VN có thể đề cập Biển Đông tại Asean

Các vị lãnh đạo Asean tại Phnom Penh
Image caption Campuchia khó có thể ngăn cản các nước Asean khác bàn về Biển Đông tại Phnom Penh

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng có thể sẽ đề cập đến vấn đề tranh chấp Biển Đông tại Hội nghị thượng đỉnh Asean diễn ra tại Phnom Penh trong hai ngày 3 và 4/4, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao Lê Công Phụng cho biết.

Ông Phụng cũng từng là trưởng ban biên giới chính phủ và là trưởng đoàn đàm phán về biên giới lãnh thổ với Trung Quốc.

Trao đổi với BBC, ông Phụng, hiện là chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam – Asean, giải thích do vấn đề Biển Đông không chỉ Việt Nam mà các nước khác cũng quan tâm nên nhiều khả năng phía Việt Nam sẽ đưa vấn đề này ra bàn bạc.

Trước đó, phía Philippines đã tuyên bố họ sẽ thúc đẩy bản Quy tắc ứng xử tại Biển Đông tại Phnom Penh bất chấp việc nước chủ nhà Campuchia đưa vấn đề Biển Đông ra khỏi nghị trình chính thức của Hội nghị.

‘Chắc chắn đề cập’

Ông Phụng cũng nói "chắc chắn sẽ đề cập đến" chủ đề Biển Đông tại Phnom Penh vì "đây là vấn đề quan tâm chung của khu vực".

Về lập trường của Phnom Penh không bàn Biển Đông, ông Phụng cho biết đó là "lập trường nhất quán" của Campuchia từ trước đến nay chứ không phải vì ông Hồ Cẩm Đào đi thăm Campuchia mà nước này chịu sức ép.

“Tôi không nghĩ là Campuchia đứng về phía Việt Nam hay ủng hộ Trung Quốc (về Biển Đông),” ông nói, “Nếu Campuchia nhìn nhận vấn đề của khu vực thì có lợi cho khu vực.”

Nguyên Thứ trưởng Phụng nhìn nhận là Campuchia xem nhẹ vấn đề Biển Đông hơn các nước chủ tịch Asean khác.

“Các nước Asean có nhiều chuyện để bàn trong đó có vấn đề Biển Đông,” ông nói, và cho biết với tư cách là nước chủ nhà thì Campuchia sẽ thúc đẩy vấn đề xây dựng cộng đồng Asean đến năm 2015.

Còn về triển vọng của bản Quy tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông (COC), ông Phụng không nghĩ là có thể đạt được trong năm nay.

“Đến lúc nào (đạt được) thì còn chờ lập trường các bên chuyển biến thế nào,” ông nói, “COC mang tính ràng buộc nên các nước cũng cân nhắc kỹ.”

“Các nước Asean đều thể hiện quyết tâm và Trung Quốc cũng sẵn sàng đàm phán với Asean.”

“Khó khăn nhất hiện nay (trong vấn đề COC) có lẽ là do lập trường hai bên của Trung Quốc và các nước Asean không gần nhau lắm,” ông nói thêm.

Các nước Asean muốn có COC nhanh để giải quyết vấn đề tranh chấp chủ quyền trong khi Trung Quốc ‘không sốt ruột lắm’ trong việc thúc đẩy COC, ông Phụng cho biết.

Trước đó Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cầm Đào đã nói với Thủ tướng Hun Sen của Campuchia tại Phnom Penh rằng Trung Quốc không muốn thúc đẩy "quá nhanh" tiến trình đàm phán COC.

Philippines lớn giọng

Image caption Ngoại trưởng Philippines, thứ 2 từ trái sang, đã làm nóng diễn đàn Asean với các tuyên bố về Biển Đông

Tại cuộc gặp của các ngoại trưởng trước thềm Thượng đỉnh Asean hôm thứ Hai ngày 2/4, Manila đã đưa vấn đề tranh chấp Biển Đông ra ‘tuyến đầu’, theo tường thuật của nhật báo Phnom Penh Post của Campuchia.

Trước khi bước vào phòng họp tại Cung hòa bình ở Phnom Penh, Ngoại trưởng Philippines Alberto del Rosario đã bày tỏ quyết tâm đưa vấn đề Biển Đông ra hội nghị bởi vì nó ‘vi phạm nghị quyết Liên Hiệp Quốc’.

Philippines, đồng minh của Hoa Kỳ trong khu vực, đang dẫn đầu một nỗ lực thúc đẩy Asean thành lập một mặt trận thống nhất trong vấn đề Biển Đông.

Manila muốn các nước Asean thống nhất lập trường về COC trước khi đưa cho Trung Quốc một bản quy tắc ứng xử mang tính ràng buộc để đàm phán.

Tuy nhiên, một số thành viên Asean khác muốn Bắc Kinh tham gia ngay từ đầu trong việc thảo luận các quy tắc ứng xử này.

“Lập trường của chúng tôi là chúng ta cần phải soạn thảo COC rồi mới sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán với Trung Quốc,” Ngoại trưởng Philippines Alberto del Rosario nói.

Rosario cũng nói Manila sẽ không ủng hộ bộ quy tắc ứng xử nếu không bao gồm đề xuất của họ về việc tách các khu vực có tranh chấp ra khỏi các khu vực không tranh chấp để các nước có thể khai thác tài nguyên tại vùng biển thuộc chủ quyền của họ.

Giữa các thành viên Asean cũng đang bất đồng đối với việc ‘quốc tế hóa’ các tranh chấp trên Biển Đông.

Campuchia một mực cho rằng đây chỉ là vấn đề ngoại giao ‘im lặng’ giữa Asean và Trung Quốc nhưng Philippines quả quyết tính thượng tôn của luật quốc tế.

Theo Phnom Penh Post thì ngoại trưởng nước chủ nhà Hor Namhong than phiền rằng các ngoại trưởng Asean đã bàn về vấn đề Biển Đông ‘quá nhiều’.

“Hội nghị đã đồng ý... tiến về phía trước trên vấn đề Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông,” ông nói.

“Tất cả các ngoại trưởng đã đồng ý về mặt nguyên tắc giải quyết các tranh chấp... một cách hòa bình và tuân theo luật pháp quốc tế.”

Trước đó, ông Hor Namhogn đã cho biết các cuộc đàm phán với Trung Quốc (về COC) sẽ được tổ chức khi nào nước này ‘thể hiện mong muốn tham gia’.

Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã có chuyến thăm Phnom Penh ngay trước thềm Thượng đỉnh Asean. Việc nước chủ nhà hội nghị Campuchia có quan hệ gần gũi với Bắc Kinh có thể dẫn đến những tình huống khó xử nêu vấn đề tranh chấp Biển Đông được nêu lên, phóng viên BBC Guy Delauney ở Phnom Penh cho biết.

Miến Điện và Bắc Hàn

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Campuchia sẽ có một năm bận rộn trên cương vị chủ tịch Asean

Các nhà lãnh đạo các nước Đông Nam Á đã gặp gỡ tại thủ đô Phnom Penh của Campuchia hôm thứ Ba ngày 3/4 để tham dự hội nghị thượng đỉnh thường niên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Asean.

Chương trình nghị sự chính của hội nghị với chủ đề ‘Một cộng đồng, một vận mệnh’ này là mục tiêu biến Asean thành một cộng đồng gắn kết giống như Liên minh châu Âu vào năm 2015.

Tổng thư ký Asean Surin Pitsuwan cho biết khối này đang đi đúng hướng và có thể hoàn thành mục tiêu đúng hạn.

Bên cạnh đó, các chủ đề khác chi phối chương trình hội nghị lần này là các cải cách lịch sử của Miến Điện, kế hoạch bắn tên lửa của Bắc Triều Tiên và các tranh chấp trên Biển Đông với Trung Quốc.

Các quan sát viên bầu cử của Campuchia, nước hiện giữ vai trò chủ tịch luân phiên của Asean, đã tuyên bố cuộc bầu cử hôm Chủ nhật 1/4 của Miến Điện là ‘tự do và công bằng’ và thúc giục phương Tây dỡ bỏ các lệnh trừng phạt áp đặt lên nước này.

Trước đó, các ngoại trưởng Asean hôm thứ Hai 2/4 đã ca ngợi cuộc bầu cử diễn ra trong ‘trật tự’. Đây là tiền đề để các lãnh đạo của khối bày tỏ sự hậu thuẫn mạnh mẽ đối với Miến Điện trong phiên bế mạc hội nghị vào thứ Tư ngày 4/4.

Tổng thư ký Asean Surin Pitsuwan nói cuộc bầu cử ở Miến Điện sẽ góp phần giúp nước này ‘tái hòa nhập vào cộng đồng quốc tế’ – đồng nghĩa với việc các lệnh trừng phạt có thể bị dỡ bỏ.

Về kế hoạch bắn tên lửa của Bắc Hàn, Ngoại trưởng Philippine Albert del Rosario cho biết các ngoại trưởng Asean hòa cùng một giọng phản đối.

Philippines, vốn nằm trong đường bay dự kiến của tên lửa Bắc Hàn, đã chính thức phản đối với đại diện của Bình Nhưỡng ở Liên Hiệp Quốc.

“Tôi nghĩ rằng các quốc gia khi phát biểu về vấn đề này... đều có cùng ý kiến rằng chúng tôi phải ngăn chặn Bắc Hàn thực hiện kế hoạch phóng tên lửa,” Ngoại trưởng Del Rosario nói sau cuộc họp các ngoại trưởng Asean hôm thứ Hai 2/4.

Tin liên quan