Ngoại giao Việt Nam thời kỳ mới cần 'đi vào chiều sâu và thực chất hơn'

Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Bùi Thanh Sơn

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Tân Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Bùi Thanh Sơn phát biểu trong sự kiện Đối thoại Chính sách Cấp cao Á-Âu (ASEM) cấp Bộ trưởng Ngoại giao tại Hà Nội ngày 22/6/2021

Một trong những thách thức của ngoại giao Việt Nam ngày nay và hướng tới tương lai là làm sao từ bỏ được cách thức hoạt động 'dàn trải', 'tô vẽ' thật đẹp hình ảnh đất nước mà không đi vào chiều sâu, một nhà cựu ngoại giao của Việt Nam nói với BBC News Tiếng Việt hôm thứ Năm.

Chia sẻ quan điểm tại cuộc hội luận chuyên đề Bàn tròn thứ Năm 12/8/2021 từ Thụy Sỹ, ông Đặng Xương Hùng, cựu Phó Vụ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, nêu ra hai thách thức lớn cho ngành ngoại giao Việt Nam hiện nay với tầm nhìn tới tương lai.

"Thách thức thứ nhất theo tôi là Việt Nam phải lựa chọn trong quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc và phải làm sao để giải quyết tốt mối quan hệ tay ba này mà không làm mất lòng cả hai bên," vị cựu Lãnh sự Việt Nam tại Geneva.

Quan sát những gì Trung Quốc làm với Việt Nam trong thời gian qua, cũng như các giai đoạn ngay trước đó, cựu quan chức ngoại giao này nhắc lại "nguy cơ thời kỳ Bắc thuộc mới" theo lời mà cố Ngoại trưởng CHXHCN Việt Nam, ông Nguyễn Cơ Thạch, từng nói trước đây.

"Thế thì ngoại giao Việt Nam làm sao có thể đưa mình vào thế không bị Trung Quốc bắt nạt như vậy", ông Đặng Xương Hùng nói.

"Mặt khác, Việt Nam có một vai trò rất quan trọng trong quan hệ chiến lược của Mỹ với Trung Quốc, do đó, Mỹ rất quan tâm làm sao để cho Việt Nam không rơi vào vòng kiểm soát của Trung Quốc."

Về thách thức thứ hai, ông Đặng Xương Hùng nhận định:

"Thách thức thứ hai, đó làlàm sao ngoại giao Việt Nam từ bỏ được cách thức hoạt động ngày xưa, tức là chỉ đi làm ngoại giao minh họa thật đẹp, tô vẽ thật đẹp cho hình ảnh của Việt Nam... và đa dạng hóa đa phương hóa quan hệ đó nó đi vào thực chất hơn chứ không phải là dàn trải".

Hiện nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với đa số các quốc gia trong 193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc, thiết lập khuôn khổ đối tác với vài chục nước, trong đó Trung Quốc, Nga được ký kết chính thức là các đối tác chiến lược của Việt Nam.

Thách thức thứ hai này là một trở ngại rất lớn vì ngoại giao Việt Nam,theo ông Đặng Xương Hùng và ông nói tiếp:

"Ngoại giao Việt Nam lâu nay chỉ là công cụ đối ngoại của đảng Cộng sản Việt Nam và phải phục vụ lợi ích của đảng mà đôi khi cho đến hiện nay dẫn đến tình hình là nhiều khi lợi ích của đảng đối lập với lợi ích dân tộc và lợi ích của nhân dân."

Xác định quan hệ 'bình đẳng' với cường quốc là điều 'tiến bộ'

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Nhà quan sát cho rằng việc Việt Nam xác định quan hệ với đối tác cường quốc ở khu vực trên cơ sở bình đẳng l một dấu hiệu tiến bộ

Từ Hà Nội, nhà quan sát Nguyễn Nguyên Bình, cựu Trung tá QĐNDVN, nhà nghiên cứu Trung Quốc và con gái của Tướng Nguyễn Trọng Vĩnh - cố Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc, đưa ra một góc nhìn bổ sung:

"Tôi cho rằng thời gian này, giai đoạn này không khó khăn như giai đoạn trước, nó thuận lợi hơn. Bởi vì tôi có nghe Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Phạm Minh Chính mới phát biểu trên một số diễn đàn, hội nghị quốc tế, đặc biệt là tại cả hội nghị cấp cao trực tuyến trên diễn đàn của Liên Hợp Quốc, cả hai ông đều nói quan hệ với của Việt Nam với Trung Quốc là trên cơ sở bình đẳng.

"Cái chữ 'bình đẳng' theo tôi là rất quan trọng, từ trước đến nay có nói đâu, bây giờ phát biểu được như thế tôi cho rằng cũng là tiến bộ.

"Và như thế có thể nghĩ đến một giai đoạn tốt hơn, còn nếu muốn giải quyết quan hệ với Trung Quốc, thì các vị lãnh đạo đó nên tìm hiểu Trung Quốc kỹ hơn và hiểu được những cách thức và lối chơi của họ, và khi đã hiểu thì Việt Nam sẽ cư xử được đúng, tốt, hơn nữa Trung Quốc bao giờ cũng mạnh miệng, nói rất lớn, nhưng nếu đối tượng, đối tác của họ mà mạnh mẽ lên một chút, thì họ lại có thể khác ngay.

"Theo tôi vấn đề là không nên sợ Trung Quốc, hiện nay vẫn quan hệ với Trung Quốc, nhưng nói như ông Phúc, ông Chính là quan hệ 'bình đẳng' thì như thế không có vấn đề gì."

Từ Đại học Maine, Hoa Kỳ, Giáo sư Ngô Vĩnh Long, nhà sử học, đánh giá thách thức lớn nhất với ngoại giao Việt Nam là quan hệ đối với Trung Quốc, ông nói:

"Lá bài của Trung Quốc rất quan trọng trong đường lối ngoại giao của Việt Nam."

"Thời kỳ khó khăn nhất của ngoại giao Việt Nam là khoảng năm 1972 khi Mỹ với Trung Quốc bắt tay nhau và hai nước ép Việt Nam, mà mãi cho đến năm 1995 mới giải tỏa được khi Hoa Kỳ bình thường hóa quan hệ với Việt Nam.

"Tuy nhiên, với những thành công trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam hiện nay với các nước như Mỹ, Ấn Độ, Nhật và nhiều nước khác tôi cho rằng Trung Quốc khó mà uy hiếp được Việt Nam trong lúc này."

Cần làm gì với bản thân để người khác tôn trọng mình?

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Tuy Mỹ có thể không đặt nặng vấn đề 'nhân quyền' với Việt Nam trong chuyến thăm của Phó Tổng thống Kamala Harris tới Hà Nội tới đây, Việt Nam cần đối xử tốt trước hết với công dân mình, theo học giả từ Mỹ

Ôn cố, để tri tân, trong khi xem xét những thách đố đối với ngành ngoại giao của Việt Nam hiện tại và tới đây, Giáo sư Ngô Vĩnh Long nhân dịp này cũng đề cập và bình luận về khía cạnh bang giao song phương Mỹ - Việt nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam sắp tới vào hạ tầng tháng Tám của Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris.

Hôm 04/8, truyền thông Mỹ đưa tin Thượng nghị sỹ của đảng Cộng hòa thuộc bang Texas, John Cornyn đã gửi thư đến Ngoại trưởng và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, yêu cầu chính quyền Mỹ thúc đẩy Việt Nam về vấn đề nhân quyền và tự do, dân chủ nhân chuyến thăm của bà Harris tới Việt Nam.

Cũng theo truyền thông Mỹ, một chính khách khác, ông Ro Khanna, Hạ nghị sỹ của đảng Dân Chủ thuộc bang California hôm 06/8 đã gửi thư lên Phó Tổng thống Mỹ nhắc nhở về vấn đề nhân quyền, dân chủ ở Việt Nam, trong đó ông thỉnh cầu bà Harris nêu lên những 'vi phạm nhân quyền trầm trọng' của chính phủ Việt Nam trong các cuộc trao đổi cùng giới chức cao cấp Việt Nam; nhấn mạnh ủng hộ nhân quyền phải là 'ưu tiên hàng đầu của hành pháp Mỹ trong hợp tác chiến lược và toàn diện giữa hai quốc gia.

Giáo sư Ngô Vính Long nhận định: "Chuyến thăm này rất là quan trọng và theo tôi Mỹ đã làm việc rất đúng lúc.

"Tuy nhiên vấn đề nhân quyền không phải là trở ngại lớn trong quan hệ hai nước. Trong chuyến thăm này, Mỹ và Việt Nam sẽ không đặt đây thành một vấn đề lớn."

"Tuy vậy, theo tôi Việt Nam nên đặt vấn đề đó là vấn đề lớn đối với chính Việt Nam, bởi vì người Việt Nam có tự do thoải mái thì nước ngoài họ mới trọng Việt Nam."

"Nếu mà muốn bình đẳng với nước ngoài, thì Việt Nam nên bình đẳng với công dân của mình.

"Tôi nghĩ vấn đề nhân quyền và dân quyền là hai vấn đề mấu chốt để cho Việt Nam phát triển," học giả từ Đại học Maine nói với BBC.

Quý vị bấm vào đường dẫn này để theo dõi cuộc hội luận chuyên đề Bàn tròn thứ Năm của BBC News Tiếng Việt với chủ đề 'Ngoại giao Việt Nam từ Nguyễn Cơ Thạch đến hiện tại' hôm 12/8/2021.