Kế hoạch dẹp bạo lực súng của Trump có hợp lý?

Kế hoạch dẹp bạo lực súng của Trump có hợp lý? Bản quyền hình ảnh Alex Wong/Getty Images
Image caption Kế hoạch dẹp bạo lực súng của Trump có hợp lý?

Hai ngày sau khi cả nước Mỹ bị sốc bởi vụ xả súng hàng loạt ở El Paso, Texas và Dayton, Ohio, tổng thống Trump đưa ra tuyên bố công khai đầu tiên về các vụ tấn công.

Trong bài phát biểu tại Nhà Trắng kéo dài 10 phút, ông Trump gửi lời chia buồn, ca ngợi việc thực thi pháp luật và lên án "sự phân biệt chủng tộc, sự cố chấp và thái độ da trắng siêu đẳng", mà ông nói đã thúc đẩy Patrick Crusias, người xả súng tại El Paso.

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
"Bệnh tâm thần bóp cò, chứ không phải súng" - năm giải pháp của Trump để chống lại các vụ xả súng hàng loạt.

"Hệ tư tưởng độc ác phải bị đánh bại," Trump nói. "Thù ghét không có chỗ trong quốc gia của chúng ta."

Mỹ: Hai vụ xả súng cùng ngày - liệu sẽ có gì thay đổi?

Bao giờ mới hết xả súng tại Mỹ?

Mỹ: hai vụ xả súng chết người trong 24 giờ

Những người từ lâu đã đòi hỏi tổng thống phải lên án chủ nghĩa da trắng siêu đẳng cuối cùng đã được đáp ứng.

Nhưng giới phê bình từng kêu cầu ông phải giải quyết việc những lời lẽ chống nhập cư của chính mình có thể đã làm phát sinh phong trào dân tộc da trắng đó sẽ thất vọng.

Và những người nghĩ rằng tổng thống đã đưa ra một bản nháp của bài phát biểu của mình trong các tweet sáng nay sẽ bối rối.

Trên Twitter, Trump liên kết việc hỗ trợ kiểm tra lý lịch mở rộng đối với những người mua súng (điều mà đảng Dân chủ muốn và đã thông qua tại Hạ viện) với cải cách nhập cư của ông (điều mà đảng Cộng hòa muốn).

Thế nhưng, bài phát biểu của ông lại đưa ra các tham chiếu mơ hồ về "luật pháp vĩ đại" và kêu gọi chấm dứt "sự phá hoại của tinh thần đảng phái" sau khi phác thảo một loạt 5đề xuất ở những mức độ chi tiết và thực tiễn khác nhau.

Hãy duyệt qua 5 điểm ông Trump đề nghị, và xét xem chúng có hợp lý và khả thi không.

1) Tạo công cụ có thể phát hiện sát thủ qua mạng internet

Sau khi cam kết sẽ cung cấp cho FBI "tất cả các nguồn lực cần thiết để điều tra và phá vỡ các tội ác căm thù và khủng bố trong nước", tổng thống chuyển sự chú ý của mình sang một lĩnh vực mà sự ghét bỏ và bạo lực như vậy thường có thể sinh sôi nảy nở - internet.

"Tôi đang chỉ đạo Bộ Tư pháp hợp tác với các cơ quan nhà nước và liên bang địa phương cũng như các công ty truyền thông xã hội để phát triển các công cụ có thể phát hiện các tay sát thủ trước khi họ tấn công", ông nói.

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
'Hãy làm gì đó đi!' Những người tham dự buổi cầu nguyện ở Dayton đòi hỏi ông Trump phải có hành động

Tay súng Crusias bị cáo buộc đã đăng một bản tuyên ngôn đầy thù hận lên trang web 8chan trước khi ông ta tấn công - điều mà những kẻ giết người hàng loạt ở New Zealand và Poway, California, đã làm vào đầu năm nay.

"8chan là một trang mạng nơi những người tham gia đều ẩn danh, từ lâu đã trở thành nơi để những kẻ theo chủ nghĩa da trắng siêu đẳng dùng để lôi kéo những người khác - đa là những thanh niên da trắng - theo quan điểm đầy thù ghét của họ," April Glaser viết trên Slate.

Nhưng làm sao để chế ra một ''công cụ'' có thể phát hiện ra những cuộc xả súng hàng loạt sắp xảy ra, để cài vào những diễn đàn như 8chan là câu hỏi chính. Vào internet để đưa ra những lời thù ghét rất dễ; xây dựng các quy tắc để điều chỉnh diễn ngôn trực tuyến trong một quốc gia bao gồm tự do ngôn luận trong hiến pháp của mình là điều khó hơn nhiều.

Tháng trước, ông Trump tổ chức một "hội nghị thượng đỉnh truyền thông xã hội" tại Nhà Trắng, nơi ông gặp gỡ các nhà hoạt động và bình luận trực tuyến, một số trong họ từng bị buộc tội khuấy động lòng căm thù và phẫn nộ chủng tộc - và đã phàn nàn về việc bị các công ty công nghệ làm lu mờ thông điệp của mình.

Một tổng thống có quan điểm phản đối việc ông cho là bị kiểm duyệt trên internet có thể sẽ không dễ thúc đẩy các công cụ có thể làm cho việc kiểm duyệt như vậy dễ dàng hơn.

2) Chấm dứt 'tôn vinh bạo lực' trong các trò chơi video

Cảnh báo về sự nguy hiểm của các trò chơi video bạo lực là một lập luận đã có từ sau vụ xả súng Columbus năm 1999, khi hành động của hai thiếu niên giết chết 12 bạn cùng lớp và một giáo viên được cho là do mô phỏng bắn súng góc nhìn thứ nhất và video âm nhạc Marilyn Manson.

Một Manson 50 tuổi có thể không còn là cái tên quen thuộc, nhưng những vị dân cử của đảng Cộng hòa vẫn nhấn mạnh đến một trò chơi video được tay súng nghi can trong vụ El Paso nhắc tới ngay cả trước khi bài diễn văn sáng thứ Hai của ông Trump.

Ông Trump không phác thảo bất kỳ hành động cụ thể nào để kiểm soát trò chơi video - và cũng không có bằng chứng thuyết phục nào cho thấy chơi trò chơi bạo lực tạo ra những vụ xả súng - nhưng bất kỳ nỗ lực lập pháp nào để điều chỉnh việc bán trò chơi video sẽ đụng vào phán quyết của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ năm 2011, qua đó tòa bác bỏ một đạo luật hình sự hóa việc bán các trò chơi bạo lực cho trẻ em dưới 18 tuổi của tiểu bang California.

Khoảng 210 triệu người Mỹ chơi trò chơi điện tử. Thương hiệu Call of Duty, mà bị cáo Crusias trích dẫn trong tuyên ngôn của mình, đã bán được gần 300 triệu bản.

Nếu có bất kỳ mối quan hệ nào giữa bạo lực, thù hận, phân biệt chủng tộc với trò chơi điện tử và chơi trò chơi video, thì điều đó là kết quả của tương tác của những thanh niên da trắng tức giận nói về chơi game trên các diễn đàn internet như 8chan, chứ không phải trong các trò chơi.

3) Cải cách luật sức khỏe tâm thần

Trong hai thập niên 1960 và 1970, giới ủng hộ cải cách sức khỏe tâm thần đã thúc đẩy cơ quan lập pháp đến một sự thay đổi đáng kể là không thể chế hóa bệnh tâm thần đưa ngược lại ý muốn của bệnh nhân, thay vào đó tập trung sự điều trị vào sức khỏe cộng đồng. Trong thập niên 2000, số người Mỹ trong viện tâm thần đã giảm xuống còn 55.000 - giảm 90% so với thập niên 1960.

Trong bài phát biểu hôm thứ Hai, ông Trump nói rằng "sự giam cầm không tự nguyện" có thể cần thiết trong một số trường hợp với những người được xác định là bị khủng hoảng tinh thần và dễ sinh ra bạo lực.

Hiện giờ các tiểu bang có một loạt các quy tắc chi phối quá trình này, mặc dù có rất ít bằng chứng khoa học cho thấy bệnh tâm thần lâm sàng đứng sau hầu hết các trường hợp bạo lực súng đạn.

Những bình luận của ông Trump lặp lại những nhận xét của ông hôm Chủ Nhật rằng những vụ xả súng hàng loạt này, cốt lõi là một cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần.

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
Tay súng ở Dayton đã có tới 250 viên đạn - cảnh sát trưởng thành phố nói rằng sở hữu súng có hỏa lực như vậy là một vấn đề.

Điểm mấu chốt trong cuộc thảo luận của ông Trump về bệnh tâm thần hôm thứ Hai là khi ông nói rằng "bệnh tâm thần và sự thù hận bóp cò - chứ không phải là khẩu súng".

Đó là một lặp lại thiếu thuyết phục quan điểm về quyền súng phổ biến rằng "súng không giết người; mọi người giết nhau".

Tổng thống có thể thúc đẩy cải cách luật sức khỏe tâm thần, nhưng có lẽ những gì ông thực sự báo hiệu là việc ông từ chối hỗ trợ cải cách sâu rộng luật sở hữu súng.

4) Dự luật Kiểm soát Súng (Red flag laws)

Tổng thống đi gần nhất tới một dự luật kiểm soát súng trong bài phát biểu hôm thứ Hai 6/8 là khi ông kêu gọi những người "bị đánh giá là có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn công cộng" không được tiếp cận với súng và nếu họ sở hữu chúng, hãy nhanh chóng "thúc đẩy quá trình thực thi pháp luật để đưa họ đi".

Dự luật kiểm soát súng đã được ủng hộ từ một số nhà đấu tranh đòi kiểm soát súng, mặc dù chúng chỉ được xem là một một phần của giải pháp. Mặt khác, các nhóm ủng hộ sở hữu súng rất hoài nghi về một quy trình cho phép các quan chức thực thi pháp luật đơn phương đình chỉ những gì họ tin là một quyền tự do hiến pháp không bị ngăn cản.

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
Một cảnh sát trưởng Hoa Kỳ vận động cho cái gọi là luật kiểm soát súng - một người khác từ chối thi hành chúng.

Một số nhà hoạt động vì sức khỏe tâm thần cũng cảnh giác rằng luật này có thể ngăn cản bệnh nhân tìm cách điều trị và tiếp tục bêu xấu những người có vấn đề về sức khỏe tâm thần.

Một số thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa bày tỏ sự quan tâm trong việc ủng hộ dự luật kiểm soát súng liên bang, điều này cho thấy Quốc Hội Mỹ có thể có một số hành động.

Mười lăm tiểu bang hiện có một số luật liên quan đến kiểm soát súng. Luật Colorado, được đảng Dân chủ thông qua vào tháng Tư, đã gây ra sự phẫn nộ lan rộng trong cộng đồng bảo thủ của tiểu bang, tuy nhiên, bao gồm những lời hứa từ một số quan chức địa phương rằng không thực thi các điều khoản này khi chúng có hiệu lực vào năm tới.

Có thể tự tin mà nói rằng luật liên bang sẽ thúc đẩy sự phản đối quyết liệt tương tự.

5) Án tử hình cho kẻ khủng bố và giết người hàng loạt

Hai tuần trước, Bộ trưởng Tư pháp William Barr tuyên bố rằng chính phủ liên bang sẽ tiếp tục xử tử các tội phạm lần đầu tiên sau 16 năm. Hôm thứ Hai 5/8, ông Trump kêu gọi thực hiện hình phạt tử hình đối với những kẻ bị kết án trong vụ xả súng hàng loạt và "phạm tội vì thù ghét".

Án tử hình có thể dần dần không còn phổ biến và ít được sử dụng ở Mỹ, nhưng các cuộc thăm dò cho thấy nó vẫn được đa số người Mỹ ủng hộ đối với những tội ác đặc biệt nghiêm trọng.

Tổng thống Trump, người đã chỉ trích những gì ông coi là đối xử khoan hồng và các quy trình kháng cáo kéo dài đối với những kẻ bị kết án, có thể coi đây là một đề xuất nhằm gạt các đối thủ của ông ra khỏi ý chí chung của công chúng.

Nhưng việc sử dụng hình phạt tử hình có tác dụng răn đe nào không trong các vụ xả súng hàng loạt - vốn thường kết thúc bằng việc kẻ xả súng tự vẫn - lại là một câu hỏi hoàn toàn khác.

Một số người bảo thủ xem án tử hình cho những đối tượng "phạm tội vì căm thù", ngay cả trong trường hợp không bị xử nặng như thế là một hạn chế tự do ngôn luận và tạo ra một lớp nạn nhân đặc biệt dựa trên "trạng thái tâm lý" của thủ phạm.

Nói cách khác, bộ tư pháp của Trump có thể đưa ra luật mới, nó thậm chí có thể phổ biến trong các bài phát biểu, nhưng có lẽ sẽ không có nhiều người trong Quốc Hội đấu tranh để biến nó thành luật.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan