Triển vọng hợp tác Việt Nam-New Zealand

Thủ tướng John Key tại Hà Nội
Image caption Ông Key có kế hoạch quay lại Hà Nội vào tháng 10/2010

Thủ tướng New Zealand John Key vừa kết thúc chuyến thăm và làm việc từ 10/07-12/07 tại Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 35 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao.

Trong thời gian ở thăm Việt Nam, ông Key đã hội kiến Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, đồng thời có các tiếp xúc với giới chức Đảng và Chính phủ Việt Nam. Từ Hà Nội, ông thủ tướng đã dành cho đài BBC một cuộc phỏng vấn riêng:

Thủ tướng John Key: Tôi rất hân hạnh được có mặt ở Việt Nam. Thời điểm này là cơ hội tốt cho New Zealand và Việt Nam nhìn lại quá trình phát triển quan hệ giữa hai bên. New Zealand là một trong các nước đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam sau khi kết thúc chiến tranh 35 năm trước (19/06/1975).

Thương mại song phương trong 35 năm qua vẫn còn ở mức độ khá khiêm tốn, chúng tôi xuất khẩu sang Việt Nam mỗi năm độ nửa tỷ đôla New Zealand hàng hóa, 40% số đó là sản phẩm sữa. Lượng nhập khẩu từ Việt Nam vào New Zealand còn nhỏ hơn, chỉ vào khoảng nửa số đó, và chủ yếu là cà phê cùng hàng may mặc.

Tuy nhiên năm ngoái 10 quốc gia Asean cùng Australia và New Zealand đã ký Hiệp định Tự do Thương mại (FTA) và chúng tôi cho là, với dân số lớn cùng tốc độ phát triển kinh tế nhanh của Việt Nam, trong tương lai chúng tôi sẽ có thể xây dựng một nền tảng quan hệ thương mại vững chắc với Việt Nam.

BBC: Liệu trong việc thực hiện Hiệp định FTA nói trên, Australia có được hưởng lợi nhiều hơn là New Zealand hay không, thưa ông?

Thủ tướng John Key: Nhận xét đó là đúng, Australia ở gần Việt Nam hơn, lượng khách du lịch giữa Việt Nam và Australia cũng lớn hơn, đồng thời con số người gốc Việt ở Úc lớn hơn ở New Zealand nhiều. Tuy nhiên, sau các chuyến công cán giữa hai bên, thí dụ chuyến thăm rất thành công của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nông Đức Mạnh tới New Zealand hồi năm ngoái, thì tôi nghĩ hai bên có thể nhìn nhận rõ hơn tình hình và quyết định những việc cần làm để thúc đẩy quan hệ đôi bên.

BBC: Một trong những lĩnh vực mà người Việt Nam khá quan tâm là cơ hội làm việc ở New Zealand, thưa ông. Ông có thể cho biết thêm chi tiết về lĩnh vực hợp tác này?

Thủ tướng John Key: Vâng, đã có một số công nhân Việt Nam sang New Zealand làm việc và trong lĩnh vực du học, đào tạo sau đại học, con số người Việt sang New Zealand cũng ngày càng nhiều. Chúng tôi đang có các kế hoạch để thiết lập một số cơ sở giáo dục của New Zealand tại Việt Nam.

Tôi nghĩ chắc chắn sẽ có cơ hội để hai bên hợp tác trong lĩnh vực này, tuy nhiên có lẽ không phải trong các dự án phát triển cơ sở hạ tầng ở New Zealand vì trong ngành này Trung Quốc đã đóng vai trò lớn, thí dụ trong các công trình cầu đường chẳng hạn. Nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục thảo luận với phía Việt Nam để tăng cường hợp tác mảng này.

BBC: Thưa đây là lần đầu tiên ông đến Việt Nam phải không ạ?

Thủ tướng John Key: Đúng vậy. Thoạt tiên tôi có cảm tưởng như đang ở Singapore đầu những năm 1970. Nhiều người đi xe máy, và tôi được kể là chỉ 5-10 năm trước còn nhiều người đi xe đạp. Bên cạnh các tòa nhà cổ kiểu Pháp là các cao ốc hiện đại.

Rõ ràng là nền kinh tế ở đây đang phát triển nhanh chóng và tôi nghĩ Việt Nam đang có nhiều tiềm năng để trở thành một đối tác thương mại mạnh mẽ trong khu vực Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương.

Chuyến đi lần này của tôi thật là chóng vánh nhưng tôi sẽ quay lại Việt Nam vào tháng 10 này để tham dự hội nghị thượng đỉnh các nước Đông Á.

BBC: Thưa ông, New Zealand có tham dự Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng Asean với các nước đối tác (ADMM+) cũng trong tháng 10 hay không và ông có thể cho biết đôi chút về hợp tác quốc phòng giữa hai bên?

Thủ tướng John Key: Tôi biết là bộ trưởng quốc phòng New Zealand Wayne Mapp đã nhận lời mời tham gia ADMM+ tại Hà Nội. Về quan hệ quốc phòng thì tôi chỉ có thể nói là hiện nay hai bên đã có nhiều cuộc trao đổi quan chức quốc phòng hai bên. Nhưng đó chỉ là những bước sơ khởi và trong tương lai, có thể Việt Nam và New Zealand sẽ có thêm các chương trình hợp tác mới, điều này cần phải bàn thêm.

BBC: Xin hỏi ông về viện trợ phát triển mà New Zealand dành cho Việt Nam. Nay Việt Nam đã trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình, liệu New Zealand có tiếp tục công việc hỗ trợ này hay không ạ?

Thủ tướng John Key: New Zealand sẽ vẫn tiếp tục cấp viện trợ phát triển cho Việt Nam. Quá trình này được bắt đầu từ năm 1995, 20 năm sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao, khi chúng tôi có đại sứ quán tại đây.

Mỗi năm New Zealand cấp cho Việt Nam khoảng 10 triệu đôla New Zealand, tức khoảng 7,5 triệu đôla Mỹ, tiền viện trợ phát triển. Tôi cho là công việc này sẽ được tiếp tục và lượng viện trợ sẽ còn tăng lên. Cũng như hiện nay chúng tôi vẫn viện trợ phát triển cho Trung Quốc.

Đúng là Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, nhưng vẫn còn nhiều người đang sống trong cảnh đói nghèo và chúng tôi có thể hỗ trợ Việt Nam được trong nhiều lĩnh vực, thí dụ như nông nghiệp hay y tế chẳng hạn.

BBC: Việc cấp viện của New Zealand có đi kèm các yêu cầu gì, thí dụ về nhân quyền hay cải thiện dân chủ hay không, thưa ông?

Thủ tướng John Key: Trong lĩnh vực nhân quyền, cách thức hoạt động của chúng tôi ở Việt Nam là thông qua nhóm mà chúng tôi gọi là G4, bao gồm Na Uy, Canada, Thụy Sỹ và New Zealand. Chúng tôi có cơ chế đối thoại với Bộ Ngoại giao Việt Nam về các vấn đề nhân quyền.

Quan điểm của chúng tôi là thông qua quan hệ kinh tế chặt chẽ hơn với Việt Nam thì có thể thúc đẩy các tiêu chí nhân quyền một cách mạnh mẽ hơn, chứ không phải chiều ngược lại.

Tất nhiên chúng tôi muốn thấy tình hình nhân quyền được cải thiện ở một số quốc gia mà chúng tôi có quan hệ làm ăn và chúng tôi nói rõ ý nguyện này với các nước đó. Thế nhưng tôi không cho rằng New Zealand lấy tiêu chí về nhân quyền để quyết định xem có quan hệ kinh tế với một quốc gia hay không.

Chủ trương của chúng tôi là đối thoại để tháo gỡ các vướng mắc giữa hai bên.

Tin liên quan