Anh ‘cố thuyết phục Trump’ duy trì thỏa thuận Iran

Ngoại trưởng Anh Boris Johnson đến Washington để thuyết phục Tổng thống Donald Trump duy trì thỏa thuận Iran Bản quyền hình ảnh EPA/AFP
Image caption Ngoại trưởng Anh Boris Johnson đến Washington để thuyết phục Tổng thống Donald Trump duy trì thỏa thuận Iran

Ngoại trưởng Anh Boris Johnson cố gắng thuyết phục Tổng thống Donald Trump không hủy bỏ thỏa thuận hạt nhân Iran, nói rằng "sẽ là một sai lầm nếu hủy bỏ".

Ông Johnson đang ở Washington để thuyết phục Hoa Kỳ duy trì thỏa thuận quốc tế này, vốn được thiết lập nhằm hạn chế các chương trình hạt nhân của Iran đổi lấy việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt kinh tế.

Hạt nhân Iran: Ngoại trưởng Anh thăm Mỹ

Iran cảnh báo Trump sẽ gặp 'hối hận lịch sử'

Hạt nhân Iran: Mỹ ủng hộ cáo buộc của Israel

Giám đốc CIA cảnh báo Trump

Anh và các đồng minh châu Âu có thời hạn đến ngày 12/5 để thuyết phục Tổng thống Trump duy trì thỏa thuận.

Ông Trump gọi thỏa thuận này là "điên rồ".

Anh, Pháp và Đức đã nỗ lực nhiều tuần nhằm duy trì thỏa thuận, được ký kết dưới thời chính quyền Barack Obama, gồm cả Nga và Trung Quốc.

Ông Johnson nói gì?

Viết trên tờ New York Times, ông Johnson nói rằng "chỉ có Iran mới đạt được lợi ích" từ việc hủy bỏ các hạn chế chương trình hạt nhân.

"Trong tất cả các kết quả chúng tôi có để đảm bảo rằng Iran chưa bao giờ có vũ khí hạt nhân, hiệp ước này mang đến những nhược điểm nhỏ nhất", ông viết.

Ông Johnson nói thỏa thuận này "chắc chắn có khiếm khuyết, nhưng tôi tin rằng chúng có thể được khắc phục", thêm rằng Anh đã làm việc với Mỹ, Pháp và Đức để đạt được điều đó.

Ông cho biết thỏa thuận này đã hạn chế các chương trình hạt nhân của Iran và "bây giờ những còng tay này được thiết lập, tôi thấy không có lợi ích nào nếu gạt chúng sang một bên", thêm rằng còng tay phải được cải tiến, chứ không phải phá hủy.

Đại sứ Anh tại Mỹ, Kim Darroch, nói với truyền thông Mỹ: "Chúng tôi nghĩ rằng chúng ta có thể tìm được những cách diễn đạt, tạo ra một số hành động đáp ứng được mối quan tâm của tổng thống."

Trong khi ở Washington, ông Johnson sẽ gặp Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence, Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton và các nhà lãnh đạo chính sách đối ngoại trong Quốc hội.

Ông sẽ không gặp Tổng thống Trump, nhưng dự kiến sẽ xuất hiện trên tin tức buổi sáng của Fox & Friends, chương trình được cho rằng ông Trump thường hay xem.

Tại sao có sự khác biệt giữa các đồng minh?

Ông Trump gọi thỏa thuận này là "tồi tệ nhất từ trước đến nay" và đe dọa rút ra trừ phi các nước đồng ý sửa chữa "những khiếm khuyết nghiêm trọng".

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Tổng thống Trump nói về thỏa thuận hạt nhân Iran tại phòng Tiếp tân Ngoại giao của Nhà Trắng ngày 13/10/2017

Macron nói Trump sẽ từ bỏ thỏa thuận Iran

Trump và Macron: Có thể có thỏa thuận Iran mới

Iran sẽ 'trả đũa' lệnh trừng phạt của Trump

Ông tin rằng các điều khoản quá khoan dung, đặc biệt thỏa thuận chỉ hạn chế hoạt động hạt nhân của Iran trong thời gian giới hạn và không ngăn phát triển tên lửa đạn đạo.

Ông cũng nói rằng thỏa thuận đã trao cho Iran một khoản tiền 100 tỷ USD mà nước này sử dụng "như một quỹ cho vũ khí, khủng bố và áp bức" trên khắp Trung Đông.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho biết thỏa thuận hạt nhân được "xây dựng trên những lời dối trá", sau khi Israel tiết lộ "các tập tin hạt nhân bí mật" cáo buộc Iran đang tiến hành một chương trình vũ khí hạt nhân bí mật đã được báo cáo cách đây 15 năm.

Thủ tướng Đức Angela Merkel, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đều cảnh báo Tổng thống Trump không nên hủy bỏ thỏa thuận này.

Ông Macron nói rằng ông đồng ý thỏa thuận nên có các điều khoản rộng hơn và giải quyết những lo ngại của ông Trump. Ông cũng cho biết ông lo ngại ông Trump sẽ rút lui.

Ông Trump phải quyết định trước ngày 12/5 liệu có gia hạn miễn trừ các biện pháp trừng phạt và có nhiều lựa chọn về việc liệu có áp đặt lại các biện pháp trừng phạt hay không.

Iran nói gì?

Tổng thống Hassan Rouhani nói Mỹ sẽ đối mặt với "hối hận lịch sử" nếu rút ra.

Trong các bình luận được truyền trực tiếp trên truyền hình nhà nước, ông nói rằng Iran "có kế hoạch đối phó với bất kỳ quyết định nào mà Trump có thể đưa ra và chúng tôi sẽ đương đầu với nó".

Bản quyền hình ảnh EPA
Image caption Tổng thống Rouhani nói Mỹ sẽ đối mặt với "hối hận lịch sử" nếu rút khỏi

Ông nói thêm: "Hôm nay tất cả các phe phái chính trị [của Iran], cho dù cánh phải hay cánh trái, đảng bảo thủ hay cải cách và những nhà điều hành đều thống nhất."

Iran nói rằng các tài liệu Israel đưa ra là sự sửa đổi các cáo buộc cũ đã được giải quyết bởi cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc.

Thỏa thuận Iran là gì?

Năm 2015, Tehran ký thỏa thuận với Mỹ, Trung Quốc, Nga, Đức, Pháp và Anh đồng ý giới hạn các hoạt động hạt nhân của mình đổi lấy việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế gây tê liệt.

Theo thỏa thuận, được gọi chính thức là Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (Joint Comprehensive Plan of Action/JCPOA), Iran cam kết cắt giảm số máy ly tâm, được sử dụng để làm giàu urani.

Nó cũng có nghĩa là giảm đáng kể kho dự trữ làm giàu uranium và không làm giàu uranium còn lại đến mức cần thiết để sản xuất vũ khí hạt nhân.

Số lượng máy ly tâm được lắp đặt tại khu vực Natanz và Fordo của Iran đã bị cắt giảm đáng kể ngay sau thỏa thuận này trong khi hàng tấn urani làm giàu thấp đã được chuyển tới Nga.

Thêm nữa, các giám sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã có thể thực hiện các cuộc kiểm tra nhanh tại các địa điểm hạt nhân của Iran.

Image caption Các cơ sở hạt nhân và năng lượng khác của Iran

Tin liên quan