Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
22 Tháng 7 2008 - Cập nhật 10h37 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn   Bản để in ra
Lạm phát tấn công xã hội Việt Nam
 

 
 
Đồng tiền Việt Nam mất giá cao nhất trong hơn 10 năm qua
Chuyên gia so sánh lạm phát hiện nay ở VN với lạm phát phi mã trước đổi mới
Lạm phát tại Việt Nam được dự báo có thể tăng tới hoặc vượt mức 30% trong 6 tháng cuối năm nay và hiện đang tiếp tục gây áp lực dây chuyền lên nhiều nhóm hàng hoá trực tiếp liên quan đến đời sống của người dân.

Từ hôm 21/7/2008, giá xăng tăng đột ngột 30% lên 19.000 đồng/lít, dự định được thả nổi hoàn toàn, đã lập tức gây ra những xáo trộn trong sinh hoạt trực tiếp của người dân.

BBC Việt ngữ đã có cuộc trao đổi với Giáo sư Tô Duy Hợp, nguyên Trưởng phòng Xã hội học Nông thôn, Viện Xã hội học Việt Nam về tình hình và xu hướng ảnh hưởng cụ thể của lạm phát đối với người dân, đời sống của họ và những diễn biến biến đổi xã hội trong nước trong thời gian 6 tháng tới đây:

Giáo sư Tô Duy Hợp từng đứng đầu nhiều cuộc nghiên cứu về phân tầng biến đổi xã hội và nghèo đói ở Việt Nam và khu vực nông thôn.

Ông hiện là Chủ tịch Hội đồng Khoa học của Viện Nghiên cứu Truyền thống và Phát triển TADRI, thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học Việt Nam.

BBC: Xin giáo sư cho biết những ảnh hưởng lớn nhất của lạm phát đang diễn ra đối với đời sống xã hội ở Việt Nam hiện nay là gì?

GS. Tô Duy Hợp: Tôi nghĩ là có thể làm cuộc so sánh với cuộc lạm phát cuối thập niên 1970 và 1980. Lúc đó Việt Nam rơi vào tình trạng lạm phát phi mã, những người nghèo, những người ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa là những người bị thiệt hại nhiều nhất.

Giá xăng tăng ngày 21/7
Một người đi xe máy ở đô thị đang xem bảng giá xăng dầu mới tăng

Bây giờ cũng vậy. Nông thôn đang rơi vào tình trạng gay go về chuyện lạm phát này. Hiện nay giá lương thực, thực phẩm tăng, thì không chỉ ở nông thôn, không chỉ với những nhóm dễ bị tổn thương, mà ngay ở thành thị, người dân cũng bị tình trạng gay go.

Những người lao động thu nhập thấp hiện nay đang gặp khó khăn nhất là vì giá lương thực tăng cao, rồi giá xăng dầu cũng tiếp tục tăng, mà thu nhập của người ta không đủ trang trải.

Những người thu nhập thấp ở Việt Nam có tỉ lệ rất cao. Họ vừa được xoá đói giảm nghèo, nhưng thực ra họ vẫn đang ở vùng giáp ranh nghèo.

Tỉ lệ nghèo theo chuẩn do Chính phủ Việt Nam quy định rất là thấp. 200.000 đồng/người một tháng ở nông thôn và 260.000 đồng/người một tháng ở đô thị, tức là một nửa đô-la/ngày một người thôi, trong khi chuẩn quốc tế là 1 đô-la/ngày một người.

Nên nếu lấy theo chuẩn quốc tế thì tỉ lệ nghèo của Việt Nam sẽ tăng lên rất lớn.

 Thủ tướng Chính phủ hiện nay lúc nào cũng nói tới câu chuyện lạm phát và an sinh xã hội. Nhưng đó là mới nói thôi. Thực chất chưa có giải pháp gì thiết thực cả
 
GS. Tô Duy Hợp

BBC: Thưa giáo sư, ở khu vực nông thôn với các đối tượng như ông vừa nói, thì đã có những trợ cấp, hỗ trợ gì chưa?

GS. Tô Duy Hợp: Có trợ cấp gì đâu. Có một số hỗ trợ nhưng thực ra ngân sách nhà nước rất là hạn chế. Còn hệ thống hỗ trợ nông thôn truyền thống, tức là cộng đồng, thì cộng đồng cũng đang gặp khó khăn.

Chủ yếu là do các hộ gia đình thôi. Gia đình nào thu nhập khá thì còn được, gia đình nào mà thu nhập không có thì họ có một giải pháp là đi vào thành phố kiếm sống.

Nhưng đi vào thành phố thì họ có nguy cơ gặp rất nhiều rủi ro và rất là khó khăn.

Có một số người đi ra lao động nước ngoài, phía Bắc là đi Hàn Quốc, phía Nam thì đi Malaysia chẳng hạn. Nhưng tỉ lệ này rất ít.

Còn lại ở nhà họ chưa có hỗ trợ gì. Thủ tướng Chính phủ hiện nay lúc nào cũng nói tới câu chuyện lạm phát và an sinh xã hội. Nhưng đó là mới nói thôi. Thực chất chưa có giải pháp gì thiết thực cả.

Một công trình xây dựng
Chính phủ đang cho đình việc xây dựng nhiều công trình do thiếu vốn và lạm phát

BBC: Với tình hình lạm phát gia tăng và đình đốn kinh tế như vậy thì tỉ lệ nghèo hoá hay tái nghèo có thể sẽ bị điều chỉnh lại như thế nào?

GS. Tô Duy Hợp: Hiện nay nếu lấy tỉ lệ nghèo theo chuẩn quốc tế, như của Ngân hàng Thế giới xác định, thì con số đó có thể là 50%.

Trước đây theo Ngân hàng Thế giới là 58%, còn tỉ lệ trên giấy tờ của Việt Nam là 15%, thậm chí dưới 15%. Đó là trên giấy tờ, nhưng thực ra, tỉ lệ nghèo trên thực tế vẫn là như vậy.

Tổng cục Thống kê của Việt Nam hiện có xu hướng tính theo chuẩn quốc tế (từ 1 tới 2 USD/người/ngày), còn Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội thì lại hướng theo chuẩn quốc gia, thì tỉ lệ nghèo đói đó không phản ánh trung thực tình hình nghèo của Việt Nam.

Nếu lấy trung thực theo chuẩn nghèo quốc tế, tức là mức 1 USD/người/ngày, thì tỉ lệ nghèo ở Việt Nam chắc chắn ít nhất là 30% chứ không phải chỉ là 15% như hiện nay.

Hội nhập quốc tế thì cần hội nhập cả các chuẩn đánh giá nghèo nữa.

Nghèo ở vùng sâu, vùng xa là khó khăn lắm. Có một tình trạng nữa là tình trạng với những người được gọi là thoát nghèo. Nhưng những người này vẫn ở xung quanh ngưỡng của chuẩn nghèo.

 Tâm trạng chung là bất an và bất bình. Và lo lắng là không biết sẽ giải quyết như thế nào
 
GS. Tô Duy Hợp

Người ta chưa vượt lên hẳn, nên rủi ro người ta quay lại nghèo rất là dễ, đặc biệt dưới tình trạng lạm phát hiện nay, vì người ta chưa đi xa khỏi đường ranh giới nghèo.

Độ trù mật vẫn tập trung ở đường ranh giới này và họ chưa thoát hẳn được.

BBC: Thưa giáo sư, nếu làm một phép cộng giữa nhóm nghèo và nhóm có khả năng tái nghèo theo chuẩn Việt Nam hiện nay, thì tỉ lệ là bao nhiêu phần trăm?

Một số thợ ở nông thôn đang làm việc
Dự báo sẽ có thêm nhiều nông dân di cư vào thành phố mưu sinh

GS. Tô Duy Hợp: Khoảng 50%. Số liệu cuộc điều tra chọn mẫu kết hợp với số liệu thống kê giữa thời kỳ đổi mới là 58%. Sau đó Việt Nam giảm xuống 38%, 28% và bây giờ giảm xuống là 15%.

Thực ra đấy là do thay đổi thang đo giá trị của chuẩn nghèo thôi. Còn cái nghèo vẫn chưa cải thiện được mấy.

BBC: Dư luận và tâm trạng chung trước lạm phát lên cao như hiện nay của các nhóm cư dân đó như thế nào ạ?

GS. Tô Duy Hợp: Tâm trạng chung là bất an và bất bình. Và lo lắng là không biết sẽ giải quyết như thế nào.

Càng gia nhập vào WTO, mọi cái được tuyên truyền là tốt đẹp, nhưng thực ra sản xuất và năng lực xuất khẩu của Việt Nam gặp rất nhiều trắc trở.

BBC: Theo giáo sư tình trạng khó khăn này bao giờ thì chấm dứt?

GS. Tô Duy Hợp: Tình trạng này chưa chặn đứng được đâu.

 Nói chung là chưa có một tổ chức hay thể chế nào hỗ trợ cho nông dân để họ có thể tự khắc phục được khó khăn
 
GS. Tô Duy Hợp

BBC: Liên quan đến kinh tế nói chung và lạm phát nói riêng, đã có những thiết chế gì được lập ra nhằm hỗ trợ cho người dân, đặc biệt là nông dân khi xảy ra những đột biến kinh tế hay lạm phát xảy ra căng thẳng như hiện nay?

GS. Tô Duy Hợp: Hiện chưa có gì rõ ràng. Riêng ở nông thôn thì thiết chế kinh tế hộ gia đình, phát huy được hai chục năm, hiện đang rơi vào khó khăn.

Hợp tác xã thì đang đổi mới mô hình dịch vụ, nhưng hiện nay năng lực yếu lắm. Các doanh nghiệp nông thôn thì còn đang nhỏ lẻ, mà chủ yếu ở các làng nghề.

Các xã nông nghiệp thì người dân gặp khó khăn chủ yếu đi làm thuê, họ đi vào thành phố. Họ chưa có năng lực nào tự có cả.

Nói chung là chưa có một tổ chức hay thể chế nào hỗ trợ cho nông dân để họ có thể tự khắc phục được khó khăn.

BBC: Thưa ông, đã có những mô hình nào ở những nước đang phát triển có hoàn cảnh như Việt Nam nhằm hỗ trợ cho nông dân trong những trường hợp bị động về mặt kinh tế và lạm phát?

GS. Tô Duy Hợp: Có lẽ Việt Nam nên nghiên cứu học Trung Quốc. Trung Quốc đang tiếp tục đổi mới. Họ cũng đang gặp khó khăn như Việt Nam. Họ cũng vào Tổ chức Thương mại Quốc tế, và cũng đang tìm giải pháp.

Trong đó giải pháp rất quan trọng là họ xây dựng được một hệ thống an sinh xã hội.

Ba lãnh đạo cao cấp của Nhà nước và ĐCSVN
Qua nhiều tập thể lãnh đạo, Đảng CS và Nhà nước Việt Nam vẫn chưa lập được mô hình an sinh xã hội

Hiện nay, Thủ tướng Việt Nam cũng đang nói về an sinh xã hội, nhưng mới nói thế thôi, chứ chưa có những nghiên cứu, chưa có mô hình nào.

Nên học tập mô hình Trung Quốc, song tất nhiên không thể làm theo Trung Quốc được; vì Trung Quốc là một nước lớn và tầm cỡ kinh tế của họ khác.

Nhưng cái cách mà người ta xử lý với nông dân bằng một hệ thống an sinh xã hội có hai thành phần. Phần thứ nhất là bảo hiểm và phần thứ hai là hỗ trợ.

Hỗ trợ có nhiều bên tham gia: bên nhà nước, bên thị trường. Và người ta rất hy vọng vào bên xã hội dân sự.

Những xã hội dân sự ở Việt Nam rất là căng. Có người nói là chưa có xã hội dân sự, thì làm sao mà hỗ trợ cho người dân được.

Hội nông dân thì trên thực tế cũng không hỗ trợ gì cho nông dân đáng kể cả.

Họ chỉ động viên tinh thần thôi, chứ năng lực về hỗ trợ kinh tế và tổ chức xã hội là không rõ lắm.

BBC: Thưa ông, ngoài Trung Quốc ra thì còn có mô hình nào khác không ở trong khu vực?

GS. Tô Duy Hợp: Ở phía Nam thì Malaysia là mô hình khá tốt. Ngoài ra còn một mô hình rất tốt là Hàn Quốc. Nhưng Hàn Quốc thì không rõ Việt Nam có học tập được không.

Vì Hàn Quốc từ lâu được Hoa Kỳ hỗ trợ về kinh tế và nhiều mặt khác và hiện nay vẫn tiếp tục hỗ trợ về kinh tế, quân sự... Việt Nam mình lại không có điều kiện như thế.

BBC: Xin cảm ơn Giáo sư.

 
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Xăng sẽ còn tăng giá?
22 Tháng 7, 2008 | Việt Nam
VN tăng giá xăng dầu
21 Tháng 7, 2008 | Việt Nam
'Đặt vấn đề chưa đúng tầm'
19 Tháng 7, 2008 | Việt Nam
Lạm phát 'có thể tới 30%'
16 Tháng 7, 2008 | Việt Nam
ADB quan ngại lạm phát ở Việt Nam
17 Tháng 9, 2007 | Việt Nam
TRANG NGOÀI BBC
BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn   Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân