quốc hội ở Việt Nam, đã có rất nhiều người, hoặc có ý định ra ứng cử, hoặc nộp hồ sơ rồi, thì đã bị công an đến đe dọa, hoặc thậm chí một số người còn bị bắt hẳn hoi," Tiến sỹ Khoa học Nguyễn Quang A nói với BBC.

"Và tôi cũng có nghe rằng nhiều người mà 5 năm trước ứng cử, hoặc có giúp những người khác trong hoạt động ứng cử độc lập cũng đều bị công an bắt lên, hỏi, rồi truy lùng.

"Tôi cho rằng những hiện tượng như thế khó chấp nhận được trong một chế độ mà người ta tự nhận là của dân, do dân và vì dân, dân thụ hưởng và đó là một sự vi phạm trắng trợn quyền của công dân đã được ghi vào chính Hiến pháp của họ.

"Với trường hợp của ông Đồng Chuông Tử, với tư cách một nhà thơ người dân tộc ít người, dân tộc Chăm, nếu đúng là ông bị chính quyền bắt và họ làm không khéo, thì có thể có vấn đề sẽ trở thành rất lớn đối với chính quyền."

Đang có một chiến dịch trấn áp?

Ông Nguyễn Quang A nhân dịp này cho hay ông cũng rất quan ngại về điều được cho là có thể có một chiến dịch trấn áp với giới hoạt động xã hội dân sự, vận động cho tự do, dân chủ, nhân quyền ở Việt Nam:

Nguồn hình ảnh, Hội Nhà báo Độc lập Việt Na

Chụp lại hình ảnh,

Các ông Phạm Chí Dũng (trái), Nguyễn Tường Thụy (trên, phải) và Lê Hữu Minh Tuấn (dưới, phải) đều bị truy tố về tội tuyên truyền chống nhà nước CNXHCN Việt Nam

"Việc kiện toàn nhân sự của nhà nước và đảng Cộng sản Việt Nam thì chỉ diễn ra gần đây thôi, nhưng đã có những chiến dịch đàn áp bắt bớ kéo dài, nối tiếp nhau, mà đợt gần nhất kéo dài thực sự là suốt 6 tháng nay rồi.

"Thậm chí từ trước cả đó nữa, từ các vụ bắt bớ, trấn áp với anh Phạm Chí Dũng, anh Nguyễn Tường Thụy, nhiều người khác, rồi đến Phạm Thị Đoan Trang và mới đây là Nguyễn Thúy Hạnh, chưa kể các trường hợp khác như anh Lê Trọng Hùng, người đã nộp đơn vào ứng cử Quốc hội

"Tôi nghĩ đây là một chiến dịch đàn áp rất khốc liệt, có hệ thống và họ làm như thế không khôn ngoan gì cả, nếu một chính quyền mạnh, thì sợ gì các nhà hoạt động và họ làm như vậy chỉ càng chứng tỏ họ đang rất lo sợ người dân đòi hỏi, thực thi quyền dân chủ và như thế không nên.

"Tôi cho rằng, những hành động này của chính quyền chắc chắn gây ra ảnh hưởng bất lợi cho Việt Nam. Việt Nam đang ứng cử vào Hội đồng Nhân quyền của Liên Hợp Quốc, mà lại đi làm như thế, thì tôi không biết là giữa bên Công an và bên Ngoại giao, các bộ, ngành này có kết hợp, phối hợp, trao đổi với nhau hay không.

"Nhưng nếu mà không có sự phối hợp, thì các hành động mà tôi cho là đàn áp, trấn áp này chính là tự đánh vào các hoạt động ngoại giao, uy tín của Việt Nam ở quốc tế và khu vực. Tình hình hiện nay đã khác, thời của Tổng thống Donald Trump ở Mỹ vừa qua đã khép lại, hiện nay chính quyền của Tổng thống Joe Biden đã đặt lại sự nhấn mạnh vào nhân quyền và ủng hộ dân chủ, tự do.

Nguồn hình ảnh, FB Nguyễn Thúy Hạnh

Chụp lại hình ảnh,

Bà Nguyễn Thúy Hạnh, sinh năm 1963, từng ra ứng cử trên tư cách ứng viên độc lập cho ghế Đại biểu Quốc hội Việt Nam vào năm 2016

"Tôi không nghĩ Việt Nam muốn bắt chước Trung Quốc, vì Việt Nam có vị thế khác Trung Quốc, để mà đi nắn gân chính quyền Biden vào thời điểm này, nhưng tôi nghĩ rằng nếu là một chính quyền mạnh, tự tin và vững, không cần gì phải làm những việc như trên.

"Mà thậm chí, trái lại, nên và phải khuyến khích những ý kiến khác nhau được nói lên, phải tôn trọng quyền của công dân một cách thực sự," ông Nguyễn Quang A nói với BBC.

Gần đây, truyền thông Việt Nam công bố nhiều vụ bắt giữ, khởi tố bị can, khởi tố vụ án với nhiều người mà chính quyền gọi là các đối tượng lợi dụng các quyền tự do, dân chủ, chống phá đảng và nhà nước.

Chính quyền cho rằng đã có nhiều 'đối tượng' ở trong và ngoài nước là các thế lực thù địch, đã và đang tuyên truyền, hoạt động chống phá nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Truyền thông chính thống của nhà nước Việt Nam khẳng định đảng và nhà nước quan tâm, khuyến khích xã hội dân sự, dân chủ hóa và đề cao nhân quyền, ở Việt Nam không có tù nhân lương tâm mà chỉ có những người bị pháp luật xử lý vì vi phạm luật pháp, kể cả luật hình sự mà thôi.

Đọc thêm một số bài viết của Đồng Chuông Tử