Sau Karimov: Chuyển giao quyền lực thế nào ở Uzbekistan?

Người dân ở lễ tang Tổng thống Karimov Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Người dân ở lễ tang Tổng thống Karimov

Cho đến gần đây, người dân Uzbekistan chỉ biết một lãnh đạo - Islam Karimov, người tạo ra một trong những nhà nước đàn áp nhất thế giới.

Khi ông qua đời, xã hội trở nên bất an - ai sẽ thay thế ông, và làm thế nào? Một số người còn dự báo đấu tranh quyền lực.

Nhưng chuyển giao quyền lực diễn ra thật êm thắm. Thủ tướng Shavkat Mirziyoyev trở thành quyền tổng thống, lại được đảng Dân chủ Tự do của Karimov đề cử làm ứng viên tổng thống trong bầu cử ngày 4/12.

Uzbekistan: 'Giàu tài nguyên, thiếu tự do'

Khi Tổng thống phong cho vợ làm phó

Con gái cựu lãnh đạo Uzbekistan bị 'giam giữ'

Nhưng công việc chưa xong.

Ông Mirziyoyev chưa chính thức đăng ký là ứng viên tổng thống, nhưng chiến dịch của ông đã hoạt động sôi nổi. Ông đi khắp nước gặp dân chúng, ra nghị định và ký thành luật.

"Ông ta làm thế để trở nên nổi bật, vì không phải ai cũng biết ông ta," theo lời Luca Anceschi, giảng viên nghiên cứu Trung Á ở Đại học Glasgow.

Ông Mirziyoyev làm việc dưới bóng Karimov, và theo điện tín do Wikileaks từng tiết lộ, ông chỉ thị truyền thông nhà nước không đưa hình ông vì tổng thống có thể ghen tị.

Nay ông muốn bù đắp lại: ông đã đi thăm tám trong 13 khu vực của đất nước chỉ trong hai tuần.

Ông tránh đi thăm khu vực ở thung lũng Ferghana, nơi người ta tin rằng có bất mãn về chính sách của chính phủ. Người dân ở đó vẫn nhớ quân đội đàn áp cuộc biểu tình lớn ở Andijan năm 2005.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Thủ tướng Shavkat Mirziyoyev đang là quyền tổng thống

Shavkat Mirziyoyev có vẻ đang củng cố quyền lực bằng việc thay nội các, bổ nhiệm thống đốc mới, cảnh sát trưởng và công tố viên.

Ông cũng thay bộ trưởng giáo dục và thứ trưởng. Bộ này thường được sử dụng trong bầu cử để lung lạc phiếu bầu và thu hút cử tri.

Toàn bộ tính chính danh của chính thể ở Uzbekistan dựa trên hình ảnh Islam Karimov.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Islam Karimov tạo ra chính quyền đàn áp ở Uzbekistan

Tuyên truyền nhà nước liên tục nhắc người dân rằng Uzbekistan "có tương lai tươi sáng" nhờ Karimov.

Ông Mirziyoyev cần củng cố tính chính danh - và ông đã làm thế bằng cách hứa hẹn đi theo chính sách người tiền nhiệm.

Tuy vậy, ông cũng đảo ngược một số quyền định mất lòng dân của Karimov. Ông xóa bỏ việc kiểm toán "bất ngờ" với doanh nghiệp. Quy định về doanh thu bằng ngoại tệ với nông dân được giảm bớt. Các con đường vốn chỉ dành cho xe tổng thống được mở lại.

Trong chính sách đối ngoại, ông Mirziyoyev kêu gọi "đối thoại rộng và mở" với Tajikistan, vốn bị xem là kẻ thù. Ông cũng mời một phái đoàn của Kyrgyzstan, một tháng sau khi xảy ra va chạm giữa hai nước vì tranh chấp lãnh thổ.

Nhưng Lawrence Markowitz, từ Đại học Rowan ở New Jersey, nói những việc này không có thực chất. Theo ông, đừng hy vọng có thay đổi hệ thống chính trị ở Uzbekistan.

"Giới tinh hoa có lợi ích trong việc bảo vệ tình hình cũ, cho phép họ tiếp tục chuyển tiền bạc vào túi riêng."

Lãnh đạo mới của Uzbekistan có vẻ đang hứa hẹn "củ cà rốt" cho xã hội. Nhưng giới quan sát đồng tình rằng thời kỳ trăng mật sẽ không kéo dài , và "cây gậy" sẽ sớm thay "cà rốt".

Chủ đề liên quan

Tin liên quan