Belarus: Ứng viên đối lập không chấp nhận kết quả bầu cử

Một người biểu tình bị cảnh sát kéo lê ở Minsk, Belarus.

Nguồn hình ảnh, Reuters

Chụp lại hình ảnh,

Một người biểu tình bị cảnh sát kéo lê ở Minsk, Belarus

Đối thủ chính của ông Alexander Lukashenko không chấp nhận kết quả kỳ bỏ phiếu vừa rồi, theo đó nói tổng thống đương nhiệm giành được 80% phiếu bầu.

"Tôi coi tôi là người chiến thắng trong kỳ bầu cử này," bà Svetlana Tikhanovskaya nói hôm thứ Hai.

Đã xảy ra hàng ngàn vụ bắt giữ sau khi người biểu tình và cảnh sát chống bạo động có đụng độ tại thủ đô Minsk và các thành phố khác.

Việc không có các quan sát viên khiến người ta lo sợ về tình trạng gian lận phiếu bầu.

Cảnh sát sử dụng lựu đạn gây choáng, đạn cao su và vòi rồng. Một nhóm nhân quyền cho biết có một người biểu tình thiệt mạng và khoảng 120 người bị bắt.

Ông Lukashenko thắng 80% phiếu bầu, theo kết quả kiểm phiếu sơ bộ.

Nguồn hình ảnh, Reuters

Chụp lại hình ảnh,

Bà Tikhanovskaya nói bà muốn giới chức bàn giao quyền lực

Đối thủ chính nói rằng bà không tin vào con số này.

Bà Svetlana Tikhanovskaya nói với các phóng viên vào cuối hôm Chủ nhật: "Tôi tin vào mắt mình, và tôi thấy rằng phần lớn đều ủng hộ chúng tôi". Kết quả sơ bộ cho thấy bà chỉ được 9,9% phiếu bầu.

Bà Tikhanovskaya ra tranh cử thế chỗ cho người chồng bị bỏ tù của mình, và bà đã dẫn dắt các cuộc tuần hành lớn của phe đối lập.

Ông Lukashenko, 65 tuổi, nắm quyền từ năm 1994.

Trong thời gian trước khi diễn ra kỳ bỏ phiếu hôm Chủ Nhật, các nhà hoạt động và các phóng viên đã bị trấn áp, giữa lúc tại nước này nổ ra những cuộc biểu tình rầm rộ nhất kể từ nhiều năm qua.

Biểu tình diễn ra thế nào?

Người biểu tình đã tràn xuống đường tại trung tâm Minsk ngay sau khi cuộc bỏ phiếu kết thúc vào cuối ngày Chủ nhật.

Nhiều người hô vang "Biến đi" và các khẩu hiệu chống chính phủ khác. Cảnh sát chống bạo động đã bắn lựu đạn gây choáng, sử dụng dùi cui, và tiến hành bắt giữ để giải tán đám đông biểu tình.

Nguồn hình ảnh, Reuters

Chụp lại hình ảnh,

Người biểu tình kêu gọi Tổng thống Lukashenko từ chức

Vào sớm ngày thứ Hai, nhà hoạt động Valentin Stefanovic từ nhóm nhân quyền Viasna nói với hãng tin Reuters rằng ít nhất một người đã thiệt mạng sau khi bị xe cảnh sát tông và hàng chục người khác bị thương.

Ông cho biết thêm ít nhất 120 người đã bị bắt giữ.

Các cuộc biểu tình tương tự cũng nổ ra ở Brest, Kobryn, Zhodino và các thành phố khác.

Bối cảnh thế nào?

Tổng thống Lukashenko đắc cử lần đầu tiên vào năm 1994, đôi khi được mô tả là nhà độc tài cuối cùng của châu Âu.

Nguồn hình ảnh, EPA

Chụp lại hình ảnh,

Ông Lukashenko bỏ phiếu tại một điểm bỏ phiếu ở Minsk

Trong cuộc bỏ phiếu gần đây nhất vào năm 2015, ông được tuyên bố thắng cử với 83,5% phiếu bầu. Không có đối thủ cạnh tranh thực sự và các quan sát viên bầu cử cho biết có một số vấn đề trong việc kiểm phiếu.

Cuộc bầu cử năm nay được tổ chức trong bối cảnh sự thất vọng về năng lực lãnh đạo của ông gia tăng.

Nguồn hình ảnh, EPA

Chụp lại hình ảnh,

Svetlana Tikhanovskaya nổi lên như một quân bài trong cuộc tranh cử

Cuộc bầu cử năm nay chứng kiến sự nổi lên của bà Tikhanovskaya, 37 tuổi, một cựu giáo viên sau đó trở thành nội trợ rồi bước vào tâm điểm chính trị.

Sau khi chồng bà bị bắt và bị cấm đăng ký tranh cử, bà đã thay thế vị trí của chồng mình.

Trước cuộc bầu cử, bà nói với BBC rằng người dân Belarus không tin rằng cuộc bầu cử sẽ diễn ra công bằng.

"Nhưng tôi vẫn tin tổng thống đã hiểu rõ ông ta đã hết thời rồi. Người dân không còn mong muốn ông nắm quyền nữa," bà nói.

Tổng thống Lukashenko đã chế nhạo Tikhanovskaya là một "cô bé tội nghiệp", bị các "bậc thầy giật dây" ngoại bang thao túng.

Hàng chục nghìn người đã bất chấp cuộc đàn áp gia tăng đối với phe đối lập vào tháng trước để tham dự cuộc biểu tình ở Minsk. Đây là cuộc biểu tình lớn nhất trong vòng một thập kỷ qua.

Theo Trung tâm Nhân quyền Viasna, kể từ khi bắt đầu chiến dịch bầu cử vào tháng 5, hơn 2.000 người đã bị bắt giữ.

Vào đêm trước của cuộc bỏ phiếu, nhóm của bà Tikhanovskaya cho biết người quản lý chiến dịch của bà đã bị bắt và sẽ không được cho tại ngoại trước thứ Hai.

Và vào hôm Chủ Nhật, khi người dân bỏ phiếu, dịch vụ internet đã bị "gián đoạn đáng kể" , theo công ty giám sát trực tuyến NetBlocks. Những người ủng hộ phe đối lập cho rằng điều này khiến việc thu thập và chia sẻ những bằng chứng về gian lận bầu cử sẽ khó khăn hơn.

Đã có những lo ngại về thiếu sự giám sát bầu cử vì các quan sát viên không được mời theo dõi bầu cử và hơn 40% số phiếu đã được bầu trước ngày bầu cử.

Ai nữa tranh cử?

Có ba ứng cử viên khác:

  • Anna Kanopatskaya, một cựu nghị sĩ từng giành được chiếc ghế hiếm hoi của phe đối lập trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2016
  • Sergei Cherechen, lãnh đạo đảng Dân chủ Xã hội
  • Andrei Dmitriyev, đồng chủ tịch phong trào Tell the Truth, một nhóm tranh cử từng bị chính quyền bố ráp

Hai nhân vật chủ chốt của phe đối lập đã bị cấm tranh cử và họ đã dồn sự ủng hộ cho chiến dịch tranh cử của bà Tikhanovskaya.

Một trong số đó là Valery Tsepkalo, người đã bỏ trốn khỏi Belarus trước cuộc tranh cử vì sợ bị bắt. Vợ ông, bà Veronika, đã ở lại và trở thành người vận động chính cho bà Tikhanovskaya.

Nguồn hình ảnh, Reuters

Chụp lại hình ảnh,

Nhiều người biểu tình bị bắt tối hôm Chủ Nhật

Hôm Chủ Nhật, bà Veronika cũng đã rời Belarus đến Moscow vì lý do "an toàn".

Sự nổi giận của dân chúng đối với chính phủ của Lukashenko bùng lên một phần do cách phản ứng của nhà cầm quyền trong dịch virus corona.

Tổng thống đã coi nhẹ sự bùng phát của dịch bệnh, khuyến cáo người dân uống vodka và tắm hơi để chống lại dịch bệnh.

Belarus, đất nước có dân số 9,5 triệu người, đã ghi nhận gần 70.000 trường hợp nhiễm và 600 ca tử vong vì virus corona.

Thân thiết với Việt Nam

Là một nước tương đối nhỏ ở châu Âu từng thuộc Liên Xô cũ, Belarus duy trì quan hệ khá thân thiết với Việt Nam.

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Chủ tịch Trương Tấn Sang tiếp Tổng thống Alexander Lukashenko tại Hà Nội hồi tháng 12/2015

Lãnh đạo hai nước trong những năm qua đã có nhiều chuyến thăm viếng chính thức lẫn nhau để "tăng cường quan hệ hợp tác truyền thống, hợp tác nhiều mặt".

Quan hệ gần gũi hơn được đánh dấu rõ rệt nhất từ chuyến thăm chính thức tới Belarus của Chủ tịch Trần Đại Quang, hồi 6/2017, sự kiện được truyền thông Việt Nam đánh giá là "tạo ra những xung lực mới trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư" giữa hai quốc gia.

Việt Nam và Belarus chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1992, sau khi nước này tuyên bố độc lập khỏi Liên Xô hồi 8/1991.

Ông Lukashenko đã trở thành tổng thống đầu tiên của nước này vào năm 1994, và nắm quyền từ đó đến nay.