Cựu lãnh đạo Catalonia đòi Tây Ban Nha phải đối thoại

Ex-Catalan leader Carles Puigdemont talking after the election, 22 December 2017 Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption "Nay là lúc cần đối thoại," cựu lãnh đạo Catalonia ông Carles Puigdemont hiện đang lưu vong ở Bỉ, nói

Lãnh đạo ly khai xứ Catalonia, ông Carles Puldgemont tuyên bố Chính phủ Tây Ban Nha đã thất bại trong cuộc bầu cử sớm ở khu vực.

Phát biểu tại Brussels, nơi ông đang sống lưu vong, ông Puigdemont ca ngợi kết quả này như là một chiến thắng cho "cộng hoà Catalan".

Tây Ban Nha giải thể Nghị viện Catalonia

Catalonia 'muốn đối thoại để giành độc lập'

Catalonia giành 'quyền có quốc gia riêng'

Các đảng ủng hộ việc Catalonia ly khai sẽ giữ nhiều ghế trong nghị viện mới.

Tuy nhiên, đảng Công dân (Citizens - Cs) theo đường lối duy trì Catalonia như một khu vực bán tự trị của Tây Ban Nha, vẫn là đảng chiếm nhiều ghế nhất.

Do đó, hiện vẫn chưa rõ đảng nào sẽ nắm quyền đứng ra thành lập chính phủ.

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
Bầu cử Catalonia: Phong trào độc lập giành chiến thắng

Chính phủ Tây Ban Nha đã áp quyền kiểm soát trực tiếp lên Catalonia và kêu gọi tổ chức bầu cử sau khi tuyên bố cuộc trưng cầu dân ý độc lập hồi tháng 10 là bất hợp pháp.

Thủ tướng Mariano Rajoy hy vọng kỳ bỏ phiếu sẽ khôi phục sự ổn định. Tuy nhiên, cuộc khủng khoảng chính trị ở Tây Ban Nha vẫn tiếp diễn. Đảng Nhân dân Trung hữu theo đường lối bảo thủ của ông Rajoy đạt kết quả tồi tệ nhất trong kỳ bỏ phiếu hôm thứ Năm.

"Đây là kết quả mà không ai có thể tranh cãi," ông Puigdemont phát biểu trên truyền hình từ Bỉ.

"Cộng hoà Catalonia đã chiến thắng… Nhà nước Tây Ban Nha đã thất bại. Rajoy và các cộng sự của ông ta đã thua," ông nói trong tiếng hò reo của những người ủng hộ.

Kết quả bầu cử thế nào?

Với gần như tất cả các phiếu đã được kiểm xong, ba đảng ủng hộ việc Catalonia độc lập, gồm JxCat, ERC và CUP giành được tổng cộng 70 ghế, chiếm đại đa số trong tân nghị viện.

Đảng Cs giành được 25,3% phiếu bầu, chiếm 37 ghế trong tổng số 135 ghế.

Lãnh đạo đảng này, Inés Arrimadas nói với BBC rằng đảng của bà đã "chiến thắng". Bà cho biết việc thành lập một liên minh sẽ "rất khó khăn - nhưng chúng tôi sẽ cố gắng."

Đảng Nhân dân Trung hữu (PP), trong khi đó, chỉ giành được ba ghế, giảm đáng kể từ 11 ghế so với trước.

Catalonia và lá cờ vàng bốn sọc đỏ

Catalonia tuyên bố độc lập 'vào thứ Hai tới'

Lãnh đạo Catalonia chịu áp lực trước khi tuyên bố ly khai

Tỷ lệ cử tri tham gia đi bầu là hơn 80%, cao kỷ lục trong các cuộc bầu cử vùng Catalan.

Tại sao tổ chức bầu cử?

Những người muốn ly khai vốn chiếm thế áp đảo trong nghị viện trước của Catalonia hôm 27/10 đã tuyên bố độc lập sau một cuộc trưng cầu dân ý bị chính quyền Tây Ban Nha cho là bất hợp pháp.

Để chấm dứt việc tổ chức trưng cầu dân ý, cảnh sát Tây Ban Nha đã tấn công một số khu vực bỏ phiếu. Mặc dù vậy, nhiều cử tri đã bất chấp các trở ngại từ phía tòa án Tây Ban Nha và cảnh sát chống bạo động để đi bỏ phiếu.

Động thái này dẫn đến một cuộc đụng độ dữ, khiến hàng trăm người bị thương.

Theo số liệu của những nhà tổ chức kỳ trưng cầu dân ý, 90% số cử tri ủng hộ độc lập, nhưng số người đi bỏ phiếu chỉ chiếm chưa tới một nửa cử tri trong khu vực.

Tuy nhiên, ông Puigdemont quyết định như thế là đã đủ để tuyên bố Catalonia độc lập khỏi Tây Ban Nha.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Inés Arrimadas, lãnh đạo đảng muốn Catalonia ở lại với Tây Ban Nha, nói bà sẽ nỗ lực thành lập chính phủ liên minh

Ông Rajoy sau đó đã giải tán chính phủ Catalonia, áp quyền kiểm soát trực tiếp và kêu gọi tổ chức bầu cử vào ngày 21/12.

Cơ quan công tố cáo buộc 13 chính trị gia ly khai Catalonia là "nổi loạn", trong đó có ông Puigdemont và bốn người khác đã chạy sang Bỉ.

Trong số những người bị cáo buộc, có hai chính trị gia ủng hộ độc lập đang bị giam tại nhà tù Tây Ban Nha, và sáu người đang bị giám sát trong điều kiện cho tại ngoại hầu tra.

Catalonia qua những con số

16% dân số Tây Ban Nha hiện đang sinh sống tại Catalonia, đóng góp vào:

  • 25,6% kim ngạch xuất khẩu
  • 19% GDP
  • 20,7% đầu tư nước ngoài

Phản ứng

Ủy hội châu Âu cho biết lập trường của họ đối với Catalonia không thay đổi, bất chấp kết quả bầu cử hôm thứ Năm.

Cơ quan điều hành khối EU trước đây tuyên bố rằng các sự kiện diễn ra ở Catalonia là vấn đề nội bộ riêng của Tây Ban Nha.

"Quan điểm của chúng tôi về các câu hỏi liên quan đến Catalonia là rất rõ ràng và thường xuyên được nhắc lại, ở tất cả các cấp độ. Nó sẽ không thay đổi," phát ngôn viên Ủy hội, Alexander Winterstein tuyên bố với hãng tin AFP.

Ông nói thêm: "Liên quan đến cuộc bầu cử khu vực, chúng tôi không có bình luận gì."

Chính phủ Tây Ban Nha vẫn chưa đưa ra bất cứ bình luận nào về kết quả bầu cử.

Điều gì sẽ diễn ra?

Các nhà phân tích cho rằng chiến thắng của các đảng ly khai có nghĩa "trái bóng bây giờ được đẩy lại cho toà án chính phủ Tây Ban Nha".

Antonio Barroso, từ hãng nghiên cứu Teneo Intelligence ở London, nói rằng vấn đề của Madrid vẫn còn nguyên "và phong trào ly khai sẽ không thể biến mất".

Các phóng viên nói hiện vẫn chưa rõ liệu ông Puigdemont sẽ được gọi là tổng thống hay không, và nếu điều đó xảy ra thì liệu ông có trở về từ Bỉ hay không.

Trong hoàn cảnh hiện tại, ông có thể sẽ phải đối mặt với sự bắt giữ nếu về Tây Ban Nha.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Những người ủng hộ việc Catalonia tuyên bố độc lập ăn mừng tại Barcelona

Tại sao nhiều người Catalan muốn độc lập?

Catalonia là một trong những khu vực thịnh vượng và màu mỡ nhất Tây Ban Nha, và có một lịch sử riêng biệt gần 1.000 năm.

Trước cuộc nội chiến ở Tây Ban Nha, Catalonia được hưởng quyền tự trị khá rộng, nhưng sau đó bị tước mất nhiều quyền dưới chế độ độc tài của Tổng Francisco Franco từ năm 1939-1975.

Sau khi Franco chết, khu vực này được trao quyền tự trị trở lại theo Hiến pháp 1978, và đã phát triển thịnh vượng cùng với phần còn lại của một Tây Ban Nha mới và dân chủ.

Đạo luật năm 2006 trao cho vùng này nhiều quyền lực hơn, giúp Catalonia phát triển về kinh tế và nơi này tụ coi mình như một "quốc gia", nhưng Toà án Hiến pháp của Tây Ban Nha đã đảo ngược lại hầu hết các quyền này năm 2010.

Suy thoái kinh tế và việc phải cắt giảm chi tiêu công làm dấy lên sự căm phẫn của những người Catalan, từ đó thúc đẩy phong trào ly khai mạnh mẽ.

Sau cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức vào tháng 11/2014 nhưng bị Tây Ban Nha bác bỏ, phe ly khai đã thắng trong cuộc bầu cử khu vực hồi 2015 và sau đó tiếp tục thắng trong kỳ trưng cầu dân ý hôm 1/10/2017, sự kiện cũng bị cấm và bị những người không muốn ly khai tẩy chay.

Tin liên quan