Rừng nằm trong giá điện

Rừng đầu nguồn ở Hà Giang
Image caption Việt Nam đang thí điểm lấy tiền từ công ty phát điện trả tiền cho người trồng rừng.

Thử tưởng tượng trong giá nước của người tp Hồ chí Minh có tiền trả người trồng rừng ở thượng nguồn sông Đồng Nai.

Trong giá điện dành cho người Hải Phòng có phần tiền dành cho người trồng tre nứa ở thượng nguồn người sông Đà.

Khái niệm này hoàn toàn mới ở Việt Nam. Dù được áp dụng tại nhiều nơi trên thế giới, kế hoạch này vừa mang ra thử nghiệm tại Việt Nam hơn một năm qua.

Cơ quan Viện trợ Mỹ, USAID, tài trợ cho chương trình kéo dài 24 tháng, tại hai tỉnh Lâm Đồng và Sơn La.

Năm ngoái công ty Thủy Điện Đa Nhim-Hàm Thuận-Đa Mi tại ở Lâm Đồng trả 20 tỷ đồng cho nông dân sống ở khu rừng đầu nguồn.

“Có thể chương trình này làm tăng giá thành điện một phần. Nhưng nó cũng làm tăng sản lượng điện của chúng tôi, cho nên nó cân bằng được các lợi ích khác nhau.”

Ông Nguyễn Trọng Oánh giám đốc cụm thủy điện Đa Nhim-Hàm Thuận-Đa Mi cho biết ở Lâm Đồng có 3000 hộ nông dân nhận tiền, bắt đầu từ năm nay.

“Chúng tôi chi trả số tiền này, thông qua một cái quỹ của tỉnh, nhắm đến dịch vụ trồng rừng, dịch vụ bảo vệ rừng, và những hoạt động liên quan đến môi trường rừng.

“Nguồn điện của chúng tôi phụ thuộc vào lượng nước đầu nguồn. Nếu có rừng che phủ, dòng chảy dồi dào chúng tôi phát điện đều và đạt công suất cao. Duy trì được rừng đầu nguồn cũng làm cho hồ chứa nước bớt bùn, bớt đi công bảo dưỡng máy và nạo vét hồ.”

Thuận lợi

James Peters, nhà tư vấn của công ty bảo tồn môi trường Winrock International, được USAID thuê làm việc cho dự án tại Việt Nam, nói ông không gặp trở ngại nào khi đi công tác tại Lâm Đồng.

Image caption Đại diện CPVN dự cuộc Hội thảo tại Bangkok do cơ quan USAID tổ chức.

"Đây là một tỉnh cao nguyên, tôi hiểu chuyện đi lại đối với người nước ngoài đôi khi nhạy cảm.

“Ban đầu giấy phép đi lại cấp hơi chậm. Về sau mọi việc tiến hành nhanh hơn. Dự án này nhận được hậu thuẫn rất lớn từ chính phủ.

“Việt nam là nước đầu tiên ở Đông Nam Á thực hiện Dự án Chi phí dịch vụ môi trường rừng - PES.”

Theo ông Peters, PES là cơ chế chi trả dựa trên nguyên tắc người dùng dịch vụ trả tiền cho người trồng và chăm sóc rừng tại khu đầu nguồn. Hoặc bảo tồn rừng nguyên sinh, chăm sóc rừng tái tạo.

Sự hình thành của rừng tại những nơi này có vai trò quan trọng đối với sự thành bại của nhà cung cấp dịch vụ.

Doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào độ che phủ của rừng, và qua đó là nguồn nước, phải kể đến các công ty phát điện và cấp nước.

Nhìn vào hoạt động của hai công ty này trong những năm gần đây mới thấy việc bảo vệ rừng là quan trọng. Ông Nguyễn Tuấn Phú, Vụ trưởng Vụ kinh tế ngành của Văn phòng Chính phủ, người dẫn đầu đoàn Việt Nam đi hội thảo ở Bangkok nhấn mạnh đến ba mục tiêu lớn.

“Ở Việt Nam bảo vệ rừng tức là bảo vệ môi trường. Chính phủ Việt Nam làm cách nào đó tạo điều kiện cho người dân tham gia công tác bảo vệ rừng.

“Việt Nam có 25 triệu dân sống ở khu vực rừng núi, đời sống khó khăn, dân trí thì thấp, rừng là kế sinh nhai của họ. Đây là cái đích đầu tiên. Hoàn lại rừng cho họ để họ có cuộc sống, có nguồn thu nhập.

“Cạnh đó còn là quản lý tài nguyên thiên nhiên. Và bảo vệ được môi trường.”

Việt Nam đang tính đến cách điều hành linh hoạt đối với giá dịch vụ thiết yếu, nhằm khuyến khích người dân có hành động bảo vệ môi trường. Ông Nguyễn Tuấn Phú nói đến ví dụ về giá nước tại tp Hồ chí Minh.

“Như tp Hồ chí Minh hiện công ty Sawaco đã phải trả tiền cho Lâm Đồng, đây là công của nông dân giữ rừng và bảo vệ nguồn nước.

“Cuối cùng người tiêu dùng phải trả một phần cái giá này. Giá nước sẽ cao hơn. Đến tay gia đình trả hóa đơn, đương nhiên họ phải có chính sách tiết kiệm.

“Khi người tiêu dùng phải bỏ tiền túi ra nhiều hơn thì họ phải tiết kiệm thôi. Không có giáo dục nào hiệu quả hơn bằng lợi ích kinh tế.”

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài