Nhân quyền của Bắc Hàn: Điều Trump-Kim không bàn tới

Bắc Hàn, Mỹ, nhân quyền Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Hầu hết trẻ em Bắc Hàn được đi học, dù một số em phải bỏ học từ sớm để giúp đỡ gia đình

Nhân quyền hầu như chắc chắn sẽ không có mặt trên bàn đàm phán khi Donald Trump và Kim Jong-un gặp nhau tại hội nghị thượng đỉnh lịch sử tháng Sáu này.

Liên Hiệp Quốc nói rằng người Bắc Hàn sống trong "sự vi phạm nhân quyền có hệ thống, phổ biến và rộng khắp".

Nhưng nhân quyền hầu như chắc chắn sẽ không có mặt trên bàn đàm phán khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau.

Dưới đây chỉ là một số vấn đề bị gác sang một bên:

Chính phủ kiểm soát mọi mặt

Bị cô lập khỏi phần còn lại của thế giới, Bắc Hàn được cai trị bởi gia đình Kim trong ba thế hệ. Công dân Bắc Hàn được yêu cầu phải tận hiến cho gia đình này và lãnh đạo hiện tại, Kim Jong-un.

Bắc Hàn thả ba tù nhân Mỹ

Ông Moon 'có thể dự hội nghị Trump-Kim'

Mỹ tự tin về kế hoạch cho cuộc gặp Trump-Kim

Nhà nước kiểm soát tất cả mọi thứ, và chủ động theo dõi công dân của mình bằng một mạng lưới gián điệp rộng lớn.

Nền kinh tế cũng được kiểm soát chặt chẽ, tiền của chính phủ đổ vào chương trình hạt nhân và tên lửa bất chấp tình trạng thiếu lương thực, nhiên liệu và các nhu yếu phẩm cơ bản khác.

Brad Adams, Giám đốc khu vực châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), nói với BBC rằng Bắc Hàn chỉ có thể phát triển một chương trình hạt nhân đắt tiền vì là nhà nước độc tài, và nó được thực hiện bằng cách "lấy thức ăn ra khỏi dạ dày người Bắc Hàn nghèo đói".

Kiểm duyệt truyền thông

Bản quyền hình ảnh KCNA
Image caption KCNA là hãng thông tấn nhà nước Bắc Hàn

Truyền thông Bắc Hàn được cho là bị kiểm duyệt hà khắc nhất thế giới. Tổ chức Phóng viên không biên giới (RSF) xếp hạng Bắc Hàn cuối bảng Tự do báo chí thế giới.

Người Bắc Hàn nhận mọi loại tin tức từ các kênh truyền thông của nhà nước, nơi không ngừng ca lợi lãnh đạo.

Theo RSF, công dân có thể bị đi tù nếu xem, đọc hoặc nghe nội dung do truyền thông quốc tế cung cấp.

Điện thoại di động phổ biến, nhưng không dễ dàng gọi đi nước ngoài.

Internet được phổ cập cho số ít người thuộc tầng lớp ưu tú ở thủ đô Bình Nhưỡng, những người có cuộc sống tương đối tiện nghi. Nhưng với những người khác, quyền truy cập internet bị hạn chế.

Gần như người dân Bắc Hàn không bao giờ online.

Tự do tôn giáo

Hiến pháp Bắc Hàn hứa hẹn "quyền có đức tin". Có Phật tử, tín đồ Shama, và tín đồ Chondo - một tôn giáo bản địa của Hàn Quốc - tại Bắc Hàn. Nhà thờ do nhà nước kiểm soát cũng tồn tại.

Nhưng Arnold Fang, một nhà nghiên cứu từ Tổ chức Ân xá Quốc tế cho rằng đó chủ yếu là để 'trình diễn'.

"Trong thực tế, không có tự do tôn giáo. Mọi người đều được tuyên truyền để cư xử với gia đình Kim gần như là tôn thờ."

Một báo cáo của Liên Hiệp Quốc năm 2014 cho hay các tín đồ Công giáo phải đối mặt với "sự bức hại và trừng phạt nghiêm trọng" nếu họ thực hành tôn giáo bên ngoài các nhà thờ do nhà nước kiểm soát.

Bắc Hàn cũng cái nhìn u ám đối với các nhà truyền giáo nước ngoài. Kenneth Bae, một nhà truyền giáo người Mỹ gốc Hàn từng tổ chức các chuyến đi cho người Công giáo tới Bắc Hàn, bị kết án 15 năm lao động khổ sai vào năm 2013 vì tội ác "chống chính phủ". Ông được thả vào năm 2014 do các vấn đề sức khỏe.

Trại tù

Bản quyền hình ảnh 2016 DIGITALGLOBE INC
Image caption Ảnh vệ tinh cho thấy hệ thống nhà tù Bắc Hàn

"Bắc Hàn được cho là trại tù lớn nhất thế giới," theo ông Adams.

Theo một báo cáo của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, có khoảng 80.000 đến 120.000 tù nhân ở Bắc Hàn.

Mọi người có thể bị bỏ tù vì bất cứ điều gì, các nhà hoạt động cho biết, với những tội danh khác nhau, từ việc xem một đĩa DVD của Nam Hàn tới đào tẩu.

Những tội phạm chính trị thường được gửi đến các trại lao động tàn bạo, làm các công việc như như khai thác mỏ và khai thác gỗ.

Tổ chức Ân xá Quốc tế mô tả các trại tù ở Bắc Hàn là "khắc nghiệt ngoài sức chịu đựng", nơi các tù nhân bị tra tấn và đánh đập bởi lính gác và phụ nữ là đối tượng dễ bị ép buộc và lạm dụng tình dục.

Không phải tất cả tù nhân đều thực sự phạm tội. Bắc Hàn áp dụng hình phạt tập thể, vì vậy nếu một thành viên của một gia đình bị kết tội, cả gia đình có thể bị trừng phạt.

Bắc Hàn áp dụng án tử hình và được biết đến với việc hành quyết công khai.

Giam giữ người nước ngoài

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Sinh viên Mỹ 22 tuổi Otto Warmbier (giữa) du lịch đến Bắc Hàn năm 2016

Nhiều công dân nước ngoài ở Bắc Hàn bị bắt và bị giam giữ trong một thời gian dài - thường vì lý do chính trị và bị sử dụng như những con tốt ngoại giao tại những thời điểm thích hợp.

Ba công dân Mỹ, từng đi tù vì tội chống nhà nước, mới được thả tự do trước thềm thượng đỉnh Trump-Kim.

Nhưng sinh viên Mỹ Otto Warmbier, bị bắt năm 2016 do ăn trộm một biển tuyên truyền, đã chết chỉ vài ngày sau khi được thả sau 17 tháng bị giam giữ.

Sáu người Nam Hàn khác được cho là vẫn đang bị giam cầm.

Bắc Hàn cũng thừa nhận đã bắt cóc ít nhất 13 người Nhật Bản những năm 70 và sử dụng họ để đào tạo gián điệp về phong tục và tiếng Nhật.

Trong số những người bị bắt cóc khác, có một nữ diễn viên Nam Hàn nổi tiếng cùng chồng cũ của cô - một đạo diễn. Hai người bị bắt cóc vào những năm 70 và bị ép làm phim cho Bắc Hàn, nhưng sau đó trốn thoát.

Lao động cưỡng bức

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Một số tù nhân người Bắc Mỹ được thả sau này nhớ lại từng bị ép buộc lao động không công trong các trang trại

Một số lượng lớn người Bắc Hàn phải lao động không lương vào một số thời điểm nhất định, theo một báo cáo của HRW.

Các cựu sinh viên đào thoát khỏi Bắc Hàn nói với HRW rằng bị trường ép buộc làm việc miễn phí tại các trang trại hai lần một năm - vào kỳ gieo hạt và thu hoạch - mỗi lần kéo dài một tháng.

Bắc Hàn cũng gửi hàng trăm ngàn người đi làm việc ở nước ngoài như nguồn lao động giá rẻ - nhiều người làm việc trong các điều kiện như nô lệ.

Bắc Hàn đã gửi công nhân đến Trung Quốc, Kuwait và Qatar - mặc dù hầu hết các nước này đã ngừng gia hạn thị thực cho lao động Bắc Hàn để tuân thủ các biện pháp trừng phạt của Liên Hiệp Quốc. Tuy nhiên, các báo cáo cho hay người Bắc Hàn vẫn đang làm việc ở một số nơi bất chấp lệnh trừng phạt.

Nữ quyền

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Một số phụ nữ Bắc Hàn cho hay quấy rối tình dục lan tràn trong quân đội

Sự phân biệt đối xử với nữ giới tồn tại ở Bắc Hàn, nhưng "không có cách nào để đo lường sự bất bình đẳng ở miền Bắc như cách bạn đo khoảng cách tiền lương giữa nam và nữ", ông Fang nói.

Mặc dù Bắc Hàn tự giới thiệu như một xã hội bình đẳng, phụ nữ được cho là bị tước đoạt cơ hội giáo dục và việc làm.

Các báo cáo cũng cho hay phụ nữ phải đối mặt với tra tấn, hãm hiếp và lạm dụng tình dục khi bị giam giữ - và lạm dụng tình dục lan tràn trong quân đội.

Trẻ em và suy dinh dưỡng

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Bức ảnh chụp năm 2004 cho thấy một bé trai Bắc Hàn đang ăn thức ăn giàu vitamin và khoáng chất do chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hiệp Quốc cung cấp

Trẻ em ở Bắc Hàn được đi học, mặc dù một số buộc phải nghỉ học sớm để giúp gia đình sống sót về mặt kinh tế, theo ông Fang.

Chương trình giảng dạy của trường "bị chi phối bởi chương trình nghị sự chính trị của đất nước, hạn chế kiến thức của trẻ em từ rất sớm".

Theo Unicef, 200.000 trẻ em Bắc Hàn suy dinh dưỡng cấp tính - trong số đó 60.000 trẻ em "bị suy dinh dưỡng nghiêm trọng".

Trong khi hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim có thể diễn ra tốt đẹp, ông Adams của HRW nói "tất cả chỉ tìm kiếm lợi ích riêng của họ. Không ai thực sự vì lợi ích của công dân Bắc Hàn".

Chủ đề liên quan

Tin liên quan