VN sẽ ra sao nếu đại dịch cúm xảy ra ?

Mức độ trầm trọng của một đại dịch cúm được đo bằng số ca bệnh và tử vong xảy ra khi đại dịch hoành hành.

Theo một mô hình máy tính của Imperial College tại London vừa xuất bản trên Science, cúm A(H1N1) sẽ lan rộng khắp thế giới trong 6-9 tháng nữa. Chủng cúm này tuy có độc tính không cao như cúm gây đại dịch 1918 (giết chết 40-50 triệu người), nhưng lại tương đương với chủng đại dịch 1957 (giết 2 triệu người).

Cứ 3 người trên thế giới thì có một người bị nhiễm, tuy đa số sẽ có triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng gì.

Một điều chắc chắn là cúm A(H1N1) sẽ lan đến Việt Nam trong thời gian không sớm thì muộn, cho dù VN có kiểm soát biên giới và cách ly nguồn bệnh giỏi bao nhiêu đi nữa.

Tôi không muốn tiên đoán rằng chủng cúm A(H1N1) hiện nay sẽ gây đại dịch cúm trên người hay không, và nếu nó kết hợp với H5N1 thì sẽ kinh khủng đến thế nào. Nhưng hãy giả sử đây là điều sẽ xảy ra, Việt Nam sẽ ra sao?

Hệ thống y tế bị sụp đổ

Trong điều kiện hiện nay, VN đang gặp vấn đề nghiêm trọng với các bệnh viện quá tải. Bệnh nhân được xếp nằm 2 người cùng giường, hoặc nằm tràn ra các đường đi là chuyện bình thường.

Nếu đại dịch đến, sự xuất hiện hàng loạt người bệnh ở cùng một thời điểm sẽ có khả năng làm hệ thống y tế vốn đã bị quá tải sẽ không thể hoạt động nữa, và khả năng đáp ứng của cả hệ thống y tế sẽ bị đánh gục.

Đấy là chưa kể các nhân viên y tế lại bị nhiễm cúm, hoặc lo sợ sẽ bị nhiễm cúm nên trốn ở nhà không đi làm việc, gây nên thiếu nhân sự chăm sóc cho hàng loạt bệnh nhân. Người bệnh đã nặng, người chăm sóc lại không có, tử vong đã cao lại càng thêm cao.

Xin nói thêm, Anh Quốc vừa làm thăm dò và phát hiện là 85% nhân viên y tế của họ sẽ nghĩ việc và ở nhà nếu đại dịch cúm xảy ra.

Không đủ nguồn cung cấp thuốc

VN chưa bao giờ là quốc gia mạnh về các nguồn cung cấp thuốc.

Image caption Hiện nay các số liệu về tamiflu ở VN không rõ ràng

Trong một đại dịch cúm, tamiflu là loại thuốc quan trọng nhất để điều trị. Hiện nay các số liệu về tamiflu ở VN không rõ ràng. Trước đây, có báo đăng tin là TP HCM có 1 triệu liều tamiflu.

Vừa qua, do áp lực cao của H1N1 có thể gây đại dịch, số lượng tamiflu một lần nữa lại được đặt lên bàn thảo luận. Người ta phát hiện ra rằng đa số tamiflu của VN đều đã quá hạn sử dụng.

Mỗi tỉnh có nguy cơ cao đã được phát cho vài ngàn liều, nhưng đấy là con số quá ít nếu đại dịch xảy ra.

Khi đại dịch đến, các công ty dược phẩm, vốn xuất xứ từ các nước giàu, nhất là Roche, nhà sản xuất tamiflu, sẽ ưu tiên tamiflu cho các nước giàu.

VN sẽ không có cơ hội nhiều về một nguồn tamiflu đủ dùng.

Trong một đại dịch cúm, các loại bệnh thứ phát, như viêm phổi, sẽ hoành hành rất mạnh, và cần có một lượng lớn kháng sinh để điều trị. VN cũng chưa bao giờ hoàn toàn có thể tự chủ về các nguồn cung cấp kháng sinh.

Thiếu trang thiết bị y tế

Các trang thiết bị để đối phó với một đại dịch của VN hiện nay là rất kém. Vừa qua, báo chí đăng tin là sân bay Nội Bài có 3 cái máy đo thân nhiệt, thì hư 2, trục trặc (tương đương với nói là cả 3 đều phải bỏ đi).

Các nơi khác cũng nằm trong tình trạng tương tự. Các khẩu trang chuyên dùng phòng cúm N95 cũng có số lượng rất hạn chế, loại khẩu trang này mỗi cái chỉ dùng 1 lần rồi bỏ.

Nói chi đến các trang thiết bị, ngay cả nhà vệ sinh cho các bệnh nhân và người nhà chăm sóc, một thứ tối thiểu nhất cho sinh hoạt của con người, đã là điều ám ảnh cho những ai sử dụng chúng. Nên nhớ, nhà vệ sinh dơ chính là một ổ vi trùng gây bệnh, và virus cúm chính là vua về tốc độ lây bệnh.

Độ mẫn cảm cao của quần thể người Việt bị nhiều bệnh mãn tính

Độ mẫn cảm chung của quần thể sẽ đóng vai trò quan trọng. Ví dụ, những người đang bị các bệnh mãn tính như bệnh tim, cao huyết áp, hen suyễn, tiểu đường, thấp khớp, và một số bệnh khác, sẽ thường bị bệnh cúm nặng hơn hoặc tử vong.

VN trong những năm gần đây có số người bị những bệnh mãn tính như kể trên đã tăng rất cao. Cũng nên tính thêm các bệnh nhân bị HIV và ung thư, số đăng tăng tại VN, là những người có sức đề kháng kém, vào danh sách này. Độ mẫn cảm cao sẽ càng tạo nên gánh nặng cho hệ thống y tế đã quá tải hiện nay.

Tóm tắt cho VN: "Trong tay không có gì để sẵn sàng đối phó"

Chất lượng của hệ thống y tế sẽ ảnh hưởng đến tác hại của đại dịch cúm. Cùng một virus gây triệu chứng nhẹ ở các quốc gia có hệ thống y tế tốt, nhưng lại có thể tàn phá mạnh tại các quốc gia có hệ thống y tế kém, có nguồn cung cấp thuốc, bao gồm cả kháng sinh, bị giới hạn và thường xuyên bị gián đoạn, và các bệnh viện bị quá tải, thiếu trang thiết bị, và thiếu nhân viên y tế. VN thuộc nhóm quốc gia thứ hai.

Bs Trần Tịnh Hiền, phó giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP HCM, nói ngày 08/05/2009: "Tôi chợt nhận ra các nước nghèo thực chất trong tay không có gì để sẵn sàng đối phó với đại dịch một khi xảy ra ở phạm vi toàn cầu!"

Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP HCM là bệnh viện chuyên về các bệnh truyền nhiễm, như cúm, và sẽ là trung tâm đầu não ở phía Nam để chống đại dịch cúm khi xảy ra. Giới y bác sĩ ở đây đáng lý ra phải hiểu rõ thế nào là đại dịch, và đã chuẩn bị đầy đủ cả kiến thức lẫn tinh thần. Bs Hiền là phó giám đốc, lãnh đạo cao cấp, mà chỉ vừa trong tuần trước lại nói "chợt nhận ra".

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài