Trung Quốc giận dữ với nhà hoạt động Hong Kong

Andy Chan nói áp lực của Trung Quốc chứng tỏ rằng Hong Kong nên độc lập Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Andy Chan nói áp lực của Trung Quốc chứng tỏ rằng Hong Kong nên độc lập

Một cuộc nói chuyện vào giờ ăn trưa của một chính trị gia Hong Kong ít tên tuổi đã thu hút sự chú ý toàn cầu về ảnh hưởng của Trung Quốc đối với tự do ngôn luận ở nước này.

Andy Chan là lãnh đạo Đảng Dân tộc - đảng kêu gọi Hong Kong độc lập khỏi Trung Quốc. Đảng Dân tộc Hong Kong đang phải chịu lệnh cấm vì lập trường ly khai của mình.

Thái Anh Văn: 'Không ai có thể 'xóa bỏ' Đài Loan'

TQ: 'Giam triệu người Uighur', phá đền thờ Hồi giáo

Biểu tình ủng hộ dân chủ ở Hong Kong

Khi chính trị gia 27 tuổi này được mời đến nói chuyện tại CLB Phóng viên Ngoại giao (FCC) vào thứ Ba (13/8), nó đã gây ra những lời chỉ trích nghiêm khắc từ cả chính quyền Trung Quốc và Hong Kong, họ đã yêu cầu sự kiện này phải chấm dứt hoàn toàn.

FCC bảo vệ cuộc nói chuyện và sẽ thúc đẩy nó - với sự chú ý của truyền thông toàn cầu tập trung vào những gì có thể ít gây chú ý hoặc không gì cả.

Tại sao chính quyền Hong Kong quan tâm?

Là cựu thuộc địa của Anh, Hong Kong được trao trả cho Trung Quốc năm 1997. Nhưng nơi này được hưởng nhiều quyền tự do hơn nhờ chính sách "một quốc gia, hai hệ thống", mà Bắc Kinh đồng ý trao cho quyền tự trị và duy trì nguyên trạng hệ thống kinh tế và xã hội trong 50 năm.

Có những mối quan tâm rộng rãi trong thành phố về việc những quyền tự do đó đang dần bị xói mòn và mức độ ảnh hưởng của Trung Quốc lên Hong Kong là một vấn đề nhạy cảm.

Bản quyền hình ảnh EPA
Image caption Hong Kong và Trung Quốc - một quốc gia, hai hệ thống

Các cuộc biểu tình của sinh viên, kêu gọi dân chủ hơn, nổ ra năm 2014 làm tê liệt thành phố trong vài tuần. Một số nhà lãnh đạo phong trào bị kết án và thậm chí phải đối mặt với án tù. Tuy nhiên, những cuộc biểu tình đó chỉ đơn thuần là về quá trình bầu cử dân chủ hơn - không nơi nào gây tranh cãi như vấn đề độc lập.

"Bắc Kinh và những nhà chức trách liên quan rất rõ về 'ranh giới đỏ' mà không được cho phép ở bất cứ nơi nào trong phạm vi công cộng," Mathew Wong từ Đại học Hong Kong giải thích. "Cuộc nói chuyện của Andy Chan tại FCC là một trong số đó và là một ví dụ rõ ràng về những gì họ không muốn thấy."

Tại sao Trung Quốc rất nhạy cảm về vấn đề này?

Trung Quốc cực kỳ - và ngày càng - nhạy cảm về những câu hỏi về chủ quyền quốc gia.

Người bán sách Hong Kong bị bắt trên tàu TQ

Hong Kong: Joshua Wong bị phạt tù lần hai

Hai tiêu điểm chính của sự nhạy cảm đó là Hong Kong và Đài Loan. Trong trường hợp Đài Loan, vị trí của Bắc Kinh là rất rõ ràng: Trung Quốc xem Đài Loan như một tỉnh ly khai thuộc Trung Quốc một cách hợp pháp.

Trong trường hợp Hong Kong, tình hình mờ nhạt hơn. Hong Kong là một phần của Trung Quốc nhưng vị thế đặc biệt của nó và những quyền tự do được trao cho công dân nơi đây có thể được coi là gián tiếp làm suy yếu sự kiểm soát cứng rắn của Trung Quốc với đại lục.

Bản quyền hình ảnh EPA
Image caption Tháng Bảy hàng năm, sinh viên Hong Kong biểu tình đòi dân chủ hơn

Tuy nhiên, khi nói đến các cuộc kêu gọi độc lập cho Hong Kong, trên thực tế có rất ít sự ủng hộ công khai cho những người ủng hộ như ông Chan. "Không nhiều người thực sự nghĩ rằng Hong Kong có thể tự tồn tại trên thực tế," ông Wong nói.

Ông bổ sung rằng trong khi có nhiều người có thể lên tiếng cho tự do thảo luận những ý tưởng như vậy, họ sẽ ngần ngại làm như vậy trong trường hợp này, vì họ có nguy cơ bị xem là ủng hộ chủ nghĩa ly khai.

Vậy chính quyền đã thực sự làm gì?

Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã kêu gọi FCC hủy bỏ sự kiện này và quan chức cao cấp của Hong Kong, Carrie Lam, đã chỉ trích nó là "đáng tiếc và không phù hợp".

Cựu lãnh đạo thành phố và người tiền nhiệm của bà Lam, CY Leung, thậm chí còn thẳng thừng hơn khi lên án sự kiện này. Trong một đăng tải công khai trên Facebook, ông nói rằng buổi nói chuyện "không có gì liên quan đến tự do báo chí".

Ông đề cập trực tiếp FCC, nói rằng "chẳng bao lâu nữa các bạn sẽ mời những người ủng hộ Đài Loan độc lập đến nói chuyện công khai tại câu lạc bộ của mình".

"Theo logic này, các bạn gần như chắc chắn sẽ không vạch ra lằn ranh nào chống lại tội phạm và bọn khủng bố. Như tôi nói, chúng ta cần phải lo lắng một cách nghiêm túc."

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Rất ít sự ủng hộ những người theo phong trào ly khai ở Hong Kong

FCC và ông Chan nói gì?

Tự do ngôn luận và tự do báo chí nằm trong số những quyền tự do then chốt tách biệt Hong Kong với đại lục. Vì vậy, những người ủng hộ sự kiện cho rằng cuộc nói chuyện ở một câu lạc bộ báo chí chủ yếu với các thành viên trong hội như vậy không nên gây tranh cãi.

FCC bảo vệ quyết định mời ông Chan của mình, lập luận rằng "Hong Kong tự hào về danh tiếng của mình như là nơi quy tắc pháp luật được áp dụng và là nơi có tự do ngôn luận".

"Chúng tôi tin rằng trong các xã hội tự do như Hong Kong nó rất quan trọng để cho phép mọi người nói và tranh luận tự do, ngay cả khi một người không đồng ý với quan điểm cụ thể của họ."

Đối với Andy Chan, những nỗ lực cấm ông đến nói chuyện không phải là điều ngạc nhiên, và thay vào đó củng cố niềm tin của ông ấy rằng "Trung Quốc đang đối xử với Hong Kong như một thuộc địa".

"Nó chứng tỏ quan điểm của chúng tôi rằng chính Trung Quốc đang phá hủy các quyền của Hong Kong," ông nói với BBC. "Chính quyền Hong Kong biểu hiện sự vâng lời, chính quyền Bắc Kinh biểu hiện sự ngạo mạn."

Tin liên quan