Người dân trên thế giới tin vào tác dụng của tiêm vắc-xin tới mức nào?

vaccine Bản quyền hình ảnh Getty Images

Các chuyên gia cảnh bảo sự nghi ngờ của công chúng về vắc-xin có nghĩa là thế giới đang thụt lùi một bước trong cuộc chiến chống các bệnh truyền nhiễm chết người nhưng có thể ngăn chặn được.

Khảo sát toàn cầu lớn nhất về thái độ của người dân đối với tiêm chủng cho thấy niềm tin thấp một cách đáng lo ngại ở một số khu vực.

Phân tích của The Wellcome Trust bao gồm phản hồi từ hơn 140.000 người trên hơn 140 quốc gia.

Thời nay người ta chết chủ yếu vì lý do gì?

Dịch sởi bùng phát ở Philippines

Mỹ: Bùng nổ dịch thủy đậu vì không tiêm vaccine

Nó được thực hiện khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) liệt kê việc do dự tiêm vắc-xin là một trong mười mối đe dọa hàng đầu với sức khỏe toàn cầu.

Bạn cần trình duyệt mới (có hỗ trợ JavaScript) để xem bài này.

Wellcome Global Monitor thực hiện khảo sát đại diện trên toàn quốc tại 142 quốc gia. Chủ đề khảo sát bao gồm: niềm tin vào khoa học, nhà khoa học và thông tin y tế; mức độ hiểu biết và quan tâm đến khoa học và y tế; và thái độ đối với vắc-xin.

Nếu bạn không thể xem Niềm tin vào tác động của vắc-xin bấm vào đây.

Khảo sát toàn cầu cho thấy rất nhiều người nói họ có rất ít sự tin tưởng hoặc niềm tin vào vắc-xin.

Khi được hỏi liệu vắc-xin có an toàn:

  • 79% (tám trên mười) "phần nào" hoặc "hoàn toàn đồng ý"
  • 7% "phần nào" hoặc "hoàn toàn không đồng ý"
  • 14% chọn "cả hai đều không" hoặc "không biết"

Khi được hỏi liệu họ có tin vắc-xin có tác dụng:

  • 84% hoàn toàn đồng ý hoặc phần nào
  • 5% hoàn toàn không đồng ý hoặc phần nào
  • 12% chọn cả hai đều không hoặc "không biết"

Tại sao quan trọng?

Có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy tiêm chủng là biện pháp phòng ngừa tốt nhất của chúng ta chống lại các bệnh lây nhiễm chết người và làm suy nhược, như bệnh sởi.

Bản quyền hình ảnh Science Photo Library
Image caption Bệnh sởi có thể gây chết người

Vắc-xin bảo vệ hàng tỷ người trên thế giới. Họ hoàn toàn thoát khỏi căn bệnh - đậu mùa - và giúp chúng ta tiến gần hơn đến việc loại bỏ các bệnh khác, như là bệnh bại liệt.

Nhưng một số bệnh khó chữa khác, như sởi, đang hồi sinh và các chuyên gia nói rằng mọi người đang tránh sử dụng vắc-xin, gia tăng do lo sợ và thông tin sai lệch, là một trong những nguyên nhân chính.

Tiến sỹ Ann Lindstrand, chuyên gia về tiêm chủng tại WHO, nói rằng tình hình hiện tại vô cùng nghiêm trọng. "Việc do dự tiêm vắc-xin có khả năng, ít nhất là ở một số nơi, cản trở tiến bộ thực sự mà thế giới đạt được trong việc kiểm soát các bệnh có thể ngăn chặn được bằng vắc-xin.

"Bất kỳ sự tái phát triển nào chúng ta thấy ở các bệnh này là một bước lùi không thể chấp nhận được."

Bệnh sởi trở lại

Các quốc gia gần xóa được bệnh sởi đang chứng kiến những đợt bùng phát lớn.

Dữ liệu cho thấy sự gia tăng các trường hợp ở hầu hết các khu vực trên thế giới, năm 2017 nhiều hơn 30% so với năm 2016.

Image caption Dịch sởi trên thế giới từ tháng 4/2018 đến 3/2019

Quyết định không tiêm vắc-xin, vì một lý do nào đó, gây rủi ro cho những người khác cũng như cá nhân khỏi bị lây nhiễm.

Nếu đủ người được tiêm vắc-xin, nó giúp ngăn chặn bệnh lây lan ra nhiều người - thứ mà các chuyên gia gọi là "miễn dịch bầy đàn".

Imran Khan từ Wellcome Trust nói rằng: "Chúng tôi thực sự lo ngại vào lúc này vì đối với bệnh sởi, bất cứ dưới 95% được bảo vệ có thể dẫn đến bùng phát và đó là những gì chúng tôi đang chứng kiến."

Niềm tin thấp ở nơi đâu?

Image caption Kết quả khảo sát sự tin tưởng vào vắc-xin các khu vực trên thế giới

Nhân loại sẽ không tránh khỏi đại dịch cúm chết chóc?

TQ: Phạt công ty vụ bê bối vaccine nửa triệu đôla

Một số người sống ở những khu vực có mức thu nhập cao là một trong số ít chắc chắn nhất về độ an toàn của vắc-xin.

Ở Pháp - một trong số nhiều quốc gia châu Âu hiện đang trải qua dịch sởi - một phần ba người được khảo sát không đồng ý rằng vắc-xin an toàn. Đây là tỷ lệ cao nhất cho bất kỳ quốc gia nào trên thế giới.

Người dân Pháp cũng nằm trong số hầu như không đồng ý rằng vắc-xin có hiệu quả, với tỷ lệ 19%, và chỉ 10% đồng ý rằng vắc-xin quan trọng với trẻ em.

Chính phủ Pháp hiện đã bổ sung thêm tám mũi tiêm chủng bắt buộc so với ba mũi mà trẻ em ở nước này đã được tiêm.

Nước láng giềng của Pháp là Ý - nơi 76% đồng ý rằng vắc-xin an toàn - gần đây đã thông qua luật cho phép các trường cấm trẻ em chưa được tiêm chủng đến trường, hoặc phạt cha mẹ sau khi tỷ lệ tiêm chủng giảm.

Vương quốc Anh vẫn chưa đi xa đến mức đó, nhưng Bộ trưởng Y tế Matt Hancock cho biết ông "sẽ không loại trừ" ý tưởng đưa tiêm chủng trở thành bắt buộc nếu cần thiết.

Hoa Kỳ cũng đã trải qua sự bùng phát dịch sởi - lớn nhất tấn công đất nước trong nhiều thập kỷ, với hơn 980 trường hợp được xác nhận tại 26 tiểu bang trong năm 2019.

Ở Bắc Mỹ, Nam và Bắc Âu, chỉ có hơn 70% người dân "đồng ý" rằng tiêm vắc-xin là an toàn.

Con số này thấp ở Tây Âu, với 59%, và 50% ở Đông Âu.

Tại Ukraine, nơi có báo cáo số ca mắc sởi cao nhất châu Âu năm ngoái (tổng cộng 53.218 ca) - chỉ 50% người dân đồng ý rằng vắc-xin có hiệu quả. Con số này là 46% ở Belarus, 49% ở Moldova và 62% ở Nga.

Những câu chuyện thành công

Hầu hết mọi người ở khu vực thu nhập thấp đều đồng ý rằng vắc-xin an toàn. Tỷ lệ cao nhất là ở Nam Á, nơi 95% người dân đồng ý, tiếp theo là Đông Phi, với tỷ lệ là 92%.

Bangladesh và Rwanda gần như hoàn toàn đồng ý về sự an toàn và hiệu quả của vắc-xin và đã đạt được tỷ lệ tiêm chủng rất cao mặc dù có nhiều thách thức trong việc tiêm vắc-xin cho người dân.

Rwanda trở thành quốc gia có thu nhập thấp đầu tiên trên thế giới cung cấp cho trẻ em nữ quyền được cung cấp vắc-xin HPV chống ung thư cổ tử cung.

Ông Khan nói: "Nó cho thấy những gì có thể đạt được với nỗ lực phối hợp để cải thiện sự hiểu biết về vắc-xin."

Điều gì khiến mọi người hoài nghi?

Bản quyền hình ảnh Getty Images

Theo khảo sát, những người có niềm tin nhiều hơn vào các nhà khoa học, bác sĩ và y tá có xu hướng đồng ý rằng vắc-xin an toàn. Ngược lại, những người đã tìm kiếm thông tin về khoa học, y học hoặc y tế gần đây dường như ít đồng ý hơn.

Báo cáo của Wellcome không tìm ra tất cả các lý do đằng sau sự tin tưởng thấp, nhưng các nhà nghiên cứu nói rằng có khả năng có nhiều yếu tố liên quan.

Trong số đó có thể là tính tự mãn - nếu một căn bệnh trở nên ít phổ biến hơn thì nhu cầu được tiêm chủng ngừa có thể cảm thấy bớt bức xúc hơn khi cân nhắc các lợi ích so với bất kỳ rủi ro có thể xảy ra.

Tất cả các loại thuốc, bao gồm cả vắc-xin, có thể có tác dụng phụ. Nhưng vắc-xin được kiểm nghiệm kỹ lưỡng để kiểm tra xem chúng có an toàn và hiệu quả cho mọi người hay không.

Internet có nghĩa là niềm tin và mối quan tâm về vắc-xin có thể được chia sẻ ngay lập tức, lan truyền thông tin mà không nhất thiết phải dựa trên thực tế.

Ở Nhật Bản, những lo ngại về vắc-xin HPV và mối liên hệ với các vấn đề về thần kinh đã được công bố rộng rãi, điều mà các chuyên gia cho rằng đã làm mất niềm tin vào tiêm chủng nói chung.

Tương tự, ở Pháp, có những tranh cãi về vắc-xin cúm đại dịch (pandemic influenza vaccine) - cáo buộc rằng chính phủ đã mua số lượng lớn vắc-xin và lo lắng rằng nó được sản xuất quá nhanh và không thể an toàn. Ở Anh, đã có thông tin sai lệch lưu hành về bệnh lao MMR và bệnh tự kỷ.

Tiến sĩ Lindstrand nói:

"Một trong những biện pháp can thiệp quan trọng nhất để chống lại sự nghi ngờ và lo lắng về vắc-xin là nhân viên y tế phải được đào tạo thực sự tốt và có thể và sẵn sàng đề xuất tiêm chủng dựa trên sự thật khoa học, và có thể trả lời chính xác các câu hỏi và mối quan tâm của các bậc cha mẹ và cộng đồng."

Đồ họa tương tác trong bài do Becky Dale và Christine Jeavan biên soạn và được thực hiện bởi Scott Jarvis và Katia Artsenkova.

Loạt bài về tiêm chủng 'vaccination' đang cùng được phát đi trên các kênh BBC bằng tiếng Anh và nhiều ngôn ngữ khác.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan