Việt Nam được giải Ashden về khí sinh học

Image caption Giải Ashden là giải thưởng hàng đầu ở Anh về năng lượng sạch

Lần đầu tiên, một dự án khí sinh học cho hàng trăm nghìn hộ nông dân Việt Nam được giải thưởng Ashden của Anh Quốc dành cho các sáng kiến, doanh nghiệp và công trình tạo năng lượng bền vững.

Trong lễ trao giải ở London tối 1 tháng 7, nhà làm phim kỳ cựu chuyên về chủ đề thiên nhiên của BBC, David Attenborough, nói rằng "Việc khai thác công nghiệp ồ ạt các nguồn tài nguyên thiên nhiên là thiếu đạo đức".

Ông ca ngợi cả 12 công trình và dự án được giải là "Những nhà tiên phong về cách dùng những biện pháp thực tiễn để bảo vệ hành tinh của chúng ta, và môi trường sinh thái đa dạng của nó qua cách dùng năng lượng bền vững".

Cả thảy 12 giải thưởng được trao cho các dự án ở Anh, châu Phi, Nam Mỹ và châu Á trong các lĩnh vực như ứng dụng điện mặt trời, xử lý chất thải, tiết kiệm điện v.v.

Hai giải Ashden Vàng trị giá mỗi giải trên 40 nghìn bảng Anh được trao cho một cộng đồng trên đảo Eigg, Scotland, và công ty D.Light tại Ấn Độ.

Công trình trên đảo Eigg đã cải tạo toàn bộ hệ thống thu nhận và xử lý năng lượng ở cộng đồng địa phương sang dạng sạch và bền vững.

Còn D.Light thì thành công trong việc bán đèn xách tay chạy bằng pin mặt trời cho hàng trăm nghìn hộ dân cư ở Ấn Độ, đem ánh sáng đến các vùng không có lưới điện.

Phân chuồng, điện nước và nhà tù

Dự án của Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và tổ chức SNV của Hà Lan thực hiện đã giúp hàng trăm nghìn hộ nông dân ở 43 tỉnh thành biến phân chuồng thành nguồn khí đốt dùng trong gia đình.

Image caption Lễ trao giải Ashden chiếu hình mô hình khí sinh học từ các hộ nuôi heo tại Việt Nam

Giải thưởng trị giá 20 nghìn bảng Anh được trao cho đoàn Việt Nam với tuyên bố rằng: "Bằng cách phổ biến việc sử dụng khí sinh học cho những người dân chăn nuôi gia súc, chương trình này đã giải quyết vấn đề chất thải và mang lại lợi ích to lớn cho các hộ nông dân ở Việt Nam".

Dù việc dùng khí sinh học ở Việt Nam ở nhiều mức độ khác nhau đã có từ lâu, nhưng dự án với SNV tạo ra được một phong trào nhắm vào tiềm năng rộng khắp là 2 triệu hộ nông dân có nuôi heo.

Ông Tom Derksen, Giám đốc Quốc gia của SNV cho hay cách thức xây hầm khí sinh học thực ra đã được tổ chức này làm ở Nepal nhưng thành công trên diện rộng tại Việt Nam tạo đà cho việc phát triển ra cả vùng Đông Nam Á.

Ông Hoàng Kim Giao, đại diện Bộ Nông nghiệp nói với BBC Tiếng Việt rằng trên cả nước còn tới trên 10 triệu hộ nông dân nên tiềm năng dùng khí sinh học, tận dụng nguồn phân động vật là rất lớn.

Nhìn rộng ra, dự án này cũng giúp cho việc bảo vệ môi sinh vì người nông dân sẽ có nguồn khí để đun nấu chứ không phải chặt cây kiếm củi cho việc bếp núc.

Việc trao giải thưởng cho thấy sự chú ý của các giới khoa học, văn hóa và truyền thông Anh Quốc đối với những chủ đề tưởng như nhỏ và tầm thường nhưng lại thực sự làm thay đổi cuộc sống cho người dân trên thế giới.

Ca ngợi những việc làm cụ thể, có tác động lâu dài và không hại môi sinh, ông David Attenborough cũng cảnh báo trước xu hướng công nghiệp hóa ồ ạt mà theo ông, đang "tàn phá môi sinh và giết các sinh vật khác".

Vì thế, chuyện phân chuồng Việt Nam được giải thưởng là điều rất đáng khích lệ cho các ý tưởng tương tự.

Image caption Ông Hoàng Kim Giao, đại diện cho Bộ Nông nghiệp Việt Nam, nhận giải Ashden trao tại trụ sở Hội Địa lý Hoàng gia Anh

Tham dự buổi lễ, phóng viên của BBC Tiếng Việt nhận thấy có những sáng kiến của trường Okehampton College tại vùng Devon, Anh Quốc là hoàn toàn có thể áp dụng được ở mọi nơi.

Tại trường học này, giáo viên và học sinh tự đặt ra một hệ thống bình xét bằng hai dạng phiếu Xanh và Đỏ. Xanh là để ghi nhận các hành vi tốt, tiết kiệm điện, như tắt đèn khi ra khỏi phòng, chỉnh chế độ dùng điện nước trong trường, và Đỏ để phê bình hành vi chưa tốt.

Tự các em học sinh kiểm soát chế độ thưởng phạt bằng phiếu màu, và cộng với việc thay các bóng đèn sang dạng tiết kiện điện, và đặt mua một máy điện chạy bằng sức gió, trường Okehampton tiết kiệm được 50% lượng điện mỗi năm, bằng 20 nghìn bảng.

Giải Ashden cũng đánh giá cao những sáng kiến đem công nghệ tưởng như chỉ dùng trong sản xuất nông nghiệp vào phục vụ xã hội như tại châu Phi, nơi công ty khí sinh học SkyLink Innovations ở Kenya đã biến chất thải từ 1500 tù nhân ở Meru thành nguồn khí đốt cho chính trại giam này.