Anh trả đũa Nga ra sao vì vụ đầu độc điệp viên?

Thủ tướng Anh Theresa May và Tổng thống Nga Vladimir Putin Bản quyền hình ảnh AFP/GETTY IMAGES
Image caption Thủ tướng Anh Theresa May và Tổng thống Nga Vladimir Putin

Anh sẽ trục xuất 23 nhà ngoại giao Nga ở London sau vụ tấn công chất độc thần kinh vào cựu điệp viên Sergei Skripal và con gái Yulia ở thành phố Salisbury hồi đầu tháng Ba.

"Nếu như không có phản hồi thoả đáng," Thủ tướng Anh Theresa May nói trước quốc hội, "chúng ta sẽ kết luận rằng hành động này giống như Nga đang sử dụng vũ lực trái phép chống lại Anh".

Nhưng có những lựa chọn nào cho Anh - giải quyết theo cách riêng, hay cần sự trợ giúp từ các đồng minh? Và khả năng Mỹ, liên minh Châu Âu và các nước khác có tham gia vào việc trừng phạt?

Anh có thể làm gì?

Anh có thể trục xuất các nhà ngoại giao Nga, như họ đã từng làm sau vụ đầu độc chất phóng xạ polonium cựu điệp viên cơ quan tình báo Nga Alexander Litvinenko năm 2006.

Cựu điệp viên Nga bị bất tỉnh do chất lạ tại Anh

Vụ dùng chất độc thần kinh ở Anh thật 'táo tợn'

Nga phải 'giải thích' về vụ đánh độc Skripal

Nhưng nhiều người cho rằng giải pháp này cùng một số khác được đưa ra sau vụ ám sát - bao gồm việc giới hạn thị thực với các quan chức Nga - là không đủ. Người đàn ông bị xác định là nghi phạm chính trong vụ đầu độc Litvinenko, Andrei Lugovoi, giờ đây còn là một đại biểu quốc hội Nga.

Bản quyền hình ảnh Rex Features
Image caption Ông Sergei Skripal và con gái Yulia trước khi bị trúng chất độc thần kinh ở Salisbury, thành phố yên lặng vùng Wiltshire của Anh

Bên cạnh đó, Anh cũng có thể:

  • Trục xuất các nhà ngoại giao cấp cao, thậm chí cả đại sứ Nga, và các nhân viên tình báo Nga.
  • Thực hiện một số hành động ngăn cản "những đại gia Nga" tiếp cận biệt thự và những nơi xa xỉ tại London. Một cách khác là thông qua sử dụng "Lệnh xem xét tài sản không minh bạch", cho phép các cơ quan chính phủ nắm giữ tài sản như nhà cửa cho tới khi được kiểm kê chính xác.
  • Tẩy chay ngày hội bóng đá World Cup tại Nga trong năm từ các cơ quan và quan chức - một động thái mà các đồng minh Anh Quốc dường như không muốn nhảy vào.
  • Loại bỏ các đài Nga như RT (trước đây có tên gọi là Russia Today). Cơ quan phát thanh truyền hình Ofcom nói họ sẽ "xem xét giấy phép phát sóng của RT'' sau khi bà May nói hôm thứ Tư.
  • Áp dụng luật Magnitsky Mỹ năm 2012 vào Anh Quốc, nhằm trừng phạt những quan chức Nga dính lứu tới tham nhũng và vi phạm nhân quyền bằng việc phong toả tài sản và cấm đi lại. Luật này được lấy tên từ một luật sư người Nga bị thiệt mạng trong nhà giam sau khi tiết lộ cáo buộc gian lận các quan chức nhà nước. Các đại biểu quốc hội đang thúc đẩy sửa đổi luật Magnitsky để bổ sung vào Dự luật Chống Rửa Tiền chờ Nghị Viện thông qua.

Liệu EU có áp dụng các sắc lệnh trừng phạt mới?

Sắc lệnh trừng phạt hiện tại lên Nga mà Anh ủng hộ được áp dụng qua Liên Minh Châu Âu. Lần đầu tiên sắc lệnh được thông qua là sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014 và ủng hộ các cuộc nổi dậy ở phía đông Ukraine.

Các sắc lệnh nhắm vào lĩnh vực tài chính, năng lượng và vũ khí của Nga và còn bao gồm:

  • Loại bỏ các ngân hàng trung ương khỏi việc cho vay dài hạn ở EU.
  • Lệnh cấm xuất khẩu thiết bị có thể được đưa vào sử dụng quân sự và cấm các hợp đồng vũ khí giữa EU và Nga
  • Lệnh cấm xuất khẩu một loạt công nghệ sản xuất dầu
  • Đóng băng tài sản ở phương Tây và lệnh cấm đi lại lên 150 người, bao gồm các quan chức cấp cao và 38 công ty.

Vụ giết nhà báo trẻ chấn động Slovakia

Ba Lan 'hủy visa' của bảy người VN do Pháp cấp

Cựu đảng viên CS sắp làm Thủ tướng Czech

Các quốc gia thuộc EU đang bị chia rẽ bởi những sắc lệnh này, với các quan điểm khác nhau từ mỗi thành viên EU về cách thức trừng phạt lên Nga. Các nước như Hungary, Ý và Hy Lạp hoàn toàn ủng hộ cho việc suy yếu các sắc lệnh.

Một số nghi ngờ liệu Anh có thể thuyết phục được khối EU tăng cường các sắc lệnh trừng phạt chặt chẽ lên Moscow, đặc biệt là khi Anh đang trên đường ra khỏi Liên Minh này.

Liệu Nato có hành động?

Cho rằng vụ độc đầu cựu điệp viên là một hành động "sử dụng vũ lực bất hợp pháp", bà Theresa May đưa ra câu hỏi liệu đây có phải là vấn đề quan trọng cho Nato, liên minh quân sự của 29 quốc gia.

Chính sách bảo vệ đồng minh - theo điều 5 - nêu rõ việc tấn công lên bất cứ đồng minh nào bị xem như là đang tất công lên tất cả các nước thuộc Nato.

Bản quyền hình ảnh EPA/ YULIA SKRIPAL/FACEBOOK
Image caption Ông Skripal, 66, và con gái Yulia, 33

Lord Ricketts, cựu cố vấn anh ninh quốc gia Anh , nói với đài BBC rằng "hành động bất hợp pháp" đã đảm bảo cho sự tham gia của Nato.

Bất cứ hành động nào "sẽ hiệu quả hơn nếu như có sự đoàn kết rộng rãi, sự hiệp lực của Nato-Eu đứng đằng sau chúng ta", ông nói.

Về phần mình, Nato gọi đây là vụ tấn công "ghê rợn và hoàn toàn không thể chấp nhận được". Tổng thư ký Nato Jens Stoltenberg cho biết vụ ám sát này là mối quan tâm lớn đối với đồng minh.

Nato đã có những hành động trong những năm gần đây để ngăn cản Nga khỏi việc gửi quân đội đến Ba Lan và ba quốc gia vùng Baltic.

Các đồng minh Anh Quốc làm gì?

Anh Quốc có thể tìm cách đưa vấn đề này lên Uỷ ban Liên Hợp Quốc- và tìm kiếm sự hỗ trợ từ quốc tế để chống lại Nga.

Anh Quốc đã làm quốc tế đặc biệt chú ý đến vụ ám sát này bằng cách yêu cầu Nga cung cấp một "tiết lộ đầy đủ và hoàn thiện" về chương trình chất độc thần kinh Novichok cho cơ quan quốc tế, Tổ chức Nghiêm cấm các Vũ khí Hoá học.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Cảnh sát bảo vệ nhà hàng Zizzi tại Salisbury nơi dấu vết chất độc thần kinh được phát hiện

Tin liên quan