Lệnh cấm mua bán động vật hoang dã của TQ có tác dụng?

  • Navin Singh Khadka
  • Phóng viên môi trường, BBC World Service
Tiger skin rug alongside a government permit offered at Xiafeng Animal Taxidermy in An Hui of China

Nguồn hình ảnh, EIA

Chụp lại hình ảnh,

Da hổ cùng giấy phép của chính phủ được trưng bày tại một cửa hàng nhồi thú tại An Huy, Trung Quốc

Nhiều tổ chức nói lệnh cấm mua bán, tiêu thụ thịt động vật hoang dã của Trung Quốc không đủ mạnh vì nước này vẫn cho phép mua bán các sản phẩm từ động vật hoang dã được dùng trong thuốc cổ truyền, may mặc và đồ trưng bày.

Các tổ chức bảo vệ cho rằng đây là những lỗ hổng chính sách, khiến việc mua bán thịt động vật hoang dã vẫn có thể diễn ra.

Lệnh cấm nói trên được đưa ra sau khi có nghi vấn động vật hoang dã được bán tại một chợ ở Vũ Hán là nơi bắt nguồn của virus corona chủng mới.

Hiện có lo ngại rằng thịt các loài động vật quý hiếm vẫn được bán ở chợ đen.

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Tê tê là loài động vật được buôn lậu nhiều nhất trên thế giới

Niềm tin vào các loại thuốc cổ truyền

Dù có lệnh cấm, một số loài loài động vật được bảo tồn như tê tê và báo vẫn được phép buôn bán để dùng cho các bài thuốc cổ truyền Trung Quốc.

"Mặc dù lợi ích về y học của các sản phẩm từ động vật hoang dã chưa được chứng minh một cách khoa học, người dân vẫn rất tin vào y học cổ truyền," Terry Townshend, một cố vấn về bảo vệ động vật hoang dã sống ở Trung Quốc cho biết.

"Chẳng hạn, tôi biết một gia đình có học thức, có hai con. Một người bị hiếm muộn và người kia làm việc trong lĩnh vực bảo tồn động vật.''

"Mặc dù biết rằng không có bằng chứng khoa học, người bị hiếm muộn vẫn dùng vẩy tê tê như "phương thuốc cuối cùng" vì họ đã thử tất cả các biện pháp khác."

Tê tê hiện nay gần như đã tuyệt chủng ở Trung Quốc và là loài động vật được buôn lậu nhiều nhất trên thế giới.

Một nghiên cứu được đăng trên tạp chí Nature cho thấy tê tê mang một chủng virus gần giống với chủng gây ra dịch Covid-19.

Nguồn hình ảnh, Hope/Jenny Tang

Chụp lại hình ảnh,

Mật gấu (thứ nhì từ bên trái) được dùng trong thuốc cổ truyền Trung Quốc và móng gấu được dùng để trưng bày

Nuôi động động vật hoang dã lấy lông

Gần 75% ngành nuôi động vật hoang dã ở Trung Quốc là để lấy lông thú, từ những con vật như chồn và cáo, theo một nghiên cứu của Học viện Cơ khí Trung Quốc năm 2017.

"Năm 2018, 50 triệu con thú được nuôi và giết để lấy lông ở Trung Quốc," ông Pei F Su, CEO và nhà đồng sáng lập ActAsia, một tổ chức vận động chống nuôi thú lấy lông ở Trung Quốc, cho biết.

Các học giả Trung Quốc cũng đồng tình.

"Vì sản xuất lông thú chiếm trên ba phần tư hoạt động buôn bán động vật hoang dã, nếu các sản phẩm không bị cấm hoàn toàn, chúng ta mới chỉ thấy phần nổi của việc sử dụng thú hoang dã cho mục đích thương mại," TS Jiang Jin Song, phó giáo sư tại Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc.

"Và tất cả nỗ lực của chúng ta để bảo tồn động vật hoang dã sẽ là vô ích."

Lệnh cấm mua bán động vật hoang dã của Trung Quốc cũng có ngoại lệ nữa là các mặt hàng cho mục đích trưng bày, trang trí. Như vậy, mua bán thịt tê tê là trái phép, nhưng mua bán móng tê tê để dùng làm vật trưng bày, hay vảy tê tê để làm thuốc cổ truyền thì lại được phép hợp pháp.

Nguồn hình ảnh, ActAsia

Chụp lại hình ảnh,

Các chuồng nuôi cáo lấy lông ở miền bắc Trung Quốc

Các trại nuôi gấu lấy mật

Các nhà bảo tồn nói có gần 30.000 con gấu đang bị giữ trong các trại nuôi gấu ở Trung Quốc.

Chúng bị nhốt trong các chuồng nhỏ, và mật gấu được hút qua một đường ống kim loại nhỏ, gây đau đớn và nhiễm trùng cho gấu.

Các chuyên gia nói những người nuôi gấu nhét ống kim loại nhiều lần qua cùng một vết thương trong mỗi mùa lấy mật, làm gấu chết vì nhiễm trùng hay các bệnh khác.

Theo lệnh mới, việc nuôi gấu để lấy mật làm thuốc vẫn được cho phép ở Trung Quốc, và các nhà vận động chống buôn bán động vật hoang dã nói rằng những kẻ buôn lậu vẫn bán các bộ phận khác của gấu làm đồ ăn.

Chân gấu hầm được coi là đặc sản ở một số vùng tại Trung Quốc.

Ngành chăn nuôi động vật hoang dã ước tính tạo công ăn việc làm cho hơn 14 triệu người và có trị giá hơn 56 tỷ bảng Anh, theo nghiên cứu của Học viện Cơ khí Trung Quốc.

Nhưng dịch virus corona có thể làm thay đổi nhu cầu ăn thịt động vật hoang dã ở Trung Quốc.

Nguồn hình ảnh, Wildlife Conservation Society

Chụp lại hình ảnh,

Hội Bảo tồn Động vật Hoang dã kêu gọi cấm tiêu thụ động vật hoang dã trên thế giới

Ăn thịt động vật hoang dã

Một khảo sát gần đây ở Trung Quốc cho thấy đa số người Trung Quốc giờ đây phản đối chuyện ăn thịt động vật hoang dã.

Trong số 101 ngàn người được hỏi, 97% nói họ phản đối việc tiêu thụ các sản phẩm từ những loài này, và đa số ủng hộ chính sách cấm buôn bán động vật hoang dã của chính phủ.

Khảo sát này, do Đại học Bắc Kinh và bảy tổ chức nữa thực hiện, có thể không phản ánh quan điểm của toàn bộ dân Trung Quốc.

Khảo sát được thực hiện quan mạng và mạng xã hội, nên những người trả lời đa số là người trẻ, với một phần ba ở độ tuổi từ 19 đến 30.

Lệnh cấm liệu có tác dụng?

Chính phủ Trung Quốc từng cấm buôn bán động vật hoang dã năm 2003 sau khi dịch SARS bùng phát tại Trung Quốc, nhưng sau đó lại bỏ lệnh cấm.

Lần này, một số động thái có vẻ hứa hẹn hơn, các nhà vận động nói.

"Từ khi có dịch Covid-19, chính phủ Trung Quốc đã điều tra hơn 600 vụ buôn bán động vật hoang dã, và hy vọng, sự tập trung lớn hơn vào thực thi luật sẽ trở thành điều phổ biến," Yuhan Li, một nhà nghiên cứu tại Đại học Oxford, người đã nghiên cứu chính sách về động vật hoang dã của chính phủ Trung Quốc sau dịch virus corona nói.

Nhưng, các tổ chức bảo tồn cho rằng các ngoại lệ về thuốc cổ truyền, lông thú và vật trưng bày sẽ khuyến khích việc mua bán trái phép thịt động vật hoang dã.

Giờ đây tất cả đang chú ý tới luật bảo vệ động vật hoang dã, dự tính được sửa đổi sớm sau khi có lệnh cấm buôn bán thịt động vật hoang dã.

"Nếu luật không sửa đổi để giải quyết các lỗ hổng này, đây sẽ là một cơ hội bị bỏ lỡ."