Vén bức màn về đồng tính nữ tại Việt Nam

Một buổi tập huấn tại CSAGA
Image caption Một buổi tập huấn tại CSAGA, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học về Giới, và Phụ nữ.

Người đồng tính nữ tại Việt Nam là ai, xã hội đối xử với họ ra sao? Sự kỳ thị, nếu có, là như thế nào?

“Người đồng tính không phải là những người hư hỏng. Họ là những người bình thường trong cuộc sống bình thường, duy chỉ có xu hướng tình dục khác thường, theo quan niệm xã hội từ xưa,” bà Vân Anh, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học về Giới, Gia đình, Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA) cho BBC Việt Ngữ biết về công việc của Trung tâm trong việc hòa nhập người đồng tính nữ vào mạch chính xã hội.

“Điểm chung của những người đồng tính nữ mà CSAGA tiếp cận là những người cầu tiến và độc lập. Phần lớn đồng tính nữ trẻ hiện đại đều sớm chấp nhận mình là người nữ yêu nữ, mặc dù vẫn có thể hoài nghi và giấu kín xu hướng tình dục của mình.”

Trong cuộc phỏng vấn thực hiện qua điện thoại, bà Vân Anh, cũng là Chủ tịch Hội đồng Sáng lập CSAGA, cho BBC Việt Ngữ biết quan niệm của xã hội Việt Nam nói chung về đồng tính nữ, và những thay đổi cần có.

Bà Vân Anh: Trước đây hầu hết người dân cho rằng đây là một loại bệnh. Là nếp sống sa đọa. Họ cho rằng đây là ảnh hưởng của phương Tây, của lối sống xấu. Họ đánh giá đồng tính là chuyện đạo đức. Thời gian gần đây hiểu biết của xã hội về đồng tính nam đã khá hơn rất nhiều. Tuy nhiên suy nghĩ về đồng tính nữ chưa tiến triển bao nhiêu. Hầu như chưa có đồng tính nữ xuất hiện công khai, vì định kiến của xã hội vẫn quá nặng nề.

Chúng tôi tiếp rất nhiều bà mẹ có con là đồng tính nữ. Và cuộc gặp đầu tiên bao giờ họ cũng khóc nức nở. Họ nói là đời thật là bất hạnh bởi vì đứa con hư hỏng. Hoặc đứa con bệnh tật như vậy. Hiểu biết về đồng tính nữ trong dân chúng, phần lớn là như vậy. Họ không có thông tin, kiến thức gì hết.

BBC: Vậy phía Trung tâm của bà sẽ giải thích cho những người đó như thế nào?

Bà Vân Anh: Đầu tiên chúng tôi cung cấp kiến thức. Năm nay trong dự án làm với ĐSQ Thụy Điển chúng tôi in được ba cuốn sách, một cuốn nói về những câu chuyện có thật của đồng tính nữ. Chúng tôi sưu tầm và ghi chép chuyện có thật qua đường dây tư vấn. Và câu chuyện của một số bạn đồng tính nữ. Cuốn thứ hai là sách dành cho cán bộ tư vấn. Cuốn thứ ba là thông tin kiến thức cơ bản về đồng tính nữ.

BBC: Vậy đồng tính nữ là gì, thưa bà, tại sao nên đón nhận họ hơn là cô lập?

Bà Vân Anh: Đồng tính nữ chỉ khác với số đông về xu hướng tình dục. Không nên đánh giá đạo đức qua xu hướng tình dục. Vì họ vẫn có thể là người tốt. Vẫn có thể thành đạt và đóng góp cho xã hội. Chúng tôi giúp nhiều bà mẹ có cách nhìn nhận lại đối với người con của mình. Và cũng đưa ra ví dụ về các nước khác họ phải trải qua quá trình như thế nào. Các nước phát triển nhìn nhận về đồng tính nói chung ra sao.

BBC: Thưa bà ở VN đã có người nào, tạm gọi là thành công và có vị thế trong xã hội, công khai tự nhận họ là đồng tính nữ chưa?

Bà Vân Anh: Bây giờ công khai trong đồng tính nữ phần lớn là các bạn trẻ. Số lượng ấy cũng rất ít. Chúng tôi gọi là bán công khai thì đúng hơn. Ví dụ đối với bố mẹ thì bắt buộc. Nhưng ở chỗ làm thì vẫn giấu. Và những người đồng tính nữ tuổi ngoài 40 hầu hết sẽ không lộ mặt. Chúng tôi có một vài cuộc phỏng vấn với cặp đồng tính nữ, hoặc một số đồng tính nữ lớn tuổi, cho đến tận bây giờ họ vẫn giấu toàn bộ sự thật về xu hướng tình dục của mình. Trong khi đồng tính nam được biết đến và thông cảm nhiều hơn.

BBC: Vậy làm sao tác động để xã hội thay đổi cái nhìn đối với đồng tính nữ, như họ đã thay đổi đối với đồng tính nam một, hai năm trở lại đây, thưa bà?

Image caption Xã hội còn định kiến với đồng tính nữ, dù cái nhìn về đồng tính nam đã cởi mở hơn trước.

Bà Vân Anh: Đây là sự thách thức rất lớn đối với những người làm công tác bình đẳng giới nhằm tạo sự cảm thông trong xã hội đối với đồng tính nữ. Một số trung tâm tư vấn đang làm công tác vận động, với sự tham gia của chính những người đồng tính nữ. Tôi không biết nó có tạo ra thay đổi nhanh như đồng tính nam hay không. Đầu tiên là giúp cho xã hội hiểu được đồng tính nữ, và chúng tôi đang hướng đến truyền thông đại chúng, qua việc giúp cho nhà báo có sự hiểu đúng về đồng tính nữ để không có định kiến hoặc cung cấp sai lệnh thông tin.

BBC: Liệu có con số nào nói đến người đồng tính nữ ở Việt Nam hay chưa?

Bà Vân Anh: Trên thế giới, người đồng tính trung bình chiếm từ 3 đến 7 phần trăm dân số. Còn ở Việt Nam chưa có con số nào.

BBC: Cải thiện cách đối xử với người đồng tính nữ ở Việt Nam sẽ đến từ đâu, thưa bà. Liệu có phải đợi sự chỉ đạo từ trên hay không?

Bà Vân Anh: Chúng tôi muốn làm cái gì từ thực tế để tác động đến chính sách. Chủ đề đồng tính nữ trong chính sách và trong chính trị chưa bao giờ được nói đến. Gần đây nếu có nói đến thì ở trong Luật Hôn nhân và Gia đình sửa đổi, nhưng vẫn còn là định kiến. Các nhà nghiên cứu, người hoạt động xã hội cần tác động để thay đổi quan niệm đó. Và cũng phải cần thời gian. Tôi nghĩ rằng thời gian qua chưa có ý kiến chỉ đạo nào từ bên trên, từ bộ phận làm chính sách cả. Nhưng tôi vẫn cho rằng người VN mình không cực đoan. Người Việt Nam nhìn mọi chuyện khá khoan dung, cũng tương đối cởi mở. Khi có thông tin và kiến thức đầy đủ tôi không tin là nó sẽ vấp phải sự kháng cự một cách cực đoan.

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài