Lao động VN trong hồ sơ di dân của Canada

Dân biểu tiểu bang Wayne Cao (trái) chụp hình với cựu thủ hiến
Image caption Dân biểu tiểu bang Alberta Wayne Cao (trái) chụp hình với cựu thủ hiến.

Canada nói chung và Alberta nói riêng của chúng tôi là nơi đất rộng người thưa. Chính sách di dân của chúng tôi là trong mục đích phát triển kinh tế và đời sống nơi đây.

Tính ra, nếu không có di dân vào thì dân số Canada sẽ đi xuống và tỉ số người lớn tuổi tăng lên. Hàng năm Canada cần khoảng 300 ngàn người mới, người di dân trong tuổi làm việc.

Chúng tôi có chính sách thâu dụng các nhân tài trên thế giới về đây để Canada có khả năng chất xám và tay nghề chất lượng cao, để cạnh tranh với thế giới phát triển càng ngày càng nhanh.

Năm 2008, Canada tiếp nhận 247 243 người vào cư trú và làm việc. Chính sách tuyển mộ người vào Canada, chúng tôi có 5 đường đi :

1) Di Dân (Immigration). Trong 5 năm qua có 11 039 di dân từ Việtnam vào Canada. Trong số này, có 1645 người vào Alberta. Cũng nên nói thêm là sau khi vào Canada, người ta có thể di chuyển đi bất kỳ vùng nào thích hợp với họ. 90% số người di dân vào Canada là thuộc dạng Gia Đình Bảo Trợ, như vợ chồng, con cái, bố mẹ, ông bà.

2) Tay Nghề Người Nước Ngoài (Foreign Skilled Workers): Từ Việtnam thì rất ít, cuối năm 2008 có 361 người từ Việtnam, trong tổng số 103 736 từ các xứ khác trên thế giớị

3) Công Nhân Tạm Thời (Temporary Foreign Workers): Làm việc tại Canada trong thời gian hạn định theo giao kèo rồi trở về. Năm 2008, Canada nhận 192 519. Trong 5 năm qua chỉ có 544 người từ Việtnam tới Canada trong dạng này; trong con số đó, tỉnh bang Alberta với kinh tế mạnh nhất Canada, cũng chỉ nhận có 117 người. Trong dạng này, người từ Việtnam phần lớn làm trong ngành dịch vụ tiệm ăn, tiệm buôn, dọn dẹp lau chùi cơ sở, công nhân nhà máy chế tạo và sản xuất, và đầu bếp nấu ăn.

4) Sinh Viên Du Học: Năm 2008, số sinh viên từ Việtnam du học tại Canada là 593, trong tổng số 79 509, so sánh với sinh viên du học tại Canada 13 941 từ Hàn Quốc và 13 668 từ Trung Quốc. Chúng tôi sửa đổi chính sách, cho phép sinh viên du học được làm việc ngoài giờ học, và sau khi tốt nghiệp có thể tìm việc và ở lại làm việc, sau đó có thể xin di dân ở lại luôn.

5) Di Dân Đề Cử (Immigrant Nominee Program): Năm 2008, Canada chấp nhận tổng số 8343 người từ nước ngoài trong dạng này. Riêng tại tỉnh bang Alberta, vùng kinh tế mạnh nhất Canada, chi có 23 người trong dạng này từ Việtnam, trong số trên 3000 người từ các nước khác.

Chính phủ chúng tôi tạo dựng chương trình cho phép cơ sở công ty hay bà con họ hàng có thể đề cử người nước ngoài vào làm việc tại Canada.

Họ phải chứng minh là cần người làm việc mà tìm kiếm không ra tại địa phương Canada.

Họ phải chứng tỏ có khả năng tài chánh và cam đoan là giúp người đề cử đó thành lập lại cuộc sống nơi đây.

Image caption Ông Wayne Cao là một trong các chính trị gia gốc Việt thành công tại Canada.

Người đề cử từ nước ngoài phải có kinh nghiệm nghề nghiệp, được đào tạo huấn luyện trong ngành, tốt nghiệp cao đẳng, khả năng ngôn ngữ Anh hoạc Pháp. Có những ngành phải được công nhận bởi các tổ chức nghề nghiệp và viện đào tạo kỹ thuật ở Canada.

Luật lệ lao động của chúng tôi được áp dụng đồng đều cho tất cả người làm việc, không phân biệt là người địa phương hay người nước ngoài.

Lương bổng

Nói về lương bổng thì phải trả tương đương với người địa phương. Đây là tránh sự bóc lột nhân công người nước ngoài. Tùy theo tỉnh bang, nơi chúng tôi ở, luật định lương tối thiểu là $8.80/giờ. Theo thống kê, lương trung bình nơi đây là $23/giờ, trung bình khoảng $750/tuần. Các thợ có tay nghề như thợ điện, thợ cơ khí, chuyên viên kỹ thuật cao cấp như kỹ sư, bác sĩ, y tá, thầy giáo, luật sư, v.v. lợi tức một năm từ $50 000tới $200 000, có khi cả triệu dollars

Luật lệ của chúng tôi cấm người làm dịch vụ tìm việc không được lấy tiền của người xin việc. Các người làm dịch vụ này chỉ có thể lấy tiền của nơi cần mướn người làm việc. Có một số người bị lừa, đưa tiền để nhờ kiếm việc, rồi việc không có mà tiền thì mất. Đã có một số người bị bắt ra tòa vì tội lấy tiền của người xin việc, dù là dấu diếm ngấm ngầm làm điều phạm luật pháp.

Tôi có gặp một người làm việc lái xe vận tải. Anh ta từ Việtnam qua, được mướn bởi một công ty tại đây. Sự kiện rất đơn giản, công ty ở đây cần tài xế, chứng minh với cơ quan chính phủ là tìm kiếm không ra người địa phương. Qua sự quen biết nào đó, họ biết được anh ấy, công ty ở đây đứng ra làm thủ tục giấy tờ mướn anh ấy từ Viêtnam.

Tôi cũng thấy một số người mướn từ nước ngoài vào làm việc ở các tiệm ăn, các chợ siêu thị, các khách sạn.

Tôi cũng thấy một số người thợ chuyên nghề cắt và mài kim cương, cũng được mướn từ Việtnam qua làm việc. Ngoài dầu khí, Canada cũng là một nước đang phát triển sản xuất kim cương thứ tốt trên thế giới.

Vì Canada thiếu người trong nghề y tế, tôi được biết, có một cơ sở huấn nghệ bên nước Phi Luật Tân, cộng tác với một cơ sở bên Canada, huấn luyện và cung cấp nhân công làm y tá săn sóc người lớn tuổi tại Canada.

Một trường huấn luyện bên Canada có thiết lập chương trình huấn luyện y tá bên nước Ukraine.

Nguyên tắc là dùng chương trình huấn luyện của Canada và giậy người đia phương bên đó. Trong khi học, có thể qua Canada thực tập, tạm thời đáp ứng nhu cầu cần người bên này. Sau khi tốt nghiệp chương trình huấn luyện của Canada, thì tất nhiên được Canada công nhận khả năng và có thể xin sang Canada làm việc qua các trường trình mướn người nước ngoài của Canada.

Theo tôi được biết thì gần đây tỉnh bang Saskatchewan vùng giữa Canada và Việt Nam có ký kết thông cáo đồng ý trong việc thiết lập huấn luyện và tuyển dụng người làm việc.

Một điều giới chức và người bên Việtnam nên biết là dù chính phủ có ký kết giấy tờ với nhau, những việc thu dụng nhân viên là quyết định của các cơ sở công ty tư nhân. Có thể khác với thể chế Việtnam là chính phủ tại Canada của chúng tôi không có quyền chi phối vào việc điều hành của các cơ sở công ty tư nhân.

Theo luật lệ và chính sách di trú Canada, chính phủ chúng tôi chỉ hoạch định các thủ tục, còn thu dụng hay không thu dụng nhân viên là quyết định của các công ty tư nhân.

Nói thẳng ra, chỉ khi nào có việc đợi sẵn ở Canada và có cơ sở Canada làm giấy tờ mướn mình, thì mới chắc chắn. Mọi hứa hẹn, không có giấy tờ giao kèo tuyển dụng thì nên cẩn thận, tránh bị lừa gạt.

Nhân đây tôi cũng nhấn mạnh một điều là vì kinh tế thế giới còn đang bị khủng hoảng, công ty bên Canada phải cho nhân viên nghỉ việc, việc mướn người nước ngoài cũng bị gián đoạn và giảm đi rất nhiều. Tỉ số người không có việc làm tại Canada trước là 4% , bây giờ là 8%-9%.

Nhưng khi kinh tế từ từ phát triển trở lại, Canada vẫn thiếu nhân lực và chương trình mướn người nước ngoài sẽ bốc lên trở lại, dự đoán là năm 2012 trở đi.

Nếu ai dự tính đi làm việc tại Canada thì cũng nên sửa soạn vào các chương trình huấn luyện cho có tay nghề và làm việc cho có kinh nghiệm, nhất là ngôn ngữ, để khi kinh tế Canada phục hồi là mình có đủ tiêu chuẩn.

Vì thời giờ có hạn, tôi không thể đi vào chi tiết về công việc, nghề nghiệp nào cần bên Canada, và lương bổng ra sao.

Quý vị nào cần biết thêm chi tiết đó thì cứ vào mạng internet website của chính phủ Canada hay Alberta. Mọi chi tiết chính phủ chúng tôi cho vào websites, để ai cũng có thể tìm hiểu và tự làm lấy nếu muốn. www.albertacanada.com

Nếu muốn, hãy liên lạc với văn phòng chúng tôi qua email của tôi wayne.cao@assembly.ab.ca