Đối thoại dù còn khác biệt

Image caption TNS Jim Webb từng phục vụ trong lực lượng Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ tại Đà Nẵng

Tôi đến Mỹ lần này để tìm hiểu sâu hơn một số vấn đề đọng lại từ cuộc chiến tàn khốc, và cũng là cơ hội để biết những nhà hoạch định chính sách, học giả đặt mối quan hệ Việt – Mỹ ở đâu trên bản đồ địa chính trị khu vực.

Đây là một phần trong chương trình của BBC đánh dấu sự kiện 35 năm ngày kết thúc cuộc chiến Việt Nam.

Năm 2010 cũng là cột mốc 15 năm từ ngày bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia.

Nói đến mối quan hệ giữa hai nước, truyền thông thường nhấn mạnh hai khía cạnh: nhân quyền và thương mại.

Trả lời phỏng vấn với tôi tại văn phòng của ông ở Washington DC, Thượng nghị sĩ Jim Webb, Chủ tịch Tiểu Ban Đông Á, thuộc Ủy Ban Quan hệ quốc tế của Thượng Viện Mỹ, nhấn mạnh từ 1995, hai nước "đã thực hiện được nhiều việc có tính xây dựng".

“Việt Nam đã có những bước đi tới, như gia nhập Tổ chức mậu dịch thế giới, rồi hai nước Việt Nam Hoa Kỳ có những đối thoại chặt chẽ. Tôi cho rằng quan hệ Hoa Kỳ Việt Nam là một trong những mối quan hệ quan trọng nhất tại châu Á,” Thượng nghị sĩ Jim Webb cho biết trong cuộc phỏng vấn với Hà Mi tại Washington DC.

Ông Jim Webb cũng cho biết ông chú tâm và dành rất nhiều thời gian từ nhiều năm nay đó là xây dựng cầu nối giữa cộng đồng người Việt trong nước và hải ngoại, giữa những người đã từng là đồng minh của Hoa Kỳ với người Việt trong nước và với chính phủ Việt Nam.

Tuy nhiên vẫn còn những khác biệt trong quan điểm giữa hai nước về tự do tôn giáo và nhân quyền, như theo lời Dân biểu Joseph Cao, dân biểu người Mỹ gốc Việt đầu tiên tại Hạ Viện Mỹ.

Ông Joseph Cao cho biết: “Khó khăn là làm sao có thể nói chuyện với nhau về vấn đề kinh tế, nguyên tử, giáo dục v.v. đồng thời phải đòi hỏi Việt Nam thay đổi hành động của mình trong vấn đề nhân quyền.”

Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, ông Lê Công Phụng, khẳng định với BBC Tiếng Việt: “Việt Nam và Hoa Kỳ có rất nhiều điểm đồng thuận nhưng Việt Nam và Mỹ cũng còn có nhiều khác biệt tồn tại và đó cũng là chuyện bình thường.”

Đại sứ Lê Công Phụng cho biết về vấn đề dân chủ, nhân quyền hai nước vẫn tiếp tục có những đối thoại thường niên và theo ông đây là diễn đàn bổ ích để có thể trao đổi và thu hẹp những khác biệt.

Người mất tích

Một vấn đề cần được đề cập là tù nhân chiến tranh và người mất tích trong chiến tranh.

Liệu chính phủ Mỹ và chính phủ Việt Nam có trợ giúp gì những người Việt mất tích, đặc biệt là những người đã từng chiến đấu hay làm việc cho chính phủ Việt Nam Cộng Hòa?

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Giáo sư Chính trị quốc tế, thuộc Đại học George Mason, nếu chính phủ Mỹ và chính phủ Việt Nam trực tiếp tham gia giúp đỡ trong việc tìm kiếm người Việt từng chiến đấu cho chính phủ Việt Nam Cộng hòa thì điều đó sẽ có lợi cho tất cả các bên.

Trong giới quan sát người Việt tại Mỹ, đã có ý kiến nói với tôi:“Phía người Mỹ cũng sẽ được lợi đã có hành động nhân đạo giúp những đồng minh đã bị họ bỏ rơi. Phía chính phủ Việt Nam cũng làm được một việc làm có tính nhân đạo và nhờ đó phần nào tỏ thiện chí với những người từng ở chiến tuyến bên kia, một việc làm có thể được coi là thực sự hòa giải dân tộc, xóa bỏ hận thù.”

Công việc của những người đang giúp việc tìm kiếm mộ tù cải tạo sau 1975 cũng là đề tài nhân đạo BBC đề cập đến.

Các cuộc phỏng vấn video và online sẽ được lần lượt giới thiệu trên trang web chúng tôi.

Quý vị có những suy nghĩ, bình luận muốn chia sẻ với các độc giả khác về cuộc chiến Việt Nam và quan hệ Việt - Mỹ? Mời quý vị gửi bài viết cho trang Diễn đàn BBC qua địa chỉ email vietnamese@bbc.co.uk.