Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
08 Tháng 9 2008 - Cập nhật 17h59 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn   Bản để in ra
Hồn ma từ cuộc chiến
 

 
 
Bìa sách của Kwon Heon-ik

Lịch sử cuộc chiến Việt Nam có thể được xây dựng thông qua mối quan hệ giữa các hồn ma tử trận, đó là kết cấu được TS Kwon Heon-ik phát triển trong tác phẩm về Việt Nam mới được xuất bản trong năm nay - Ghosts of War in Vietnam (xem link bên).

Trong bối cảnh tôn giáo, tín ngưỡng và hòa hợp sau cuộc chiến đang là đề tài gây chú ý trên các diễn đàn tiếng Việt, BBC Vietnamese xin giới thiệu một số lập luận được nêu trong nghiên cứu này.

Hồn ma và bản sắc

Đối với ngành xã hội học và chính trị học, hồn ma không chỉ đơn thuần là những khái niệm thuộc về tâm linh, mà còn là những phần tử rất cơ bản xây dựng nên bản sắc của mỗi cá nhân và tập thể, chẳng hạn thông qua tục lệ.

Ở Việt Nam, linh hồn còn chứa những giá trị cùng tồn tại với thế giới hiện tại của người sống, phần nào mạnh hơn nhiều xã hội khác trên thế giới.

Ma sống trong cõi âm, nhưng đốt nhang tế lễ là hành động trong cõi dương, và linh hồn từ cõi âm có thể yêu cầu người sống trong cõi dương gửi cho mình xe Honda hay đốt tiền ầm phủ mệnh giá Đô-la.

Có những hồn ma trở thành thần làng phù hộ độ trì cho người sống, hiện hữu trong suy nghĩ và chuẩn mực đạo đức trong cộng đồng.

Hòa giải
Đạo diễn Oliver Stone tìm về Mỹ Lai
 Việt Nam đang ở giữa một quá trình quan trọng của hòa giải xã hội
 
TS Kwon Heon-ik

Đó là những cảm nhận của TS Heon-ik khi tìm hiểu các phong tục có liên quan tới hồn ma, bắt đầu từ khu đền tưởng niệm nạn nhân trong vụ thảm sát Mỹ Lai.

Nếu trong thế giới người sống có những phân chia về chính trị như tả và hữu, tốt và xấu thì thế giới của hồn ma cũng được người ta phân chia rất tự nhiên như ma xấu và ma tốt, ma trong nhà để cúng trên bàn thờ và ma ngoài đường để cúng vãng lai hoặc trong miếu cô hồn.

Ma chờ phân loại

Các câu chuyện có liên quan đến hồn ma ở miền trung Việt Nam mà TS Heon-ik ghi nhận trong các chuyến nghiên cứu thực địa cuối thập niên 1990 đầu 2000 đều chứa đậm ý nghĩa lịch sử, tiếp tục dẫn dắt các vấn đề chính trị trong cuộc sống hiện tại.

Hồn ma chiến tranh là một lĩnh vực nghiên cứu đặc biệt được giới chuyên gia xây dựng và phát triển sau hai lần đại chiến thế giới, là đối tượng để nghiên cứu điều kiện hình thành lịch sử mà Hegel từng mô tả qua khái niệm zeitgeist.

Quan sát các nghi thức cúng tế dành cho hồn ma ở Đà Nẵng và Quảng Ngãi, TS Heon-ik nhận thấy người Việt xếp ma thành tổ tiên (xướng là "ông bà") và thân tộc ("cô bác"), và một loại nữa không thuộc về nhóm nào cả, tạm gọi là ma chính trị - political ghosts.

Trong một gia đình quan chức nhà nước cộng sản, những người tử trận ở phía bên kia - vì lý do chính trị - không được chính thức cúng tế trong một thời gian dài.

Nhưng bắt đầu từ thập niên 1990, những giá trị gia đình đã dần đưa những hồn ma tử trận "ở phía bên kia" vào lại bàn thờ, và những dòng chữ ghi công mang tính chính trị trên di ảnh của những hồn ma "ở phía bên đây" được tháo gỡ bớt.

Với Heon-ik, đó là dấu hiệu cho thấy "các cộng đồng ở Việt Nam đang bước qua giai đoạn của khái niệm chính trị lưỡng cực - cánh tả và cánh hữu - và đang ở giữa một quá trình quan trọng của hòa giải xã hội", như triết gia nổi tiếng Hannah Arendt từng mô tả.

Tiến sĩ Kwon Heon-ik từng bảo vệ luận án về sơ cấu bộ lạc ở Siberia, hiện là giảng viên ở đại học Edinburgh, khoa nhân học thuộc viện nghiên cứu xã hội và chính trị.

 
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Việt Nam trong lộ trình ASEAN
20 Tháng 8, 2008 | Việt Nam
Việt Nam giữa thế giới
21 Tháng 7, 2008 | Chuyên đề
Nghiên cứu của nước ngoài về VN
22 Tháng 2, 2005 | Trang chủ
TRANG NGOÀI BBC
BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn   Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân