Robert Mugabe, từ anh hùng thành nhà lãnh đạo độc tài

Robert Mugabe Bản quyền hình ảnh Getty Images

Ông Robert Mugabe, biểu tượng cho Zimbabwe độc lập nhưng về sau trở thành nhà lãnh đạo độc tài, vừa qua đời ở tuổi 95.

Ông Mugabe đã được điều trị tại một bệnh viện ở Singapore kể từ tháng Tư.

Ông bị lật đổ trong cuộc đảo chính quân sự hồi 2017, sau 37 năm nắm quyền.

Mugabe bất ngờ xuất hiện trước bầu cử ở Zimbabwe

Từ cô đánh máy thành đệ nhất phu nhân

Zimbabwe: Mugabe bị đảng cầm quyền khai trừ

Bắt hiệu trưởng ĐH cấp bằng TS cho vợ Mugabe

Tổng thống Zimbabwe đối mặt hàng loạt tội danh

Vị cựu tổng thống từng được ca ngợi vì đã mở rộng dịch vụ y tế, giáo dục ra cho người da đen chiếm đa số.

Tuy nhiên, trong những năm về sau, Zimbabwe đã đàn áp một cách đầy bạo lực các đối thủ chính trị của ông, và nền kinh tế đất nước rơi vào cảnh tàn lụi.

Người lên thay thế ông, Emmerson Mnangagwa, bày tỏ rằng ông "vô cùng đau buồn" và gọi ông Mugabe là "một biểu tượng của tự do".

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
Mugabe là ai?

Ông Mnangagwa làm phó cho ông Mugabe trước khi lên thay ông.

Bộ Ngoại giao Singapore nói họ đã làm việc với Tòa Đại sứ Zimbabwe tại nước này để đưa di hài ông Mugabe về nước.

Robert Mugabe là ai?

Ông sinh ngày 21/2/1924 tại Rhodesia - nơi khi đó còn là thuộc địa của Anh, do người da trắng chiếm thiểu số cai trị.

Sau khi chỉ trích chính quyền Rhodesia hồi 1964, ông bị bỏ tù suốt hơn một thập niên mà không được đưa ra xét xử.

Năm 1973, khi vẫn còn trong tù, ông được bầu làm chủ tịch đảng Zanu do ông sáng lập.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Ông Mugabe đã cai trị Zimbabwe trong 37 năm

Khi được ra tù, ông tới Mozambique, và từ nơi đó lãnh đạo du kích quân tấn công vào Rhodesia. Ông cũng được coi là một nhà thương thuyết khéo léo.

Các thỏa thuận chính trị nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng cuối cùng đã dẫn đến việc ra đời của một quốc gia mới, độc lâp: Cộng hòa Zimbabwe.

Là một gương mặt nổi trội trong phong trào đòi độc lập, ông Mugabe giành được chiến thắng đầy thuyết phục trong kỳ bầu cử đầu tiên của nước cộng hòa này, hồi 1980.

Nhưng qua nhiều thập niên nắm quyền, ông Mugabe dần trở nên khét tiếng là một nhà lãnh đạo "cứng rắn", nắm toàn bộ quyền lực, cai trị bằng sự đe dọa và bạo lực. Ngày càng có nhiều người gọi ông là kẻ độc tài.

Bản quyền hình ảnh Fairfax / Getty Images
Image caption Ông Robert Mugabe hồi năm 1981

"Qua đời ở một nơi xa xôi, chết trong cay đắng, cô đơn và nhục nhã, đó là một cái kết ê chề cho ông," phóng viên BBC chuyên về vùng Nam Phi, Andrew Harding, nhận xét.

"Robert Mugabe từng là hiện thân cho cuộc đấu tranh của châu Phi chống lại chủ nghĩa thuộc địa.

"Ông là một chính trị gia quả cảm, bị cầm tù vì dám chống lại sự cai trị của người da trắng thiểu số.

"Đất nước mà ông dẫn dắt đến độc lập là một trong những quốc gia nhiều triển vọng nhất ở châu Phi. Zimbabwe trong nhiều năm đã phát triển tốt.

"Tuy nhiên, khi nền kinh tế đổ vỡ, ông Mugabe đã mất tinh thần. Ông áp dụng chương trình cải cách ruộng đất vô cùng tai hại. Zimbabwe nhanh chóng rơi vào siêu lạm phát, bị cô lập, và lâm vào cảnh hỗn loạn chính trị," phóng viên BBC nói.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Sự sụp đổ của ông Mugabe diễn ra sau khi có nghi ngờ rằng bà Grace vợ ông có thể lên kế vị ông

Năm 2000, ông tịch thu đất đai của các chủ sở hữu người da trắng.

Năm 2008, ông dùng dân quân sử dụng bạo lực để bịt miệng các đối thủ chính trị trong kỳ bầu cử.

Ông từng có tuyên bố nổi tiếng rằng chỉ có Chúa Trời mới có thể đẩy ông ra khỏi nhiệm sở.

Ông bị buộc phải chia sẻ quyền lực vào năm 2009, khi kinh tế sụp đổ, và phải đưa đối thủ Morgan Tsvangirai lên làm thủ tướng.

Nhưng năm 2017, giữa lúc có những lo ngại rằng ông đang đầu tư để vợ ông bà Grace, trở thành người kế vị, quân đội vốn là đồng minh lâu năm của ông đã quay lưng, chống lại ông và buộc ông phải từ chức.

Bản quyền hình ảnh JEKESAI NJIKIZANA
Image caption Tiến sỹ Grace Mugabe (giữa) sinh năm 1965 mà được ca ngợi là 'Mẹ Dân' khi chồng bà làm tổng thống Zimbabwe

Chủ đề liên quan

Tin liên quan