Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
25 Tháng 9 2008 - Cập nhật 13h37 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn   Bản để in ra
Người Nhật bàng hoàng về vụ PCI
 
Dân chúng Nhật-ảnh minh họa
Người Nhật đặc biệt quan tâm vụ PCI vì tiền thuế của họ bị sử dụng sai trái
Đã tròn một tháng trôi qua kể từ khi Nhật Bản chính thức khởi tố vụ các viên chức công ty tư vấn PIC ở Tokyo tội hối lộ quan chức Việt Nam để được xây một dự án công.

Các ông Masayoshi Taga, Kunio Takasu, Haruo Sakashita, Tsuneo Sakano bị khởi tố hôm 28/08/08 vì đã đưa hối lộ tổng cộng 820,000 đôla trong dự án dùng vốn viện trợ phát triển (ODA) của Nhật cho công trình xa lộ Đông Tây ở TPHCM.

BBC phỏng vấn Giáo sư Trần Văn Thọ, Đại học Waseda, Tokyo để biết dư luận Nhật đánh giá sao về vụ khởi tố các viên chức PCI vì tội đưa hối lộ ở Việt Nam.

Giáo sư Trần Văn Thọ: Liên quan đến việc sử dụng ODA của Nhật có thể nói chưa có sự kiện nào lớn bằng vụ PCI lần này và chưa bao giờ dư luận Nhật Bản quan tâm theo dõi diễn tiến sự kiện sử dụng bất chính ODA như lần này.

Tôi hiện đang nghiên cứu tại Mỹ nhưng qua báo mạng cũng thấy các nhật báo lớn ở Nhật đều tường thuật sự kiện và có xã luận về vấn đề này.

Đầu tháng này gặp một bạn đồng nghiệp người Nhật ở Tokyo sang dự hội nghị ở Mỹ cho biết các đài truyền hình ở Nhật liên tiếp nhiều ngày đã đưa sự kiện lên màn hình làm thành một trong những tin chính trong ngày.

Dư luận Nhật bàng hoàng

Theo tôi, sự kiện này lôi cuốn quan tâm của dư luận Nhật Bản vì ba yếu tố: thứ nhất, dân chúng ngày càng quan tâm giám sát nội dung chi tiêu ngân sách của chính phủ để cho tiền thuế của họ được sử dụng đúng mục đích và không lãng phí.

Đặc biệt từ thập niên 1990, trong bối cảnh kinh tế trì trệ, ngân sách thâm hụt, dân chúng đặc biệt nghiêm khắc đối với việc sử dụng ngân sách nhà nước.

Các đảng phái đối lập, các cơ quan ngôn luận và các tổ chức phi chính phủ (NGO) đều được quyền tiếp cận các thông tin liên quan chi tiêu ngân sách.

Giáo sư Trần Văn Thọ
 Nhiều người Nhật đã bàng hoàng khi thấy trong vụ PCI số tiền chi tiêu bất chính quá lớn
 
Giáo sư Trần Văn Thọ

ODA cũng là một bộ phận trong ngân sách và nằm trong sự giám sát chung đó.

Thứ hai, là người dân của một nước tiên tiến, người Nhật thấy xấu hổ khi công ty của nước mình có hành vi bất chính tại nước ngoài.

Nhất là từ năm 1998 khi Nhật đã phê chuẩn Công ước ngăn ngừa hành vi đưa hối lộ cho quan chức nước ngoài của Tổ chức hợp tác phát triển kinh tế (OECD), một tổ chức của các nước tiên tiến, và Nhật đã sửa đổi Luật ngăn ngừa cạnh tranh bất chính để nội dung đi sát với tinh thần của công ước ấy.

Bốn thành viên trong ban lãnh đạo của công ty PCI bị bắt vì tội vi phạm luật này.

Thứ ba, có lẽ nhiều người Nhật đã bàng hoàng khi thấy trong vụ PCI số tiền thuộc loại cho vay ưu đãi đã rơi vào chi tiêu bất chính quá lớn (chỉ một dự án mà số tiền bất chính lên tới 820.000 USD).

Và nhất là tiền hối lộ đó được đưa cho quan chức của một nước mà thu nhập GDP đầu người mới chỉ ở mức 800 USD.

Hơn nữa sự kiện lại xảy ra tại một nước mà bấy lâu nay họ thấy rất có cảm tình, thấy gần gũi về văn hóa và nhiều mặt khác.

Đối với tuyệt đại đa số người Nhật, việc nhận viện trợ nước ngoài là chuyện bất đắc dĩ trong một giai đoạn ngắn của quá trình phát triển, và giới lãnh đạo của nước nhận viện trợ phải có ý thức trách nhiệm trong việc dùng tiền viện trợ.

Nhật cũng đã từng là nước nhận viện trợ. Từ năm 1946 đến năm 1951, Nhật đã nhận viện trợ không hoàn lại từ Mỹ, số tiền nầy được quản lý chặt chẽ và chỉ dùng để nhập khẩu những nguyên liệu cần thiết cho sản xuất.

Từ năm 1949 đến 1961, Nhật vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng thế giới và chính phủ Mỹ, để dùng vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng và để phát triển một số ngành công nghiệp.

Trong thời gian đó, nhiều quan chức cao cấp khi đi công du ở nước ngoài phải thuê khách sạn rẻ tiền, phải ở chung phòng để tiết kiệm ngoại tệ. Sự kiện PCI gây sốc cho nhiều người Nhật còn vì bối cảnh đó nữa.

BBC Mục tiêu Nhật giúp Việt Nam qua các khoản viện trợ ODA là gì? Vì món nợ quá khứ thời chiến, còn muốn tạo ảnh hưởng thì đó là ảnh hưởng gì?

Giáo sư Trần Văn Thọ: Không riêng gì Việt Nam, ODA của Nhật cấp cho các nước đang phát triển có hai mục đich chính: một là duy trì, tăng cường quan hệ ngoại giao để tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ chính sách, lập trường của mình trên vũ đài quốc tế; hai là, tạo điều kiện để các công ty của Nhật đến đầu tư (ODA xúc tiến xây dựng cơ sở hạ tầng, tiền đề để công ty tư nhân đầu tư kinh doanh, sản xuất).

ODA của Nhật bắt đầu từ thập niên 1960, tập trung tại khu vực Á châu, nơi Nhật có nhiều lợi ích về ngoại giao và kinh tế, tuy từ thập niên 1990, các nước Phi châu cũng được chú trọng nhằm tăng cường chính sách ngoại giao đa phương và nhất là ngày càng nhiều nước Á châu đã phát triển, không cần nhận nhiều ODA như trước.

Riêng Việt Nam, một nước ở giai đoạn có nhu cầu nhận ODA và lại có vị trí đăc biệt quan trọng đối với Nhật cả về ngoại giao và kinh tế. Việt Nam là một trong những nước thành viên quan trọng của ASEAN, một khu vực mà cả Trung Quốc và Nhật Bản đều đang tranh dành ảnh hưởng. Với qui mô dân số, vị trí địa lý, và văn hóa gần gũi với Nhật, Việt Nam còn là môi trường đầu tư nhiều tiềm năng đối với doanh nghiệp Nhật Bản.

BBC: Nhìn lại cả quá trình đầu tư, viện trợ của Nhật vào VN từ vụ sập cầu Cần Thơ đến vụ PCI, có ý kiến nào trong chính giới Nhật, hay truyền thông của họ cho rằng cần xem lại cách làm việc ở Việt Nam?

Giáo sư Trần Văn Thọ: Sự kiện PCI chắc chắn đã làm cho hình ảnh Việt Nam trong dư luận Nhật Bản và trong lòng người Nhật xấu đi nhiều. Đó là điều rất đáng tiếc.

Nhưng tôi không nghĩ điều đó sẽ ảnh hưởng đến chính sách ODA của Nhật đối với Việt Nam.

Như đã nói ở trên, chính sách ODA được hoạch định và thực hiện trên những tính toán về chiến lược, lợi ích về ngoại giao và kinh tế.

Việt Nam không phải lo về vấn đề ODA có bị cắt giảm hay không mà cái đáng lo hơn cả là làm sao gỡ lại thể diện của đất nước trong dư luận ở Nhật và trên vũ đài quốc tế.

Muốn vậy chính phủ cần hợp tác tích cực với Nhật trong việc điều tra sự kiện và xử phạt công minh người có tội.

Được biết vào cuối tháng 8/2008, chính phủ Nhật có đề nghị với chính phủ Việt Nam lập Ủy ban hỗn hợp để giám sát các dự án ODA nhằm phòng tránh các sự kiện tương tự.

Theo chỗ tôi tìm hiểu, cho đến nay, ít nhất là trong vòng 20 năm nay, chưa có một ủy ban tương tự giữa Nhật với các nước nhận ODA của họ.

Thành ra nếu Ủy ban hỗn hợp Nhật Việt ra đời thì đây là một sự kiện không mấy danh dự cho Việt Nam.

Do đó, tốt nhất là Việt Nam phải chủ động cho thấy mình sẽ sẵn sàng chuẩn bị cơ chế để phòng chống hiện tượng tiêu cực trong ODA nói riêng và tệ nạn tham nhũng nói chung.

Một cơ chế hữu hiệu khi dân chúng có quyền giám sát tài chính và quá trình thực thi dự án ODA thông qua báo chí và xã hội dân sự.

BBC: Thay đổi nội các Nhật thời gian này sẽ tác động ra sao đến quan hệ hai bên?

Giáo sư Trần Văn Thọ: So với thủ tướng Fukuda Yasuo, thủ tướng mới Aso Taro có lẽ không có quan tâm đặc biệt đối với các nước Á châu. Tuy nhiên sẽ không có sự thay đổi trong quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản. Như đã nói, Việt Nam vẫn là nước được chú trọng trong chính sách ngoại giao của Nhật và là môi truờng đầu tư quan trọng của các công ty Nhật Bản.

Giáo sư Trần Văn Thọ giảng dạy môn kinh tế học ở Đại học Waseda, Tokyo. Trong thời gian trả lời phỏng vấn BBC ông đang làm nghiên cứu tại Đại học Harvard, Hoa Kỳ.


Unknown
Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của bạn Hải, Hà Nội. Người Nhật chắc chắn sẽ không cấp ODA cho Việt Nam nếu họ không thấy cái lợi của họ. Nếu các bạn biết định mức lương, ăn nghỉ và đi lại của người Nhật làm việc trong những dự án này là bao nhiêu thì chắc hẳn sẽ ngạc nhiên.

Về nghệ thuật vẽ ra các khoản chi hợp lý trong dự án, họ còn giỏi hơn người Việt Nam mình rất nhiều.

Mà nói cho cùng, các khoản này đều lấy từ ODA ra, họ cũng chẳng ngại ngần gì khi lại quả quan chức Việt Nam đâu, hương hoa mỗi người hưởng một tý.

Chắc chắn rằng số tiền mà họ đút lót không thấm thía gì so với số tiền mà họ thu lại từ các khoản cho vay ODA này.

Thanh biện
VN đã nhận tiền cứu trợ, một dạng tiền xóa đói giảm nghèo của Nhật. Tức là phải chịu một gánh nặng của món nợ này, đó là gánh nặng tình nghĩa, cũng chính là gánh nặng tiền bạc theo nghĩa đen. Như một nhà nghèo mang ơn hàng xóm tốt.

Thế mà VN lại sử dụng tiền từ thiện này một cách không minh bạch. Con cháu và đất nước phải chịu ơn Nhật Bản, còn các ông chia chác trên những đồng tiền này. Làm sao coi được vậy?

NoName
Xin cảm ơn GS Thọ, bài phát biểu của ông rất sâu sắc, nhất là việc chỉ rõ cách thức người Nhật sử dụng nguồn viện trợ chặt chẽ và có trách nhiệm như thế nào.

Qua đó tôi nhận thấy lòng tự trọng của người Nhật rất cao. Họ biết "nhục" khi phải dùng tiền viện trợ của người khác nên đã cố gắng vươn lên.

Còn chúng ta thì luôn tự hào vì nguồn viện trợ nhận được ngày càng cao. Lo sợ khi bị cắt giảm nguồn viện trợ nước ngoài. Không biết đến bao giờ các lãnh đạo NN ta mới biết nhục khi cầm trong tay những đồng tiền của người dân các nước và cả dân VN mà tiêu sài hoang phí, tham nhũng, hối lộ đưa đất nước này loay hoay mãi vẫn không thoát ra được cái vòng nghèo nàn lạc hậu. Không biết khi nào người dân VN mới biết nhục khi thoả hiệp với c! ái xấu để cầu an cho mình. Cái xấu ở đây tôi muốn nói là những tệ nạn xã hội đang diễn ra mỗi ngày trong cuộc sống: quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, chạy chọt, đối phó, gian dối, thành tích...

Tri Ân
Là một người ngưỡng mộ tri thức và tâm huyết của Giáo sư Trần Văn Thọ đối với sự phát triển của Việt Nam, tuy vậy tôi không hoàn toàn đồng ý với GS ở chỗ cho rằng "nếu Ủy ban hỗn hợp Nhật Việt ra đời thì đây là một sự kiện không mấy danh dự cho Việt Nam".

Tôi cho rằng một UB như thế cần thiết cho việc chống thất thoát/tham nhũng vốn vay ODA. Thiết nghĩ việc kiểm tra của bên cho vay là cần thiết và bình thường trong mọi trường hợp cho vay, kể cả ODA.

Hơn nữa, đây là cơ hội để phía VN chứng tỏ quýet tâm chống tham nhũng của mình. Nhân sự kiện PMU18 hai năm trước, trong một bài viết trên Tạp chí Chứng Khóan VN từ tháng 6/2006, tôi có đề nghị một số giải pháp, trong đó có giải pháp yêu cầu một UBan giám sát vốn vay như thế. Nếu đề nghị đã đuợc thực hiện, có thể đã không xảy ra "sự cố" ở các PMU khác (?)

Hải, Hà Nội
Việc Nhật Bản cho VN vay ODA cũng không ngoài mục đích kinh doanh tiền tệ. Việc tư vấn Nhật phải bỏ ra chừng ấy tiền để mua việc ở Việt Nam không thấm vào đâu khi Nhật cho Việt Nam vay ODA dưới hình thức vốn vay ràng buộc đã tạo điều kiện cho một mình nhà thầu Nhật đấu thầu ở Việt Nam.

Kiểu vốn vay ODA đã tạo thế độc quyền cho các nhà thầu Nhật và họ mặc sức bỏ giá rất cao, dẫn đến có dự án vượt thầu đến 2000 tỷ đồng như dự án xây dựng cảng Cái Mép-Thị Vải. Việt Nam phải ngậm đắng nuốt cay mà cho Nhật thắng thầu. Rất mong GS Thọ,với vị thế của mình hãy cố vấn cho Chính phủ ngừng ngay việc vay ODA dạng tied loan. Thiệt hại cho đất nước vô cùng.

Kick
Người dân Việt cũng bàng hoàng không kém đâu. Những đồng tiền mà nước Nhật giúp đỡ cho VN tưởng chừng sẽ được dùng một cách hiệu quả nhất để tái thiết bộ mặt đất nước, nào ngờ chúng lại được sử dụng một phần cho hối lộ.

Người Nhật đã rất chú trọng làm sáng tỏ vụ việc này mong rằng Nhà Nước VN sẽ hợp tác chặt chẽ với chính phủ Nhật cùng đưa vấn đề này ra ánh sáng, bởi lẻ đây là cách làm tốt để chứng tỏ quyết tâm chống tham nhũng của nhà nước VN.

Sincerity
Vốn ODA của Nhật viện trợ cho VN ở đâu ra? Ở tiền thuế của dân Nhật đóng góp, vì vậy họ có quyền kiểm soát việc chi tiêu đồng tiền của họ.

Nhật rất tức giận và bức xúc v/v PCI Nhật hối lộ cho quan chức VN số tiền rất lớn 820.000 đô la. Không tức sao được, đã viện trợ mà còn phải "chung chi" để được trúng thầu xây dựng cho VN. Nhật đã bắt giam 4 viên chức cao cấp của PCI vì đã có đủ bằng cớ hối lộ, chẳng lẽ họ dám vu cáo cho quan chức VN và vu cáo thì có lợi gì?

Tình hình có vẻ nghiêm trọng, phía VN ta đã điều tra vụ việc đến đâu rồi, sao không cho báo chí tham gia đưa tin cho dân biết? Một điều rất bất lợi, theo GS Thọ, là tân thủ tướng Nhật Aso Taro ít quan tâm đến Châu Á hơn các đồng nhiệm trước, nên có thể đây sẽ là một cớ để Nhật cắt bớt viện trợ ODA nếu VN không xử lý việc bê bối này tới nơi tới chốn.

Nguyễn Trí, Nhật
Tôi cũng lấy làm bất ngờ khi trước đây Nhật yêu cầu VN điều tra cặn kẽ vụ này thì VN lại yêu cầu ngược lại Nhật không nên đưa tin lên báo chí,TV làm ảnh hưởng đến việc đấu tranh chống tham nhũng ở VN.

Thật nực cười,chống tham nhũng kiểu mà 4 quan chức Nhật đã bị khởi tố mà VN chưa thấy động tĩnh gì,đã sai không biết sửa mà còn la lớn. Bản thân một số nhà lãnh đạo VN nếu không biết xấu hổ cũng phải giữ thể diện cho đất nước VN, dân tộc VN trên trường quốc tế nữa chứ!

 
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Nhật muốn giám sát vốn ODA tại VN
14 Tháng 9, 2008 | Việt Nam
VN điều tra vụ công ty Nhật hối lộ
10 Tháng 9, 2008 | Việt Nam
Nhật truy tố vụ hối lộ quan chức VN
26 Tháng 8, 2008 | Việt Nam
'Không nên đưa tin' vụ Nhật hối lộ
17 Tháng 8, 2008 | Việt Nam
'Phía VN đòi 15% tiền dự án'
08 Tháng 8, 2008 | Việt Nam
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn   Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân