Lịch sử phát thanh BBC Tiếng Việt - phần 3

Nhân viên Ban Việt Ngữ Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Từ trái sang phải: (hàng đầu) Nguyễn Hoàng, Hoài Thu, Hà Mi, Nguyễn Hùng, Phạm Khiêm. (hàng sau) Nguyễn Giang, Lê Minh, Sandra Fox, Quốc Vinh, Lê Phan.

Được bắt đầu năm ngày 6/1/1952, chương trình phát thanh sóng ngắn của BBC Ban Việt ngữ sẽ chấm dứt sau buổi phát thanh cuối cùng vào thứ Bảy 26/3/2011, đóng lại một lịch sử đáng nhớ 59 năm, dù trang web sẽ tiếp tục phát triển.

Nghe phần 1 - Giai đoạn 1952-1975

Nghe phần 2 - Giai đoạn 1975- 1995

Từ năm 1995, sau khi Hoa Kỳ bình thường hóa quan hệ với Việt Nam, ngoài một số khuôn mặt mới gia nhập Ban Việt Ngữ ở giai đoạn này như Nam Phương, Bạch Kim, Phan Văn, Trần Hùng còn xuất hiện một thế hệ nhân viên mới, trẻ hơn, vào gia đình BBC từ cuối thập niên 1990, đầu những năm 2000.

Đó là các phóng viên Lê Minh, Hương Ly, Thu Nga, Trần Sa, và một sau này là những người vẫn đang tiếp tục đóng góp cho chương trình phát thanh mỗi ngày cho tới ngày nay như Nguyễn Giang, Nguyễn Hùng, Nguyễn Hoàng, Hồng Nga, Lê Hải, Hoàng Dương, Lê Quỳnh, Bình Khuê, Quốc Phương...

Về nhân sự, Chris Greene kế nhiệm Judy Stowe là Trưởng Ban người Anh cuối cùng vì kể từ năm 1998-99, BBC có chính sách với tất cả các ngôn ngữ của Thế giới vụ là tuyển người nói tiếng mẹ đẻ vào lãnh đạo những ban này.

Trưởng Ban người Việt đầu tiên là Trần Hạnh và kế tiếp là Nguyễn Giang, người hiện đang tiếp tục giữ vị trí này.

Công nghệ và hội nhập

Các biến đổi công nghệ trên thế giới cũng kéo theo thay đổi lớn tại đài BBC, cả ở tiếng Anh và các Ban ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt. BBC Việt ngữ bắt đầu xuất hiện trên mạng từ năm 1999, lúc đầu chỉ có chữ bằng tiếng Anh, sau đó thêm âm thanh các buổi phát thanh trực tiếp và từ 2002, trang web BBC Việt Ngữ có các bài viết tiếng Việt.

Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Từ trái sang phải: Xuân Hồng, Hương Ly, Phương Vân, Nguyễn Hùng, Trần Hạnh, Nguyễn Giang.

Kỹ thuật số được áp dụng vào công tác ghi âm, thu thanh và phát thanh, mở đường cho những chuyển biến tiếp theo về đó.

Cùng thời gian, ngành truyền thông Anh Quốc và Đài BBC cũng trải qua một giai đoạn cải tổ để thích ứng với các công nghệ mới và một thị trường toàn cầu. Quá trình hội nhập của Việt Nam cũng mở ra nhiều cơ hội, và cả những thách thức cho BBC Việt Ngữ

Nhớ lại giai đoạn này, Nguyễn Giang nhận định:

"Bối cảnh mới đã tạo điều kiện cho BBC Tiếng Việt thực hiện nhiều chuyến đi về Việt Nam để tường thuật và làm các phóng sự chuyên đề khiến chương trình phát thanh hàng ngày cũng có nhiều nội dung phong phú hơn, phản ánh nhu cầu dân chủ và chủ đề kinh tế, trào lưu xã hội tại Việt Nam.

"Ngoài ra, các phóng viên của BBC cũng mở rộng kết nối với các giới văn nghệ sĩ, nhân sĩ, nhà báo, nhà kinh tế và giới trẻ trong nước cùng các cộng động hải ngoại. Điều này khiến nhu cầu đảm bảo tính cân bằng và công bằng với các bên trở nên quan trọng hơn bao giời hết.

"Thách thức về công nghệ cũng tạo ra một nhóm nhà báo biết sử dụng sáng tạo các kỹ thuật xử lý âm thanh, hình ảnh, để có các chương trình đa dạng về nội dung, quan điểm cho cả làn sóng phát thanh và trang web."

"Rời xa khỏi cuộc đối đầu ý thức hệ, các phóng viên cũng tôi luyện để có tầm nhìn quốc tế, không quên nhưng vượt qua các rào cản tâm lý của quá khứ ở cả hai bên, để đảm bảo tính trung thực và nguyên tắc làm báo bất thiên vị của BBC," Nguyễn Giang cho biết.

Ngày 4 tháng 7 năm 1999, cùng với việc thay đổi khá sâu rộng các chương trình phát thanh, BBC Việt ngữ cũng chính thức chia tay với bản nhạc hiệu quen thuộc Wellington March, và bắt đầu sử dụng một nhạc hiệu mới, được cho là phù hợp hơn với thế hệ thính giả đương đại.

Việc mở cửa hội nhập của Việt Nam cũng tạo thuận lợi cho BBC Việt Ngữ có điều kiện thực hiện nhiều chuyến đi về Việt Nam tường thuật và làm các phóng sự chuyên đề.

Thông tin đa chiều

Chương trình phát thanh hàng ngày cũng có nhiều nội dung phong phú hơn, phản ánh nhu cầu dân chủ và các xu thế xã hội tại Việt Nam. Ngoài phần tin tức và thời sự còn các các chuyên đề như Phỏng vấn hàng tuần, Tư duy Thế kỷ, Đất nước và con người, Văn hóa, Khoa học, Kinh tế, và bài học Anh ngữ.

Image caption Tờ rơi của Ban Việt Ngữ, năm 1995, với Bush House, trụ sở Thế giới vụ BBC

Chính trong giai đoạn hội nhập kinh tế này, cùng với sự phát triển của điện thoại và internet, việc phỏng vấn về Việt Nam cũng được thuận lợi hơn và BBC Tiếng Việt đã đem đến cho thính giả những tiếng nói đa chiều, cả từ trong nước và hải ngoại.

'Chuyện kể năm 2000' của nhà văn Bùi Ngọc Tấn, sống tại Hải Phòng, cũng được đọc ba tháng liền trên làn sóng BBC Tiếng Việt giai đoạn này.

Ngoài ra là mục giới thiệu qua làn sóng radio tác phẩm của các nhà văn nữ cả trong và ngoài nước như như Mai Ninh, Phan Huyền Thư, Lê Thị Minh Hà, Vi Thùy Linh, Đỗ Hoàng Diệu và nhóm Ngựa Trời từ Sài Gòn.

Trước cuộc phỏng vấn với cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt năm 2007, trong số các bài chính trị cột mốc có cuộc phỏng vấn với Trung Tướng Trần Độ do Hương Ly thực hiện hồi tháng 6 năm 2002, mở ra một giai đoạn đòi hỏi dân chủ từ nội bộ Việt Nam.

Hay cuộc trò chuyện với giới văn nghệ sĩ như nhà thơ Hoàng Cầm do Lê Quỳnh thực hiện năm 2005.

Hoặc cuộc phỏng vấn hiếm hoi với Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn khi ông tâm sự:

"Một hai năm vừa qua tôi viết rất ít là bởi vì không thấy có một nguồn cảm hứng nào lạ cả. Nếu không lạ thì không thể viết được bởi vì nếu mà viết, cứ viết cho có mặt bài hát với đời thì hắn sẽ lặp lại cái gì rất chung chung của những năm tháng trước đây đã viết rồi."

Và cả các lãnh tụ tôn giáo như cuộc phỏng vấn của Hà Mi với Hồng y Phạm Minh Mẫn (20/10/2003) và với Hòa Thượng Thích Quảng Độ (16/3/2007); cũng như với quan chức các ban ngành tại Việt Nam.

Một trong số đó là cuộc phỏng vấn của Nguyễn Hùng với Tổng Giám đốc Hàng không Việt Nam, ông Nguyễn Xuân Hiển, vào tháng 12/2004.

Chuyển tải thông tin đa dạng

Tuy nhiên vì nhân lực có hạn và nhu cầu phát triển website, các chương trình phát thanh của BBC Việt ngữ đã dần giảm thời lượng, từ 90 phút xuống còn 60 phút và rồi chỉ còn 15 phút mỗi ngày.

Các chủ đề chính trị, thời sự, chuyên đề văn hóa, thể thao, phỏng vấn chiều sâu của BBC Tiếng Việt hiện diện nhiều hơn trên trang web ở địa chỉ bbcvietnamese.com.

Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Từ trái sang phải: Quốc Vinh, Lê Minh, Nguyễn Hùng, Xuân Hồng, Phạm Khiêm, Trần Sa, Hương Ly, Minh khuê, Hà Mi, Nguyễn Giang, Thu Nga.

Nhiều chương trình không chỉ phục vụ phát thanh mà còn được thực hiện dưới hình thức video cho mạng, như cuộc phỏng vấn về quan hệ Việt Mỹ với Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ vào tháng 4/2010, khi đó là ông Lê Công Phụng, hay với Thượng nghị sĩ Mỹ, Jim Webb, cũng trong dịp này.

Tin tức về cộng đồng người Việt ở nhiều nơi trên thế giới, từ California, Texas, Louisiana ở Hoa Kỳ đến các câu chuyện liên quan tới kiều dân Việt ở Nga, Ba Lan, Pháp hay Campuchia, Thái Lan, Úc châu được thường xuyên chuyển tải theo các chuyên đề.

Kỹ năng đưa tin cho làn sóng radio của ban biên tập và các phóng viên cũng được chuyển đổi thành khả năng viết tin, bài cho các dạng thức truyền thông mới mẻ, từ chùm ảnh đến video, tạo ra một diễn đàn đa dạng và phong phú.

Trang BBC Tiếng Việt đã thu hút trên 20 triệu lượt đọc mỗi tháng và dần trở thành phương tiện chính để gây tác động đến dư luận và thị trường báo chí Việt Nam.

Các chủ đề nhân quyền và dân chủ, với tiếng nói của giới bất đồng chính kiến trẻ, từ LS Lê Công Định, Lê Thị Công Nhân, thạc sĩ Nguyễn Tiến Trung...đã thu hút nhiều ý kiến về diễn đàn BBC, bên cạnh tiếng nói của họ và cả những người phản bác lại trên làn sóng ngắn.

Và dù làm web hay phát thanh, các nguyên tắc biên tập căn bản của BBC Tiếng Việt vẫn không thay đổi.

Đó là trung thực, cân bằng, không thiên vị và ủng hộ cuộc tranh luận rộng rãi, đa chiều, dù đôi lúc có thể làm mất lòng bên này, bên kia.

Tới đây, tuy không còn các chương trình phát thanh truyền thống, BBC Tiếng Việt sẽ tiếp tục làm công việc truyền thông qua mạng tới người sử dụng internet tại Việt Nam hoặc qua điện thoại di động, như đã làm trong suốt những năm tháng qua.

Nghe phần 3 - Giai đoạn 1995-2011

Mời quý vị bấm vào Mẫu điện thư để chia sẻ các kỷ niệm với chương trình phát thanh của BBC Việt ngữ.

Tin liên quan