Nên trồng rừng ngập mặn

Ông Jeremy Bird
Image caption Tổng thư ký Ủy ban Sông Mekong, Jeremy Bird

Tiếp tục loạt bài Việt Nam và Biến đổi Khí hậu trong chuyến đi về đồng bằng sông Mekong để tìm hiểu tác động, Nguyễn Hoàng của ban Việt ngữ đã phỏng vấn Tổng thư ký Ủy ban Sông Mekong, ông Jeremy Bird.

BBC: Công việc cụ thể của Ủy ban Sông Mekong là gì trong bối cảnh có biến đổi khí hậu?

Ông Jeremy Bird:Một trong những việc nằm trong sáng kiến thích nghi của chúng tôi là phụ giúp ở cấp quốc gia cho từng nước. Mỗi nước lại có chương trình mục tiêu riêng. Mỗi nước có thể học được kinh nghiệm ứng phó từ các nước khác và chúng tôi có thể đóng vai trò điều tiết các kênh cấp vốn từ bên ngoài, tạo ra các diễn đàn liên quan và chúng tôi cũng có thể tạo hướng cho tiền tài trợ vào đâu.

Qua các dự án hỗ trợ trồng rừng ngập mặn, chúng tôi có thể thấy đây là mô hình không tốn kém nhưng lại hiệu quả. Trồng rừng ngập mặn dường như là biện pháp tiết kiệm chi phí hơn biện pháp xây đê phòng nước biển và có rừng ngập mặn ảnh hưởng chừng mực nào đó trong trường mực nước biển dâng.

BBC: Thế nhưng khi triển khai trồng rừng ngập mặn tại khu có nhiều dân cư thì điều này có nghĩa là buộc họ phải dời đi nơi khác thưa ông.

Jeremy Bird:Tôi không nghĩ rằng khi triển khai các dự án này thì không tính đến yếu tố con người tại đây mà là tính về lợi ích thu được từ chi phí phải bỏ ra.

Mục tiêu là như vậy nhưng trong cách thực hiện thì cũng phải cân nhắc các yếu tố khác để tránh thiệt hại cho người dân mặc dù mục đích là để bảo vệ họ. Đó là quyết định mà nhà chức trách phải cân nhắc và đưa ra để nhằm bảo vệ cho nền kinh tế cũng như hạ tầng cũng như hệ môi sinh tại đó.

BBC: Biến đổi khí hậu là hiện tượng có tính toàn cầu nhưng lại đòi hỏi hành động đối phó cấp địa phương. Vậy người dân có thể đóng góp gì bởi chương trình hành động cấp quốc gia thường được chỉ đạo một chiều từ trên xuống dưới?

Jeremy Bird:Một trong những điểm trong Sáng kiến Thích nghi với Biến đổi Khí hậu của Ủy ban Sông Mekong là lập ra các chương trình thí điểm để đánh giá sự thành công của mỗi chương trình này. Chẳng hạn trong chuyến đi của đoàn phóng viên BBC tới cồn Thới Sơn ngày hôm nay thì chúng ta thấy rằng nhà nông tạo ra sự đa dạng trong cách thích nghi.

Tức là họ không hoàn toàn phụ thuộc vào một nguồn thu nhập mà có các sự lựa chọn thêm như trồng trái cây, nuôi cá, nuôi gia súc… bởi một hạng mục nào đó có thể có sức kháng cự tốt hơn trước hệ quả của Biến Đổi khí hậu. Là một tổ chức cấp vùng Ủy ban Sông Mekong, chúng tôi có thể nhân rộng các mô hình có kết quả khả quan chẳng hạn như trồng rừng ngập mặn.

BBC: Sông Mekong chảy qua một số nước trong đó Trung Quốc, chỉ là bên đối thoại với Ủy Ban Sông Mekong (MRC) vì họ không phải là thành viên. Vậy trong chừng mực nào Trung Quốc phải nghe y kiến của của các nước thành viên?

Jeremy Bird:Chúng ta nên xem xét hai khía cạnh. Trước hết là về góc độ kỹ thuật thì trong giai đoạn gần đây, năm nào MRC cũng hợp tác với Trung Quốc không chỉ trong lĩnh vực khống chế lũ, bàn về các con đập xây trên thượng nguồn mà còn cả cấp độ chính trị nữa.

Đành là Trung Quốc đã quyết định không tham gia vào MRC và xây các con đập thủy điện lớn ở thượng nguồn nhưng mức độ hợp tác về kỹ thuật tại thời điểm này là tương đối tốt nhằm quản l‎ý được các dự án này có tính toàn diện để có được sự phát triển bền vững.