'Cuộc điều tra cáo buộc ông Trump thông đồng với Nga vẫn chưa chấm dứt'

Ông Trump phát biểu trước nhóm người ủng hộ ở bang Michigan hôm 28/3 Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Ông Trump phát biểu trước nhóm người ủng hộ ở bang Michigan hôm 28/3

Theo bản tóm tắt của ông Bộ trưởng Tư pháp William Barr, cuộc điều tra Công tố viên Đặc biệt Robert Mueller cho thấy Nga đã can thiệp vào cuộc bầu cử 2016 của Hoa Kỳ để giúp ông Trump thắng cử nhưng ông Trump cũng như bất cứ ai trong chiến dịch tranh cử lại không âm mưu hoặc phối hợp với nước Nga trong cuộc tranh cử.

Ông Mueller nói: "Trong khi báo cáo không kết luận Tổng thống phạm tội, nhưng cũng không giải tội cho ông." Ông Mueller từ chối không nói ông Trump phạm tội ngăn cản việc điều tra hay không mà để cho Bộ trưởng Tư pháp quyết định.

Báo cáo tóm tắt trên đây đã không thay đổi công luận về sự liên hệ giữa ông Trump và Nga. Theo cuộc thăm dò dư luận của SSRS/CNN đa số dân Hoa Kỳ (56%) nghĩ rằng Tổng thống và chiến dịch tranh cử của ông đã thông đồng với Nga để thay đổi kết quả của cuộc bầu cử.

'Báo cáo Mueller' liệu có kết thúc mọi việc?

Ông Trump 'không đồng lõa với Nga'

Cựu giám đốc tranh cử của ông Trump lãnh thêm án

Tại sao công luận không tin vào bản báo cáo tóm tắt?

Tôi hơi ngạc nhiên về kết quả điều tra theo báo cáo tóm tắt. Có nhiều lý do đưa đến sự ngạc nhiên chính đáng đối với một người dân bình thường như tôi, không phải là một luật gia hay nhà chính trị.

Những sự kiện rõ rệt xảy ra trước, trong khi tranh cử và ngay cả sau khi ông Trump thắng cử khiến người ta phải nghi ngờ có sự thông đồng giữa ông Trump hay chiến dịch tranh cử với Nga.

Thật vậy, vào giữa năm 2016, FBI đã tình nghi như thế và đã tự động mở cuộc điều tra sau khi FBI dưới thời Giám đốc James Comey biết được ông George Papadopoulos, phụ tá chiến dịch tranh cử của ông Trump tiết lộ riêng với một nhà ngoại giao cao cấp của Úc rằng Nga có hàng ngàn email về chiến dịch tranh cử của Hillary Clinton.

FBI cũng đã biết cuộc họp vào tháng 6, 2016 tại Trump Tower ở New York của Donald Trump Jr, con trai của ông Trump, Jared Kushner, con rể của Trump, và Paul Manafort, Chủ tịch chiến dịch tranh cử của ông Trump lúc đó, với hai nhà vận động hành lang Nga làm việc cho chính phủ Nga.

Thật sự, FBI không phải là cơ quan đầu tiên điều tra ông Trump.

Theo báo Business Insider, chính những người trong Đảng Cộng hòa chống Trump đã bắt đầu cuộc điều tra trong thời gian bầu cử sơ cấp của Đảng Cộng hòa cho đến khi ông Trump được chọn chính thức làm ứng cử viên tổng thống. Cuộc điều tra sơ khởi này đã khám phá ra nhiều liên hệ mật thiết giữa ông Trump và Nga. Sau này, FBI và Ủy ban Tình báo Thượng viện đã sử dụng kết quả của cuộc điều tra sơ khởi.

Trong thời gian chuyển tiếp vào cuối năm 2016, ông Michael Flynn, Cố vấn An ninh Quốc gia đầu tiên của ông Trump, đã bí mật liên lạc với Đại sứ Nga Sergey Kislyak và một số viên chức ngoại gia Nga lúc đó để thảo luận về việc những biện pháp cấm vận của Hoa Kỳ.

Sau này khi bị điều tra ông Flynn đã nói dối FBI về những cuộc tiếp xúc người Nga. Hơn thế nữa, ông Trump đã khuyến cáo ông James Comey, Giám đốc FBI lúc đó, nên ngưng điều tra ông Flynn.

Vài tháng sau, vào 9/5/2017, ông Trump cách chức ngay chính ông Comey. Những lời tuyên bố mà ông Trump và Nhà Trắng cho thấy ông Comey đã gây quá nhiều áp lực lên Tổng thống qua vụ FBI điều tra Nga can thiệp vào cuộc bầu cử nên ông Trump muốn chấm dứt cuộc điều tra này.

Tổng thống Trump cũng tuyên bố như vậy trên truyền hình quốc gia. Báo New York Times tường thuật rằng ông Trump đã khoe khoang với hai nhà ngoại giao cao cấp Nga về việc cách chức Giám đốc FBI đã loại trừ được việc làm bệnh hoạn.

Trong hơn ba năm ông Trump liên tiếp phủ nhận không hề có một dự tính làm ăn nào tại nước Nga. Ông từng nói "Tôi không dính líu gì với nước Nga, không có thỏa hiệp, không có món nợ, không có gì cả."

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Ông Robert Mueller và vợ bà Ann Mueller xuất hiện ở Washington, DC sau khi ông vừa công bố kết luận cuộc điều tra Trump-Nga

Nhưng đến cuối năm 2018, hai sự kiện không chối cãi được đã xảy ra: (1) ông Michael Cohen, cựu luật sự của ông Trump khai báo với ông Mueller về dự án xảy Trump Tower tại Moscow; (2) Ít ngày sau đó, CNN tìm được một tài liệu về dự án xảy cất này với chữ ký của ông Trump đề ngày 28/10/2015, bốn tháng sau khi ông Trump đã tuyên bố tranh cử tổng thống Hoa Kỳ.

Theo Reuters, toán điều tra Mueller đặc biệt để ý đến dự án lớn Trump Tower mà ông Trump tiếp tục theo đuổi trong thời gian tranh cử.

Theo những cơ quan tình báo của Hoa kỳ, cùng lúc đó chính quyền Putin đang tuyên truyền để quảng cáo cho ông Trump. Dự án Trump Tower tại khu thương mại Moscow, bao gồm những condominium đắt tiền và một khách sạn sang trọng, đòi hỏi phải có giấy phép của chính quyền Nga. Nếu hoàn tất dự án này có thể mang lại cho Trump Organization hàng triệu Mỹ kim.

Đặc biệt hơn cả, toán điều tra Mueller đã buộc tội và kết án năm trong sáu cựu cố vấn của ông Trump. Người còn lại, Roger Stone, chờ ra tòa vào tháng 11 năm nay. Riêng hai ông Paul Manafort và Rick Gates, cựu chủ tịch và phó chủ tịch chiến dịch tranh cử của ông Trump đã phạm tội làm việc với chính phủ Ukraine, âm mưu chống lại Hoa Kỳ.

Tổng thống Trump liên tiếp gọi cuộc điều tra của Mueller là "cuộc săn lùng phù thủy" và từng tuyên bố "Đáng lẽ không bao giờ nên có cuộc điều tra Mueller, bởi vì không bao giờ có gì sai trái cả." Kết quả trình bày ở trên tuy rằng chưa đầy đủ, là câu trả lời rõ ràng.

Công luận trông đợi bản báo cáo đầy đủ

Tôi thật sự thất vọng nếu Quốc hội cũng như nhân dân Hoa Kỳ chỉ nhận được bản tóm tắt bốn trang của Bộ trưởng Tư pháp William Barr.

Trên nguyên tắc Bộ trưởng Tư pháp không bị đòi hỏi phải đệ trình toàn bộ báo cáo của Công tố viên Đặc biệt, nhưng để bảo đảm sự minh bạch, tôi hy vọng ông Barr sẽ đáp lại nguyện vọng của Quốc hội và của dân chúng là muốn có toàn bộ báo cáo về một cuộc điều tra nghiêm trọng đã kéo dài gần hai năm.

Không có lý do gì để Quốc hội không được thấy toàn bộ báo cáo này. Dân chúng có thể không được thấy những phần liên quan đến những cuộc điều tra còn đang tiếp diễn, bồi thẩm đoàn luận tội hay những điều bí mật không thể công khai hóa.

Hạ viện đã thông qua một nghị quyết với số phiếu 420-0 yêu cầu toàn bộ báo cáo Mueller. Nhưng rất tiếc, Thượng viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát đã không thông qua được nghị quyết do Lãnh tụ Thiểu số Chuck Schummer đệ trình vì ông Mitch McConnell, Lãnh tụ Đa số, đã ngăn cản.

Những nhà lãnh đạo của sáu tiểu ban Hạ viện gồm Tình báo, Tư pháp, Giám sát, Tài Chánh, Ngoại Giao, và Chuẩn Chi Ngân Sách đã gửi thư cho Bộ trưởng Tư pháp để yêu cầu toàn bộ báo cáo vào ngày 2/4/2019.

Ngoài ra hai viện Quốc hội cũng đang chuẩn bị yêu cầu Bộ trưởng Tư pháp và Robert Mueller ra điều trần. Hy vọng rằng Quốc hội và người dân Hoa Kỳ sẽ được biết nhiều hơn là bản tóm tắt bốn trang của ông Barr, đặc biệt là cuộc điều trần ở Quốc hội sẽ cho biết lý do nào Bộ trưởng Tư pháp kết luận rằng Tổng thống không ngăn cản công lý.

Ngoài ra, báo chí Mỹ và quốc tế với hệ thống săn tin rộng lớn khắp nơi sẽ tìm tòi và phanh phui ra nhiều chi tiết hơn về báo cáo Mueller. Với bốn trang báo cáo, chúng ta chưa thể có một nhận định chính xác được.

Roger Stone: Một đồng minh của Trump bị bắt

Michael Cohen khai Trump chỉ đạo ông nói dối

Trump: tình báo Mỹ 'ngây thơ' và nên 'đi học lại'

Điều hài lòng và thất vọng nhất trong bản báo cáo tóm tắt

Điều làm nhiều người hài lòng là cuộc điều tra của ông Mueller đã được hoàn tất.

Đối với ông Trump, một ông tổng thống với tính bất thường, người ta lo ngại ông có thể cách chức ông Mueller, như đã cách chức ông Comey. Đảng Dân chủ đã phải mở một chiến dịch vận động dư luận để bảo vệ toán điều tra Mueller trong suốt gần hai năm qua.

Ông Comey nhận định rằng "Nga thật sự đã can thiệp rộng rãi và sâu đậm vào cuộc bầu cử 2016 của Hoa Kỳ với mục đích làm hại một ứng cử viên và giúp đỡ người kia." Việc giao du giữa các cố vấn của ông Trump và nhân viên ngoại giao và tình báo Nga xảy ra ngay trong nước Mỹ đã không bị khám phá kịp thời. Mãi đến giữa năm 2016, qua khỏi thời gian bầu cử sơ khởi đã lâu và chỉ còn năm tháng đến cuộc bầu cử chính thức, FBI mới khởi sự hành động, như thế là quá trễ.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Jared Kushner, con rể của ông Trump ngồi sau ông trong một cuộc họp nội các

Một điều khiến nhiều người khá thất vọng là ông Mueller đã tránh không làm tròn trách nhiệm của một công tố viên đặc biệt để phán xét Tổng thống Trump có ngăn cản công lý hay không mà để cho ông Barr, một người do ông Trump bổ nhiệm quyết định.

Ở vị trí này ông Bộ trưởng Tư pháp vừa đóng vai thẩm phán vừa đóng vai bồi thẩm đoàn, một chuyện chưa từng thấy trong lịch sử của ngành tư pháp Hoa Kỳ.

Một trong những lý do cần có một công tố viên đặc biệt trong những trường hợp vi phạm luật pháp nghiêm trọng như vụ Watergate, Trump-Nga là để có một cuộc điều tra độc lập và tránh chính trị đảng phái xen vào quyết định buộc tội. ông Mueller lại tránh né không làm quyết định thành ra tính cách độc lập đã mất đi và chính trị đã xen vào vụ án Trump-Nga.

Năm ngoái, chính ông Barr đang làm việc trong lãnh vực tư từ 1993, đã gửi thư cho Bộ Tư pháp, những luật sư của ông Trump và những luật sư đại diện một số người khác liên hệ tới việc Nga can thiệp. Trong thư này ông Barr nói rằng cuộc điều tra Mueller về ngăn cản công lý không có căn bản về mặt pháp lý và Bộ Tư pháp không nên hỗ trợ.

Có thể chính vì lập trường này mà ông Barr được mời trở lại Bộ Tư pháp sau 16 năm để làm nhiệm vụ xóa tội cho Tổng thống Trump.

Cuộc điều tra Trump-Nga chưa thực sự kết thúc

Sau khi bản tóm tắt của Bộ trưởng Tư pháp được phổ biến, nhiều người đã vội ăn mừng. Cuộc điều tra Mueller đã thực sự chấm dứt, nhưng cuộc điều tra về ông Trump và can thiệp của Nga không nhất thiết chấm dứt ở đây. Hiện tại còn nhiều điều tra và án tòa liên hệ khác đang tiếp diễn.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Ông William Barr trước khi được ông Trump bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tư pháp đã nói rằng cuộc điều tra Mueller về ngăn cản công lý là không có căn bản về mặt pháp lý

Thật vậy, văn phòng của ông Mueller đã chuyển giao một số vụ án cho các văn phòng khác của Bộ Tư pháp, phần lớn là ở Southern District of New York và Washington-DC vào đầu năm nay.

Những văn phòng này đang thực hiện những cuộc điều tra về những hoạt động của ông Trump và những cộng sự viên trong thời gian trước, trong khi và sau cuộc bầu cử.

Văn phòng Tư pháp tại Manhattan, New York, đang điều tra ông Trump về những món tiền được trả cho những phụ nữ có quan hệ với ông ta để bịt miệng những người này trong thời gian tranh cử. Những trường hợp mua chuộc như thế này nếu có thật đã vi phạm luật bầu cử của Hoa Kỳ. ông Cohen và một số viên chức của Trump Organization đang hợp tác với cuộc điều tra.

Những công tố viên ở New York cũng đang điều tra về tiền bạc của Ủy ban Lễ Nhậm chức của Tổng thống Trump, đặc biệt yểm trợ tài chánh nếu có của những chánh phủ ngoại quốc như Nga và United Emirates cho ủy ban hầu tạo ảnh hưởng đối với chính sách của Nhà Trắng.

Ủy ban Tình báo Hạ viện mới đây đã gửi cho Bộ Tư pháp lời khai của một số người mà những nhà lập pháp tin rằng họ nói dối Quốc hội, Trong số những người này có Donald Trump, Jr. và Erik Prince, một phụ tá của ông Trump.

Ủy ban Tư pháp Hạ viện cũng đã phát động một cuộc điều tra rộng lớn về mọi khía cạnh của ông Trump: cuộc sống riêng tư, giao dịch tài chánh, chiến dịch tranh cử tổng thống, ủy ban nhậm chức, và kinh doanh.

Vào đầu tháng này, Ủy ban Tư pháp Hạ viện yêu cầu 81 cá nhân, tổ chức và thực thể liên quan đến ông Trump và những cuộc điều tra đang diễn ra, cung cấp tài liệu. Dân biểu Jerry Nadler, Chủ tịch Ủy ban Tư pháp cho biết trong cuộc phỏng vấn truyền hình của ABC rằng ông muốn điều tra việc ngăn cản công lý, tham nhũng và lạm dụng quyền lực của ông Trump.

Ông Michael Cohen trong cuộc điều trần sôi nổi trước Ủy ban Giám sát Hạ viện một tuần trước đã ám chỉ rằng ông Trump và những nhân vật chung quanh đã vi phạm những tội hình sự. Điều này đã khiến cho Ủy ban Tư pháp phải hành động.

Ông Roger Stone, một chiến lược gia lâu năm của Đảng Cộng hòa và là cố vấn lâu năm của ông Trump đã bị toán điều tra Mueller buộc vào bẩy tội bao gồm ngăn cản công lý, mua chuộc nhân chứng và gian dối, nhưng không nhận lỗi.

Ông Stone bị tình nghi móc nối với Wikileaks để thu thập những điện thư của Bà Hillary Clinton do Nga cung cấp. Văn phòng Tư pháp tại Washington DC sẽ tiếp tục sử ông Stone vào cuối năm nay.

Do đó, những rắc rối về pháp lý đối với Tổng thống Trump và một số người cộng tác với ông còn lâu mới thật sự chấm dứt. Ngoài ra, một khi toàn bộ báo cáo được phổ biến ít nhất cho Quốc hội, chúng ta sẽ có thêm tài liệu để suy nghĩ về báo cáo Mueller.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả Nguyễn Quốc Khải, cựu chuyên viên kinh tế và tham vấn của Ngân Hàng Thế Giới.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan