Nguyên soái Liên Xô Dmitry Yazov hai lần ra tòa vẫn được Putin ưu ái

Dmitry Yazov Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Ông Dmitry Yazov, công dân Nga, bị xử khiếm diện 10 năm tù giam

Không chỉ bị tòa án Lithuania xử tù vắng mặt vì vụ bắn giết ở Vilnius năm 1991, Nguyên soái Liên Xô Dimitry Yazov còn từng bị xử vì đảo chính chống Moscow.

Hôm 27/03/2019, toà án Lithuania ra bản án 10 năm tù giam với Nguyên soái Dmitry Yazov, 94 tuổi.

Putin cổ vũ huyền thoại Thế chiến Hai

So sánh hai nguyên soái Zhukov và Rokossovsky

Mạng lưới điệp viên Nga cài cắm ở Mỹ

Ngày Liên Xô đàn áp Mùa xuân Prague 1968

Nhưng bộ trưởng Quốc phòng cuối cùng của Liên Xô không có mặt tại tòa.

Lithuania đóng lại phiên tòa kéo dài xử 67 cựu sĩ quan quân đội Liên Xô và KGB với các bản án từ bốn đến 14 năm cho các bị cáo.

Họ hiện là công dân Nga, Belarus, Ukraine và chỉ có hai người bị bắt đưa ra trước phiên tòa tại Lithuania.

Ngày 13/01/1991, quân đội Liên Xô tấn công vào đài truyền hình ở thủ đô CH Lithuania, khi đó thuộc Liên Xô, và bắn chết 14 người, làm bị thương 700 người.

Vào thời gian đó, Moscow ra tay ngăn chặn làn sóng độc lập của các nước cộng hòa vùng Baltic muốn tách khỏi Liên Xô.

Đây không phải là lần đổ máu duy nhất xảy ra khi Liên Xô trên đà tan rã.

Cuộc tấn công của quân đội Liên Xô tại Baku, Azerbaijan cũng làm gần 100 người Azerbajian thiệt mạng.

Ông Yazov là bộ trưởng quốc phòng và đã ra lệnh tấn công ở cả Vilnius và Baku trong Tháng Giêng Đen năm 1991.

Nay, ông bị tòa Lithuania, quốc gia đã độc lập và là thành viên EU, xử "tội ác chiến tranh và chống nhân loại".

Một cựu đại tá KGB, Mikhail Golovatov, cũng bị xử 12 năm tù khiếm diện trong phiên tòa.

Cả hai ông Golovatov và Yazov đều là công dân Nga và sống tại Nga.

Moscow đã lên án phiên tòa, cho đó là "xuyên tạc lịch sử" và từ chối dẫn độ hai ông Yazov và Golovatov cùng những người khác.

Ở Nga, nguyên soái Yazov là nhân vật được tổng thống Vladimir Putin đề cao, trao tặng huân huy chương.

Nhưng nhân vật này cũng từng bị tòa Nga xử tù.

Nhân vật thuộc phái cứng rắn

Sinh năm 1923 ở Omsk, vùng Siberia, ông Dmitry Yazov nổi tiếng là nhân vật cứng rắn, bảo thủ.

Theo binh nghiệp từ hồi trẻ và từng bị thương trong Thế Chiến 2, ông được cử sang Cuba giúp chế độ Fidel Castro ngay sau khi họ nắm quyền năm 1959.

Là chuyên gia quân sự tại Cuba, ông giúp Havana đào tạo sĩ quan quân đội, và sau về Liên Xô, làm tư lệnh quân khu ở Trung Á.

Bản quyền hình ảnh TASS via Getty Image
Image caption Trong cuộc tấn công vào đài truyền hình Vilnius tháng 1/1991, đa số nạn nhân bị bắn chết hoặc bị xe bọc thép chèn chết

Ông cũng làm chỉ huy một đơn vị quân Liên Xô ở Tiệp Khắc sau biến cố 1968.

Trong thời gian Liên Xô xâm lăng Afghanistan, ông được cử sang làm chỉ huy và năm 1987, về nước nhậm chức bộ trưởng quốc phòng.

Là một trong số nguyên soái được phong chức cuối cùng của Liên Xô (năm 1990), ông đại diện cho phái bảo thủ trong lực lượng vũ trang Liên Xô.

Tháng 8/1991, ông đứng về phe đảo chính định lật đổ Chủ tịch Mikhail Gorbachev.

Là thành viên Hội đồng Cứu quốc, ông đứng vị trí thứ 54, sau phó chủ tịch nước Gennady Yanayev, thủ tướng Valentin Pavlov và lãnh đạo KGB Vladimir Kryuchkov.

Cuộc đảo chính thất bại, không cứu được sự tan rã của Liên Xô, và ông Yazov bị xử thời Boris Yeltsin cùng bảy người khác tội 'phản quốc'.

Ông bị giam cho đến năm 1993, và sang năm 1994, ông được tổng thống Yeltsin ân xá sau khi có nghị quyết của Viện Duma.

Yazov là nguyên soái duy nhất của chế độ Xô Viết không được phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Bản quyền hình ảnh ANATOLY SAPRONYENKO/AFP/Getty Images
Image caption Xe tăng chiếm khu vực gần Cổng Spassky Gate (trái), lối vào Điện Kremlin và Thánh đường St. Basil's hôm 19/8/1991 sau cuộc đảo chính nhằm lật đổ ông Gorbachev. Cuộc đảo chính thất bại vào chiều 21/8 khi Bộ Quốc phòng ra lệnh cho lính rút khỏi Moscow

Tuy thế, ông được tổng thống Putin tới thăm và chúc sinh nhật 90 tuổi, và trao huân chương công trạng "vì tấm gương ái quốc cho các thế hệ trẻ" ở Nga.

Tin mới nhất cho hay Điện Kremlin gọi phiên tòa ở Lithuania là "phi pháp".

Xem thêm về Liên Xô:

Đức phải đầu hàng hai lần năm 1945

Cựu phản gián Liên Xô 'gặp con cả Trump'

Ông Lê Duẩn từ 1973 đã lo 'bị Mao tấn công'

Tin liên quan