Tang lễ cấp nhà nước cho ông Hồng Hà

Image caption Ông Hồng Hà đóng vai trò quan trọng trong ngành tuyên giáo và đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam

Chính quyền Việt Nam tổ chức tang lễ cấp nhà nước cho ông Hồng Hà, cựu Bí thư Trung ương Đảng, người đóng vai trò quan trọng trong vụ xích lại gần Trung Quốc hồi năm 1991.

Theo báo chí Việt Nam hôm 20/01/2011, các cấp lãnh đạo của Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam đã tổ chức trọng thể lễ tang cấp nhà nước ở Hà Nội cho ông Hồng Hà, vừa qua đời hôm 14/01.

Sinh năm 1928, tên thật là Hà Văn Trường, ông từng làm Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, nguyên Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng.

Cuộc đời 83 tuổi với hơn 60 năm tuổi Đảng của ông Hồng Hà được các lãnh đạo Đảng, với ông Trương Tấn Sang đứng đầu ban tang lễ ca ngợi là "thể hiện rõ chí khí kiên cường của người chiến sĩ cộng sản".

Nhưng giới quan sát chú ý hơn cả đến vai trò của ông trong giai đoạn quanh cuộc gặp ở Thành Đô giữa lãnh đạo hai nước Việt Nam và Trung Quốc.

Việc của hai Đảng

Theo lời kể của cựu Thứ trưởng Ngoại giao, ông Trần Quang Cơ, khi ấy ông Hồng Hà, ở chức vụ Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương đã cùng Tướng Lê Đức Anh có các cuộc tiếp xúc riêng với phía Trung Quốc.

Trong quá trình bình thường hóa quan hệ hai bên, Bộ Ngoại giao Việt Nam khi ấy có vẻ như bị để sang một bên vì Ban Đối ngoại Trung ương của Đảng Cộng sản nắm quyền quyết định trong quá trình "làm lành" với Trung Quốc và chấm dứt cuộc chiến Campuchia.

Theo ông Trần Quang Cơ, trong cuốn Hồi ký được lưu truyền rộng rãi trong và ngoài nước nhưng không chính thức xuất bản, vai trò của ông Hồng Hà khá nổi bật hồi đầu thập niên 1990 trong quan hệ với Trung Quốc.

Ông Trần Quang Cơ có nhận định khá nặng nề về ông Hồng Hà như sau:

"Sau Đại hội VII, mọi vấn đề quan trọng về đối ngoại của Nhà nước đều do Hồng Hà, bí thư trung ương, phụ trách đối ngoại, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Lê Đức Anh và tất nhiên được sự tán thưởng của Tổng Bí thư Đỗ Mười, quyết định,"

"Những phần công việc xưa nay vốn do Bộ Ngoại giao đảm nhiệm nay đều do Hồng Hà và Ban Đối ngoại chủ trì. Một thí dụ điển hình về vì ý đồ cá nhân họ sẵn sàng bỏ qua danh dự và quốc thể."

Ông Cơ nói Trung Quốc tìm cách chia rẽ, nâng vị thế của đoàn đại diện đặc biệt thuộc Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ có hai thành viên là Lê Đức Anh và Hồng Hà, mà bỏ qua hẳn Bộ Ngoại giao và đại sứ Việt Nam, Đặng Nghiêm Hoành khi đó

Cựu Thứ trưởng Trần Quang Cơ cũng kể lại rằng ông Hồng Hà đã gặp trực tiếp các nhân vật của Trung Quốc như Trương Đức Duy và Từ Đôn Tín để trao đổi về nhiều vấn đề quan trọng.

Trong sự kiện gọi là giải pháp Thành Đô, các lãnh đạo Việt Nam, đứng đầu là các ông Nguyễn Văn Linh và Đỗ Mười, đã bí mật sang thủ phủ tỉnh Tứ Xuyên vào tháng 9/1990 để gặp lãnh đạo Trung Quốc.

Hai bên đã thoả thuận một loạt vấn đề song phương và Campuchia nhưng quan trọng hơn cả là khôi phục quan hệ thân thiết về ý thức hệ giữa Bắc Kinh và Hà Nội.

Những nhà chỉ trích cho rằng kể từ đó, Việt Nam ngã về phía Trung Quốc như một đồng minh ý thức hệ để có chỗ dựa trong cơn choáng váng vì Đông Âu tan rã.