Nhà vận động sách dừng hành trình

Bản quyền hình ảnh Nguyen Quang Thach
Image caption Ông Nguyễn Quang Thạch từng đi bộ từ Bắc vào Nam để đưa thông điệp sách hóa nông thôn đến nhiều nơi

Nhà vận động sách cho nông thôn Việt Nam tuyên bố ông dừng hành trình đi bộ từ Sài Gòn đến Cà Mau vì căn bệnh khiến ông không thể di chuyển được nữa.

Ông Nguyễn Quang Thạch đã dành gần 20 năm cho các chiến dịch đưa sách đến nông thôn tại Việt Nam.

Ông nói với BBC Tiếng Việt: “Tôi tiếp tục hành trình đi bộ xuyên Việt tăng cường cho sách hóa nông thôn Việt Nam từ Sài Gòn xuống Cà Mau. Đi được 17km thì chân tôi không đi được nữa, đi khám thì tôi bị viêm cân gan chân, không thể nào di chuyển được nữa. Tôi phải dừng hành trình.”

Ngay sau khi ông Thạch tuyên bố dừng hành trình, nhiều bạn trẻ, trí thức nói họ sẽ tiếp tục đi bộ từng chặng ngắn, giúp ông hoàn tất chuyến đi với thông điệp đưa sách về nông thôn Việt Nam.

Giải thích vì sao lại phải đi bộ để làm sách, ông Thạch nói: “Năm ngoái, sau khi thử nghiệm 5 mô hình thư viện ở các tỉnh khác nhau, có kết quả rõ ràng tôi mới đi bộ từ Hà Nội vào Sài Gòn để vận động Bộ Giáo dục đưa tủ sách vào từng lớp học, gọi là tủ sách phụ huynh.

'Đừng tước bỏ quyền đọc của các con'

"Sau chuyến đi bộ, Bộ giáo Dục đã có văn bản nhân rộng tủ sách đến từng lớp học, là công văn Công văn 6841/BGDĐT-GDTX, bằng cách thúc đẩy sự tham gia của xã hội. Nhưng sau khi Bộ Giáo dục đưa văn bản ra, sau bốn tháng thi hành, tôi nhận thấy nhiều tỉnh đã cố gắng nhân rộng tủ sách ra. Nhưng nhiều tỉnh vẫn chưa có động thái gì, sự vận hành của cấp cơ sở rất chậm, chờ trên xuống có khi ở cấp vĩ mô Bộ Giáo dục đã thay đổi nhưng cấp dưới chưa nắm được và không thực sự hành động.”

“Việc tôi đi bộ từ Sài Gòn xuống Cà Mau là để kêu gọi những ông hiệu trưởng hãy hiện thực hóa chính sách mà Bộ giáo dục đã đưa ra và gửi về các Sở giáo dục.”

Hàng ngàn người trẻ trên mạng xã hội tại Việt Nam đã đổi ảnh đại diện của họ thành hình ảnh “Sách hóa nông thôn” để ủng hộ ông Thạch sau khi ông buộc phải dừng chuyến đi.

Nhiều năm qua, ông Thạch đã thực hiện những tủ sách tại nông thôn, trường học địa phương, bằng cách đưa sách vào các “tủ sách dòng họ” và “tủ sách phụ huynh” như một cách tập luyện cho người ở các vùng nông thôn quen dần với sách.

“Trong mấy chục năm qua, các trường học ở nông thôn chỉ sử dụng sách giáo khoa như một phương tiện tối đa cho việc học tập. Còn nếu áp dụng tủ sách phụ huynh [do ông Thạch hướng dẫn thực hiện] thì sách giáo khoa phải trở thành công cụ tối thiểu và sách của các lĩnh vực khác ngoài sách giáo khoa sẽ trở thành sách công cụ, học liệu để học trò đọc được nhiều và biết nhiều hơn và dần biết nghĩ khác, làm khác. ”

Bản quyền hình ảnh Nguyen Quang Thach
Image caption Một tủ sách phụ huynh dành cho học sinh cấp Hai mà ông Thạch cùng thực hiện, tủ sách đặt trong lớp giúp học trò tiếp cận sách tốt hơn

“Tôi kêu gọi cha mẹ học sinh và cha mẹ, thầy giáo hãy hỗ trợ con trẻ đọc, đừng tước bỏ quyền đọc của các con ở một số vùng trong mấy chục năm qua.” - Ông Thạch giải thích cách làm của mình khi chọn tiếp cận những vùng nghèo, cục bộ và xa xôi.

“Rào cản” đến thư viện

“Ông Bộ trưởng giáo dục Phạm Vũ Luận, có lẽ là một trong những bộ trưởng dũng cảm nhất ở Việt Nam khi thừa nhận thư viện trường hoạt động chưa hiệu quả.” – ông Thạch cho biết.

“Hàng chục năm qua, các giáo viên sinh ra ở nông thôn, từ nhỏ không được đọc sách thì họ cũng không đủ nhạy cảm, trình độ, độ sâu để hiểu tầm quan trọng của việc đọc sách ngoài sách giáo khoa quan trọng đến thế nào.”

“Cho nên việc đưa sách về, có những tủ sách đưa về nhà trường làm không hiệu quả là đương nhiên. Tất nhiên, tôi biết là nó có vấn đề nên mới phải vận động để ra được chính sách kêu gọi xã hội hóa tủ sách đến từng lớp học. Người dân phải thay đổi nhận thức của thầy cô giáo, Bộ Giáo dục phải thay đổi, thì trong nội ngành của họ cũng sẽ dần dần thay đổi.”

“Năm 1998, khi tôi đặt mục tiêu trở thành nhà cách mạng thư viện thì tôi đã nhận làm thủ thư cho Khoa Ngoại ngữ Đại học Vinh một năm để quan sát, nghiên cứu hành vi của từng người đọc một năm liên tục để hiểu về công tác thư viện.

“Tôi phát hiện ra nếu tủ sách đặt trong lớp học thì tần suất tiếp xúc với sách một cách tự nhiên của học sinh cộng với tâm lý tò mò của trẻ thì phải kích thích con trẻ đọc sách.”

“Nếu con trẻ được đọc sách và được lao động chân tay càng nhiều để thực hành thì dung dưỡng được độ nhạy cảm và trực cảm sáng tạo, nuôi dưỡng được sự tử tế trong mỗi đứa trẻ. Đứa trẻ được lao động nhiều thì mới trân trọng lao động và sáng tạo của người khác chứ không theo kiểu sống chụp giật như trong xã hội chúng ta hiện tại.”

Khi được hỏi về những rào cản tiếp cận sách của trẻ em tại Việt Nam, ông Thạch nói để “thuyết phục cha mẹ” các em, ông “phải làm người ta quen với hình ảnh sách trên đại chúng cái đã, rồi sau đó mình khuyến đọc ở cấp độ thấp, cho các con một tuần đọc một cuốn sách.”

Bản quyền hình ảnh Facebook Nguyen Quang Thach
Image caption Việc xây dựng các tủ sách trong lớp học có thể khiến trẻ tiếp cận gần hơn với sách và sẽ có ý hướng muốn đọc hơn

“Thứ hai nữa, rồi mới nói các con viết cảm tưởng về sách, trình bày sách cho các bạn xem. Các trường đã có học trò đọc hiệu quả là một năm đọc 10 -20 quyển sách, giờ chúng tôi phải làm việc triển khai đọc và khai thác sách như những người đọc ở Anh, Mỹ làm.”

“Tôi đã phải thực hiện thí nghiệm bài bản 8 năm qua, tôi chọn các vùng cục bộ để xây dựng tủ sách. Cha mẹ của các em ở các trường đó đã tự góp tiền mua sách cho con mình. Tôi mới dùng những hình ảnh đó làm gương để những người cha mẹ nông thôn khác coi đó là một bài học để cho người ta làm.”

“Ở miền Nam, việc triển khai tủ sách không dễ như ngoài miền Bắc vì tôi đã đi phỏng vấn khá nhiều để chuẩn bị. Tôi nhận thấy việc đọc từ nhỏ của học sinh trong này, việc đọc gần như là bằng không, trừ sách giáo khoa ra.

“Năm ngoái, tôi đi khảo sát ở Sóc Trăng, thì thấy sự quan tâm với sách ít lắm, cho nên việc đưa sách đến trong này sẽ khó khăn. VÌ thế tôi mới đi bộ để kêu gọi các ông hiệu trưởng, các cô giáo hãy hiện thực cái chính sách về tủ sách của Bộ giáo dục. Nhưng tôi không đi bộ được nữa, sẽ rất khó khăn.”

“Để hiện thực hóa một chính sách của Bộ Giáo dục là một điều không hề dễ.” – Ông Thạch nói.

Khi ông Thạch dừng hành trình, từ mạng xã hội, đã có nhiều người nhận thay ông thực hiện nốt quãng đường mà ông đã bỏ dở.

"Sau khi đi khám, tôi có đi bộ thử lại được 2,6km thì tôi không đi được nữa. Một người đi cùng đã tiếp tục hành trình."

"Có những bạn đã đăng ký sẽ đi tiếp, một người từ Cà Mau sẽ đi theo hướng lên Sài Gòn, một anh đã đi tới Mỹ Tho rồi, và sẽ có một bạn từ Hà Nội bay vào đi tiếp chặng đường, từ hai đầu gộp lại gặp nhau. Họ sẽ mang thông điệp của tôi đi." - Ông cho biết.

Tin liên quan